آیا راست افراطی کلید الیزه را بهدست میآورد؟
فرانسه در آستانه گذار از عصر مکرون
«ژروم فورکه»، کارشناس نظرسنجی در Ifop و نویسنده کتابهایی درباره تغییرات جمعیتی و فرهنگی فرانسه، گفت: «اگر شگفتیهای بزرگی رخ ندهد، حزب راست افراطی در دور دوم حضور خواهد داشت. اما اگر تعداد نامزدها زیاد باشد، حد نصاب لازم برای راهیابی به دور دوم کمتر از حد معمول خواهد بود که میتواند منجر به نتایج غیرمنتظرهای شود». اینکه آیا حزب راست افراطی میتواند پس از شکست در دو دور متوالی، سرانجام قدرت را به دست بگیرد، به رقیبش در دور دوم بستگی دارد. سیاستمداران جریان اصلی و نهادهای تجاری مشتاقند از رقابت بین حزب راست افراطی و «ژان لوک ملانشون» (نامزد چپ افراطی و یک چهره بدبین به اروپا و ضدسرمایهداری که میخواهد فرانسه را از ناتو خارج کند) جلوگیری کنند.
اما برای جلوگیری از این اتفاق، سایر رقبای انتخاباتی باید انسجام پیدا کرده و اختلافاتشان را کنار بگذارند. اگر نامزدهای میانهرو و راستگرا پیش از انتخاباتِ ماه آوریل، به نفع یک جانشین مشخص برای مکرون از رقابتها کنارهگیری نکنند، شانس پیروزیِ کاندیدای حزب «اجتماع ملی» (RN) در انتخابات ریاستجمهوری بهشدت افزایش مییابد. اگر چپ میانهرو و بسیار پراکنده نتواند حول یک رقیب واحد متحد شود، در معرض خطر از دست دادن دور دوم انتخابات قرار میگیرد، همانطور که از سال ۲۰۱۲ تاکنون این اتفاق افتاده است. این رقابت در مرحلهای است که زمانی مائو تسهتونگ آن را «اجازه دهید صد گل بشکفد» توصیف کرده بود؛ یعنی زمانی که انبوهی از کاندیداها، با وجود شانس ناچیز، صرفا برای اعلام حضور در آینده یا حفظ جایگاه حزب متبوعشان وارد میدان میشوند. با این حال، نظرسنجیها هشدار میدهند که رقبای زودهنگامی که یک سال مانده به انتخابات در موقعیت خوبی به نظر میرسیدند، اغلب در ادامه راه از صحنه محو شدهاند.
فورکه ابراز اطمینان کرد که عرصه در ماه اکتبر تنگتر خواهد شد. او گفت که رشد قارچگونه فعلی نامزدها ناشی از سیاستمدارانی است که به دنبال تقلید از مکرون هستند، که در سال ۲۰۱۷ به عنوان یک جوان با یک حزب جدید پیروز شد. عامل دیگر این است که چگونه سوسیالیستهای چپگرای سابق و جمهوریخواهان راستگرا که دههها قدرت را به تناوب در دست داشتند، برای تحمیل نامزدهای خود بسیار ضعیف هستند و با ظهور افراطگرایان تحت فشار قرار گرفتهاند. فورکه گفت: «بسیاری از افرادی که اکنون میگویند میخواهند نامزد شوند، درست مانند مکرون، با خود فکر میکنند:چرا من نه؟»
یکی از این چهرهها «گابریل اتل»، نخستوزیر پیشین و ۳۷ ساله مکرون است که اکنون رهبری حزب او، یعنی حزب «رنسانس» را بر عهده گرفته است. او هنوز کاندیداتوری خود را بهطور رسمی اعلام نکرده، اما انتظار میرود که بهزودی این کار را انجام دهد. اما او با «ادوارد فیلیپ»، نخستوزیر سابق مکرون از ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۰ که در حال حاضر شهردار «لو آور» است، رقابت میکند. بیشتر نظرسنجیها، فیلیپ را با حدود ۲۰ درصد در جایگاه دوم قرار میدهند. یک نظرسنجی Elabe در اواخر ماه مارس نشان داد که او در یک دور دوم فرضی، با اختلاف کمی «باردلا» یا «لو پن» را شکست میدهد. فیلیپ قول داده که بر ترمیم امور مالی عمومی تخریبشده فرانسه، سرمایهگذاری در آموزش و اصلاح حقوق بازنشستگی تمرکز کند.
فیلیپ و اتل، بهرغم اختلافاتشان، یک کانال مخفی برای بحث در مورد چگونگی دستیابی به یک نامزد واحد ایجاد کردهاند. افراد نزدیک به آنها میگویند که آنها توافق کردهاند تا اوایل سال آینده با هم رقابت کنند و سپس ببینند چه کسی برای رقابت مناسبتر است. «آرنو پریکار»، سخنگوی حزب «افقهای فیلیپ»، گفت که رئیس او و اتل «حس مسوولیت» نشان خواهند داد و تصمیم میگیرند که چه کسی کنارهگیری کند «تا از برگشتناپذیری، یعنی دور دوم بین دو نامزد افراطی، جلوگیری شود». در حال حاضر، اتل و فیلیپ به دنبال فاصله گرفتن از مکرون هستند، زیرا منتقدان آنها را صرفا دنبالههای رئیسجمهور توصیف میکنند و آنها را به خاطر شکستهای سیاسی و اقتصادی وی سرزنش میکنند. فیلیپ سال گذشته در اقدامی غیرمنتظره از مکرون خواست که برای شکستن بنبست سیاسی، زودتر کنارهگیری کند، درحالیکه اتل از کتاب جدید خود برای انتقاد از تصمیم بدفرجام رئیسجمهور برای اعلام انتخابات زودهنگام در سال ۲۰۲۴ که در آن شکست خوردند، استفاده کرده است.
فورکه گفت اما «برای آنها دشوار خواهد بود که رأیدهندگان را متقاعد کنند که از رئیسجمهور جدا شدهاند.» فرانسه رئیسجمهور خود را در دو دور انتخاب میکند و دو کاندیدای دارای بالاترین رای به دور دوم راه مییابند. ضربالمثلی میگوید که فرانسویها در دور اول با قلب خود رای میدهند و سپس در دور دوم با عقل خود برای حذف فردی که از او خوششان نمیآید؛ پویاییای که اگر حزب محافظهکار به دور دوم راه یابد، دوباره به بوته آزمون گذارده خواهد شد. لوپن در حال حاضر بهدلیل محکومیت به اختلاس بودجه اتحادیه اروپا از نامزدی در انتخابات منع شده است. او بیگناهی خود را حفظ کرده و قرار است در ۷ژوئیه حکم تجدیدنظر صادر شود که مشخص میکند آیا او میتواند نامزد شود یا خیر. باردلا، رهبر حزب «اجتماع ملی»، قول داده که در این صورت، از او حمایت کند. حزب «اجتماع ملی» طیف راست افراطی را تثبیت کرده است، حتی با وجود اینکه برخی از نامزدهای حاشیهای مانند «اریک زمور» هنوز در حال رقابت هستند. در جناح چپ، صف نامزدها بسیار شلوغ و پرتراکم است که این وضعیت به نفع ملانشون تمام میشود؛ کسی که پایگاه رأی ثابتش حداقل ۱۰ درصد است. با این حال، نظرسنجیها نشان میدهند که نامزد حزب راست افراطی در دور دوم انتخابات، با اختلافی فاحش بر ملانشون پیروز خواهد شد؛ ملانشونی که اکنون برای چهارمین بار شانس خود را برای رسیدن به کاخ الیزه امتحان میکند.
این سیاستمدارِ چپ افراطی در سال۲۰۲۲ نیز با کسب ۲۲درصد آرا در برابر ۲۳درصد لوپن، تا مرز راهیابی به دور دوم و رقابت با مکرون پیش رفته بود. ملانشون اوایل این ماه هنگام اعلام نامزدی خود، با کنایهای به رقبای چپگرای خود گفت: «اختلافات داخلی در احزاب به این معنی است که کاندیداهای زیادی وجود دارد و این یک سردرگمی کامل است. برای ما، همه چیز سرراست است.» «اولیویه فوره»، رهبر سوسیالیستها، «رافائل گلوکسمن»، سیاستمدار چپگرای مستقل، «مارین تاندلیه» از حزب سبزها و «فابین روسل»، کمونیست، در تلاشند تا بر یک کاندیدای مشترک به توافق برسند. چنین توافقهایی به آنها کمک کرد تا در اوایل امسال در رقابتهای نزدیک شهرداری در پاریس و مارسی پیروز شوند. اما آنها در بحبوحه اختلافات بر سر نحوه و زمان انتخاب چنین کاندیدایی، پیشرفت زیادی نداشتهاند.
