مخاطرات توریسم تا ۲۰۲۴
تورم از یک طرف و نرخ بهره از طرف دیگر، سفرهای خارجی را به سه شکل تحت‌تاثیر قرار می‌دهد
دنیای‌اقتصاد-صدیقه نژادقربان : تقاضای گردشگری حتی با وجود مواجه شدن با چالش‌‌‌های اقتصادی و ژئوپلیتیکی همچنان تاب‌آوری قابل‌توجه و بهبود پایدار را نشان می‌دهد. بر اساس آخرین داده‌‌‌های سازمان جهانی گردشگری، توریسم بین‌المللی همچنان از بدترین بحران در تاریخ خود بهبود می‌‌‌یابد، زیرا تعداد ورودی‌‌‌ها بین ژانویه تا ژوئیه سال ۲۰۲۳ تنها ۱۶درصد کمتر از سطح پیش از کرونا بوده است. خاورمیانه، اروپا و آفریقا در این بهبود جهانی پیشتاز هستند.
بر اساس داده‌‌‌های سازمان جهانی گردشگری، در بازه زمانی هفت ماهه در دوره ژانویه تا ژوئیه ۲۰۲۳، توریسم بین‌المللی به ۸۴درصد از سطح پیش از کرونا بازگشت که این امر، حاصل عملکرد قوی در سه ماه دوم و اوایل تابستان است. گردشگری بین‌المللی پس از رسیدن به ۸۰درصد در سه ماه اول ۲۰۲۳، با حمایت تداوم تقاضای متوقف‌شده، توانست در سه ماه دوم ورود گردشگران بین‌المللی را به ۸۵درصد و به ۹۰درصد در ژوئیه برساند. طبق آمارها، تخمین زده می‌شود که ۷۰۰میلیون گردشگر بین ژانویه تا ژوئیه سفرهای بین‌المللی داشته‌‌‌اند که حدود ۴۳درصد بیشتر از مدت مشابه سال ۲۰۲۲ است.
هرچند هنوز ۱۶درصد کمتر از سال ۲۰۱۹ باقی مانده است. ژوئیه شلوغ‌‌‌ترین ماه با ۱۴۵میلیون مسافر بین‌المللی ثبت شده که حدود ۲۰درصد از کل هفت ماه را به خود اختصاص داده است. بهبود پایدار در شاخص‌‌‌های صنعت گردشگری نیز منعکس شده است. طبق گزارش مشترک سازمان جهانی گردشگری و یاتا، هم ظرفیت هوایی بین‌المللی و هم تقاضای مسافر حدود ۸۴درصد از سطوح قبل از همه‌گیری تا ژوئن ۲۰۲۳ بهبود یافته است. رزرو هتل در ژانویه تا آگوست ۲۰۲۳ نسبت به مدت مشابه سال گذشته دو برابر شده است. نرخ اشغال جهانی در موسسات اقامتی در ماه اوت به ۷۰درصد رسید که کمی بالاتر از نرخ ۶۶ درصدی دراوت۲۰۲۲ بود.
نتایج بر اساس منطقه
این گزارش نشان می‌دهد که همه مناطق جهان در هفت ماه اول سال ۲۰۲۳ از نرخ بالایی در بهبود گردشگری برخوردار بودند که ناشی از تقاضا برای سفرهای بین‌المللی از چند بازار بزرگ منبع بود. خاورمیانه بهترین نتایج را در ژانویه تا ژوئیه ۲۰۲۳ با ورود ۲۰درصد بالاتر از سطح قبل از همه‌گیری گزارش کرد. این منطقه همچنان تنها منطقه‌‌‌ای است که تاکنون از سطح سال ۲۰۱۹ پیشی گرفته است و چند مقصد از جمله قطر، عربستان و اردن از نتایج فوق‌‌‌العاده‌‌‌ای برخوردار شدند.
اروپا، بزرگ‌ترین منطقه مقصد جهان، در ژانویه تا ژوئیه ۲۰۲۳ به ۹۱درصد از سطوح پیش از همه‌گیری رسیده است، که با حمایت از تقاضای قوی درون‌منطقه‌‌‌ای و سفر از ایالات متحده همراه شده است. طبق گزارش دفتر ملی سفر و گردشگری ایالات متحده (NTTO)، سفر ایالات متحده به اروپا تا ژوئن ۴۳درصد (در مقایسه با سال ۲۰۲۲) رشد داشته است که ۲۰درصد از کل سفرهای خارجی ایالات متحده را تشکیل می‌دهد. در اروپا، برخی از قوی‌‌‌ترین نتایج در این دوره توسط آلبانی، آندورا، ارمنستان، لیختن اشتاین و صربستان گزارش شده است. آفریقا ۹۲درصد از بازدیدکنندگان قبل از بحران را در این دوره هفت ماهه به دست آورد، به طوری که اتیوپی، تانزانیا و مراکش بسیار فراتر از سطح قبل از همه‌گیری رسیدند. قاره آمریکا نیز توانست ۸۷درصد از بازدیدکنندگان خود را بازیابی کند که در بین دیگر بازیگران قوی، السالوادور، کلمبیا، جمهوری دومینیکن و هندوراس پیشتاز هستند.
گردشگری بین‌المللی در آسیا و اقیانوسیه، پس از باز شدن بسیاری از مقاصد و بازارهای مبدأ در پایان سال ۲۰۲۲ و اوایل سال‌جاری بهبود سریعی را تجربه کرد و به ۶۱درصد از سطوح ورود قبل از همه‌گیری افزایش یافت. مالدیو و مغولستان برخی از مقاصد آسیا و اقیانوسیه هستند که فراتر از سطح سال ۲۰۱۹ بهبود یافتند. بر اساس مناطق فرعی، آفریقای شمالی (۸درصد)، آمریکای مرکزی (۲درصد) و اروپای مدیترانه جنوبی (یک درصد) در ژانویه تا ژوئیه ۲۰۲۳ از سطح قبل از همه‌گیری فراتر رفتند. اروپای شمالی، دریای کارائیب (هر دو منفی۵درصد) و جنوب آسیا (منفی۷درصد) به بازیابی سطح خود در سال ۲۰۱۹ نزدیک شدند.
سازمان جهانی گردشگری در ادامه گزارش خود نشان داده که بسیاری از مقاصد فراتر از سطح ۲۰۱۹ گام برداشته‌‌‌اند. بر اساس داده‌‌‌های موجود، چند مقصد در ژانویه تا ژوئیه ۲۰۲۳ نسبت به ماه‌‌‌های مشابه سال ۲۰۱۹ رشد دو‌رقمی را گزارش کردند؛ در قطر (۹۵درصد) که تعداد ورودی‌‌‌ها تقریبا دو برابر شده است، عربستان سعودی (۵۸درصد)، آلبانی (۵۶درصد)، السالوادور (۳۲درصد)، ارمنستان (۳۰درصد)، اتیوپی (۲۸درصد)، اردن و کلمبیا (هر دو ۲۳درصد)، تانزانیا (۱۹درصد)، جمهوری دومینیکن، هندوراس و صربستان (همه ۱۷درصد) نیز تا ماه ژوئیه از رشد قوی برخوردار بودند، همان‌طور که مراکش (۱۵درصد)، مونته‌نگرو (۱۴درصد)، ایسلند (۱۳درصد)، گواتمالا (۱۲درصد)، پرتغال (۱۱درصد)، امارات متحده عربی و پلی‌‌‌نزی فرانسه (هر دو ۱۰درصد) رشد خوبی داشتند.
همچنین مقاصدی بیشترین رشد را در درآمدهای گردشگری بین‌المللی طی شش تا هفت ماه اول سال ۲۰۲۳ گزارش کردند که می‌توان به پاکستان (۱۱۵درصد)، آلبانی (۸۲درصد)، مونته‌نگرو (۷۷درصد)، ترکیه (۷۵درصد)، رومانی (۷۶درصد)، مقدونیه شمالی (۵۶درصد)، پرتغال (۴۰درصد)، ایرلند (۳۷درصد) و کلمبیا (۳۱درصد) اشاره کرد. این تقاضای شدید برای سفرهای بین‌المللی در این دوره از چند منبع بزرگ مشاهده شد که بسیاری از آنها از سطوح سال ۲۰۱۹ فراتر رفتند. ایالات متحده و آلمان هر دو ۱۱درصد بیشتر از ماه‌‌‌های مشابه سال ۲۰۱۹ برای سفرهای خارجی هزینه کردند، در حالی که ایتالیا ۱۵درصد بیشتر هزینه کرد. هزینه‌‌‌های گردشگری بین‌المللی همچنین در کشورهای اسکاندیناوی همچون نروژ (۲۸درصد)، سوئد (۹درصد) و دانمارک (۷درصد) از سطح قبل از همه‌گیری فراتر رفت.
نگاه به آینده
این نتایج نشان می‌دهد که گردشگری بین‌المللی همچنان در مسیر رسیدن به ۸۰ تا ۹۵درصد سطوح پیش از همه‌گیری در سال ۲۰۲۳ است. بر اساس آخرین شاخص اعتماد سازمان جهانی گردشگری، چشم‌‌‌اندازهای سپتامبر تا دسامبر ۲۰۲۳ البته با سرعت متوسط‌‌‌تری در مقایسه با اوج سفرها از ژوئن تا اوت، حاکی از ادامه بهبود است. این نتایج ناشی از توقف تقاضا و افزایش اتصالات هوایی به‌ویژه در آسیا و اقیانوسیه است که در آن بهبود هنوز ضعیف است. در حالی که تعداد فزاینده‌‌‌ای از مقاصد به سطوح قبل از همه‌گیری رسیده‌‌‌اند یا در حال نزدیک شدن هستند، بسیاری به‌ویژه مقاصد بزرگ‌تر هنوز بازیابی نشده‌اند. داده‌‌‌های موجود نشان می‌دهد مجموعا ۴۰ مقصد جهانی توانستند بازدیدکنندگان خود را طی هفت ماه اول ۲۰۲۳ به سطح پیش از کرونا برسانند که شامل مقصدهای بزرگ و کوچک‌تر، از جمله چند جزیره می‌‌‌شوند که این کشورها ۱۶درصد از ورودی‌‌‌های بین‌المللی جهان (از سال ۲۰۱۹) را تشکیل می‌دهند.
انتظار می‌رود بازگشایی چین و دیگر بازارهای آسیایی به افزایش سفر در منطقه و سایر نقاط جهان ادامه دهد. در ۱۰ اوت، چین از ازسرگیری خدمات تورهای گروهی خروجی به دسته سوم از ۷۸کشور، از جمله ایالات متحده، ژاپن، جمهوری کره، استرالیا، هند و اکثر کشورهای اروپایی خبر داد. تعداد کشورها از ۶۰ کشور در ماه آوریل به ۱۳۸ کشور در ماه اوت افزایش یافته است. با این حال، بهبود سفرهای بین‌المللی به و از چین به دلیل اتصال محدود پروازها و انباشت ویزا با مشکل مواجه شده است. طبق گزارش NTTO ایالات‌متحده، سفر از ایالات متحده به آسیا تا ژوئن ۲۰۲۳ (در مقایسه با سال ۲۰۲۲) بیش از سه برابر شده است. با نگاهی به آینده، حدود ۵۸درصد از کارشناسان سازمان جهانی گردشگری معتقدند گردشگری بین‌المللی امسال به سطح سال ۲۰۱۹ باز نخواهد گشت که ۳۷درصد آن به سال ۲۰۲۴ و ۲۱درصد به سال ۲۰۲۵ یا بعد از آن اشاره دارد.
با این حال، این سهم در مقایسه با نظرسنجی ماه مه (۶۱درصد) اندکی کاهش یافته است که نشان می‌دهد تعداد بیشتری از مقاصد به سطوح قبل از همه‌گیری رسیده‌‌‌اند. به گفته هیات کارشناسان UNWTO، محیط اقتصادی چالش‌برانگیز همچنان عامل مهمی در بهبود موثر گردشگری بین‌المللی در سال ۲۰۲۳ است. تداوم تورم و افزایش قیمت نفت منجر به افزایش هزینه‌‌‌های حمل‌ونقل و اقامت شده است. ترکیب تورم و افزایش نرخ بهره همچنان بر بودجه خانوارها و سطح اطمینان فشار وارد می‌کند و هزینه زندگی را افزایش می‌دهد. این امر می‌تواند بر الگوهای هزینه‌‌‌ها در باقی‌مانده سال تاثیر بگذارد، به طوری که گردشگران به طور فزاینده‌‌‌ای به دنبال ارزش پولی، سفرهای نزدیک به خانه و انجام سفرهای کوتاه‌‌‌تر هستند. آخرین چشم‌‌‌انداز اقتصاد جهانی صندوق بین‌المللی پول (به‌روز‌رسانی ژوئیه ۲۰۲۳) نشان می‌دهد که بهبود جهانی در بحبوحه اختلافات گسترده بین بخش‌‌‌ها و مناطق اقتصادی در حال کند شدن است.
پیش‌بینی می‌شود که رشد جهانی از ۵/ ۳درصد در سال ۲۰۲۲ به ۳درصد در سال ۲۰۲۳ کاهش یابد. بر اساس گزارش چشم‌‌‌انداز اقتصاد جهانی صندوق بین‌المللی پول، افزایش نرخ بهره توسط بانک‌های مرکزی برای مبارزه با تورم همچنان بر فعالیت‌‌‌های اقتصادی تاثیر می‌‌‌گذارد. انتظار می‌رود تورم جهانی از ۷/ ۸درصد در سال ۲۰۲۲ به ۸/ ۶درصد در سال ۲۰۲۳ کاهش یابد، هرچند خطراتی وجود دارد که سطوح بالا باقی بماند یا حتی افزایش یابد. عدم‌قطعیت ناشی از حمله روسیه به اوکراین و سایر تنش‌‌‌های ژئوپلیتیکی فزاینده و همچنین احیای مجدد موارد کووید-۱۹، همچنان نشان‌دهنده خطرات منفی است. همچنین، رویدادهای شدید مرتبط با آب و هوا در ماه‌‌‌های اخیر و همچنین چالش‌‌‌های حیاتی مدیریت افزایش جریان‌‌‌های گردشگری بر نیاز به ایجاد یک‌بخش فراگیرتر، پایدارتر و انعطاف‌پذیرتر تاکید می‌کند.
