دردسر اطلاع از «آلودگی»
نماگر «کیفیت هوای تهران» در حساس‌ترین روزها با بیشترین اختلال در فرآیند دسترسی عمومی همراه شده است. در ۲۴ روز گذشته از آذر ماه، به ازای هر دو روز، تهرانی‌ها یک روز هوای غیرسالم و ناپاک تنفس کرده‌اند. از پنج‌شنبه گذشته تا کنون، شاخص کیفیت هوای پایتخت که میزان آلایندگی را نشان می‌دهد، به شکل مداوم و بدون وقفه در «وضعیت نارنجی» بوده است. اوضاع آسمان شهر طی این سه روز به‌گونه‌ای بوده - مه دود با سطح فوق‌العاده پایین افق دید در شهر- که اکثر پایتخت‌نشین‌ها برای اطلاع رسمی از «واقعیت غلظت ذرات آلاینده» به سامانه تحت مدیریت شهرداری تهران مراجعه کنند تا از میزان (عدد) شاخص آگاه شوند. اما در این روزها مسیرهای مجازی و اینترنتی دسترسی به شاخص کیفیت هوا در تهران به قدری با موانع ناشی از اختلال فنی روبه‌رو بوده که دردسر ناشی از آن باعث بی‌اطلاعی شهروندان متقاضی اطلاع از وضعیت شده است. شهروندان تهرانی که امسال بیش از سال‌های گذشته به «بحران آلودگی هوا و مخاطرات انسانی ناشی از آن»، حساس شده‌اند اکنون برای تعقیب جریان آلودگی با مشکل روبه‌رو هستند. اخیرا حتی شهرداری تهران یک نرم‌افزار مختص تلفن همراه نیز برای اعلام لحظه‌ای شاخص آلودگی هوا ایجاد کرد اما ورود به این نرم‌افزار نیز سخت‌تر از دسترسی به سامانه اینترنتی شرکت کنترل کیفیت هوا است.
این نرم‌افزار همواره اطلاعات روزهای قبل را به کاربران تلفن همراه اعلام می‌کند و در «به‌روز‌رسانی شاخص» با مشکل جدی روبه‌رو است. دردسر اطلاع از «آلودگی هوا» در شرایطی دامن‌گیر پایتخت‌نشین‌ها شده که رفع آن از سوی مدیران شهری تهران «اثر محسوس در کاهش آلودگی هوا» می‌تواند داشته باشد. افرادی که اطلاع از شاخص آلودگی برایشان اهمیت دارد حتما بخش قابل‌توجهی از آنها قصد «تغییر رفتار شهری خود را متناسب با شدت آلودگی» دارند. در این شرایط، اطلاع لحظه‌ای از روند افزایشی غلظت آلاینده‌ها یا حتی اطلاع از اینکه آسمان شهر در «وضعیت قرمز» به لحاظ «ناسالم برای همه» قرار گرفته است باعث خواهد شد بخشی از ساکنان شهر از «تردد و سفر درون شهری» انصراف بدهند یا بخشی دیگر ورود به شهر با خودروی شخصی را به شکل موقتی کنار بگذارند. همین دو عکس‌العمل شهروندی در پی اطلاع از شاخص آلودگی می‌تواند برای کل شهر و جامعه شهروندی مثمر ثمر باشد. اما به نظر می‌رسد نوع برداشتی که در طیفی از مدیران شهری درباره «کارکرد نماگر آلودگی هوا» وجود دارد باعث شده «پایش فنی سامانه اعلام شاخص آلودگی هوا با هدف اطلاع‌رسانی روان» چندان در اولویت کارها نباشد. نه تنها سامانه اینترنتی و نرم‌افزارهای موبایلی با اختلال مواجه است که تعدادی از تابلوهای نشانگر در میادین و نقاط مختلف شهر نیز با اختلال در اطلاع‌رسانی مواجه است. در عین حال، کمبود جدی تعداد دستگاه‌های سنجش آلودگی هوا در مناطق پایتخت، اشکال فنی دیگری است که حتی اگر اختلال اطلاع‌رسانی درباره شاخص برطرف شود، عدد شاخص از فراگیری جغرافیای کامل -پوشش‌دهی مناسب- برخوردار نیست. مدیریت شهری پایتخت که این روزها مرتب از تکالیف معوق دستگاه‌های دولتی در موضوع کاهش آلودگی هوا می‌گوید شاید بهتر باشد ابتدا آنچه به‌عنوان مسوولیت‌های بدیهی شهرداری در این حوزه مطرح است را به شکل کامل محقق کند. از ابتدای آذر ماه تا کنون، هوای تهران ۱۳ روز در وضعیت نارنجی -ناسالم برای گروه‌های حساس- قرار داشته و فقط یک روز هوا سالم بوده است. یک روز نیز وضعیت قرمز در شهر اعلام شد. این در حالی است که در مدت مشابه در سال ۹۷ آسمان تهران ۱۶ روز پاک و سالم را به خود دید. مقایسه کیفیت هوای سال گذشته و امسال تهران حکایت از «تشدید بحران آلودگی هوا» در سال جاری دارد. طی دو ماه گذشته تعداد روزهای تعطیلی مدارس رکورد تعطیلات اجباری سال‌های گذشته را زد.
