رنگ های خوراکی افزودنی ها و مواد شیمیایی خوراکی هستند که  به صورت طبیعی یا سنتتیک برای کاربرد در غذاها و نوشیدنی ها تولید می شوند.  همه ما قطعا با دیدن یک بشقاب پر از رنگ های زنده بیشتر از دیدن یک ماده غذایی به رنگ سفید به وجد می آییم. به همین دلیل استفاده از رنگ های خوراکی برای تولید و تجارت مواد غذایی بسیار حائز اهمیت است.

بسیاری از تولید کنندگان مواد غذایی برای دستیابی به منافعی از جمله هزینه کمتر، بهبود شکل ظاهری، شدت رنگ بیشتر، ثبات بیشتر و یکنواختی رنگ به طور فزاینده ای از رنگ های غذایی طبیعی و مصنوعی استفاده می کنند. این رنگ ها جذابیت بصری ایجاد کرده و افراد را ترغیب به خرید خوراکی های بیشتر می کند و نوعی بازاریابی بی دردسر محسوب می شود. حتما برای شما هم پیش آمده است که با دیدن خوراکیهای رنگی مانند پاستیل ها و شیرینی ها ترغیب به خرید مقداری از آنها شده باشید.

تولیدکنندگان مواد غذایی معمولاً از مواد افزودنی رنگی در غذاها و نوشیدنی های مختلف برای افزایش بهبود ظاهر استفاده می کنند. از آنجا که جنبه بصری نقش مهمی در انتخاب محصولات غذایی توسط مصرف کنندگان دارد، رنگ های خوراکی اصلی ترین ترکیبات مورد استفاده در مواد غذایی و نوشیدنی های این روزها هستند.

از آنجاییکه دامنه و ماندگاری رنگ های طبیعی خیلی کم است و نمی تواند نیازهای صنایع غذایی را تامین کنند در سالهای اخیر، بسیاری از رنگهای خوراکی مصنوعی بطور فزاینده ای تولید و به عنوان مواد افزودنی جایگزین رنگهای طبیعی شده اند تا باعث دستیابی به ظاهر بهتر، شدت رنگ دلخواه، ثبات بیشتر رنگ غذا و یکنواختی آن شوند.

 در مقایسه با رنگ های طبیعی، رنگ های غذایی مصنوعی دارای چندین ویژگی مهم اقتصادی مانند قیمت کمتر، مقاومت در برابر نور، اکسیژن،  تغییرات pH و پایداری بالاتر هستند. این رنگ ها می توانند بدون پردازش بیشتر مورد استفاده قرار بگیرند و یکی از مزایای مهم آنها این است که در هنگام پردازش مواد غذایی تخریب نمی شود. این ویژگیها کمک بزرگی به تولید کنندگان مواد غذایی برای تولید خوراکی هایی با رنگ های جذاب تر کرده و البته تاثیر مثبتی نیز بر فروش محصولات غذایی نیز داشته است.

تجارت پرسود خرید و فروش رنگ های خوراکی

بازار رنگ های خوراکی به دلیل وسعت استفاده از آنها در صنایع غذایی و همچنین تولید لوازم آرایشی – بهداشتی بسیار پر رونق و گسترده است. رنگهای خوراکی همچون رنگ آناتو (نارنجی زعفرانی),  رنگ بیت روت (قرمز متمایل به بنفش), رنگ کلروفیلین (سبز),  رنگ پاپریکا (قرمز متمایل به قهوه ای),  رنگ آنتوسیانین (بنفش), رنگ آلوارد (قرمز),  رنگ برلیانت بلو (آبی),  سانست یلو (نارنجی)  کمک می کنند که ما دنیای زیباتر و رنگین کمانی داشته باشیم.

انواع بستنی های رنگی، دسرهای رنگی جذاب، شیرینی و آبنبات های رنگی با پاشیدن رنگ های زیبا به زندگی پر مشغله امروزی راهی برای شاد کردن ما هستند. قطعا شما هم با دیدن پاستیل ها و آب نبات های رنگی پس از یک روز کاری سخت خنده به لبهایتان می آید و از خوردن آنها لذت می برید.

بازار خرید و فروش رنگ های خوراکی یک زمینه بسیار سود آور در صنایع غذایی است و شرکت های زیادی در این زمینه مشغول واردات و صادرت هستند. این تجارت شامل رنگ های طبیعی و مصنوعی است و البته سهم رنگ های مصنوعی به دلیل ماندگاری ، پایداری و مقاومت بیشتر در برابر شرایط پخت و پز در این زمینه بیشتر است.

علیرغم تنوع رنگی بالایی که اکنون در زمینه رنگ های خوراکی وجود دارد متخصصان شیمی و تغذیه همچنان به دنبال تولید رنگ های یونیک تر جهت جذب مشتری بیشتر به خصوص برای خوراکی های جدیدی هستند که هر از گاهی وارد بازار می شوند. بنابراین می توان پیش بینی کرد که این صنعت همچنان به پیشرفت خود ادامه داده  و هر روز رنگ های جدیدتر و با کیفیت تری را به رنگ های خوراکی موجود در صنایع غذایی اضافه می کند و با افزایش جذابیت بصری مشتری پسندی را برای خوراکی های مختلف افزایش می دهد.

کاربرد انواع رنگ های خوراکی در صنایع غذایی 

رنگ بتاکاروتن:

یکی از رنگ های خوراکی که کاربرد گسترده ای در صنایع غذایی و نوشیدنی دارد بتاکاروتن است. این ترکیت عملکرد بیولوژیکی بیشماری در بدن انسان دارد و از آنجا که انسان قادر به ساخت آن نیست، تهیه این ترکیت ارزشمند از طریق مواد غذایی یا دارویی ضروری است. بدین ترتیب افزایش تقاضا برای بتاکاروتن در بازار باعث ترغیب تولیدکنندگان به استفاده از روشهای مختلف برای تولید آن شده است.

 در ابتدا بتاکاروتن از گیاهان با روش های استخراج فیزیکوشیمیایی و عمدتا از هویج بدست می آمد اما امروزه بتاکاروتن عمدتا از طریق سنتز شیمیایی تولید می شود. اخیراً بیوتکنولوژی رویکرد خوبی نسبت به تولید این ترکیب ایجاد کرده است زیرا ترکیبات فعال زیستی با منشا طبیعی، قابلیت دسترسی زیستی و اعتماد بیشتر مصرف کننده را در بازار نشان داده است.

در صنایع غذایی، بتاکاروتن به عنوان یک رنگدانه قرمز- نارنجی در بسیاری از محصولات، از جمله نوشیدنی های غیر الکلی تحت تیمار با حرارت  با طعم میوه های گرمسیری، چربی های خوراکی، پنیر، شیرینی و بستنی استفاده می شود. در صنعت داروسازی بتاکاروتن به عنوان ماده رنگی برای قرص ها مورد استفاده قرار می گیرد و در صنایع آرایشی و بهداشتی، به عنوان ماده فعال کننده کرم ها استفاده می شود که از ضایعات پوستی در برابر اکسیداسیون و قرار گرفتن در معرض اشعه ماورا بنفش محافظت می کند. فعالیت زیستی بالای بتاکاروتن و کاربرد گسترده آن بر توسعه روش های تولید آن نیز تاثیر گذاشته است تا مقدار بیشتری از از رنگدانه ارزشمند تولید و روانه بازار شود.

رنگ های خوراکی

این ماده اغلب در خوراکیهایی مانند روغن، چربی، مارگارین، کره، پنیر فرآوری شده، محصولات جایگزین شیر، بستنی، سوپ، سس و محصولات تخم مرغ استفاده می شود.

محصولات بتاکاروتن را به صورت پودر می توان برای استفاده در نوشیدنی های پودر فوری، شیرینی جات، میوه های شیرین، بیسکویت، آدامس، پودرهای سوپ، محصولات شیر تخمیر شده، ماکارونی و غیره استفاده کرد. استفاده از غلظت های مختلف این ترکیب باعث ایجاد طیف متفاوتی از رنگ های زرد تا پرتقالی می شود. برای نوشیدنی ها  به عنوان مثال در آب میوه ها، نوشیدنی های میوه ای و لیموناد استفاده از  غلظت های مختلف بتاکاروتن باعث رنگ زرد، نارنجی و قرمز می شود.

رنگ ریبوفلاوین:

از دیگر رنگ های طبیعی یک رنگدانه زرد – سبز به نام ریبوفلاوین است. ریبوفلاوین یک ویتامین است و می توان آنرا به راحتی در خوراکی های مختلف مورد استفاده قرار داد. ریبوفلاوین جز ویتامین های محلول در آب است و برای سلامتی نیز مفید باشد.

رنگ کارامل:

رنگ کارامل, رنگ طبیعی دیگری است که با تغییراتی که در شکر ایجاد می شود بدست می آید و به خصوص در خوراکی های پختنی و تولید نان و شیرینی مورد استفاده قرار می گیرد تا یک رنگ طلایی – قهوه ای جذاب ایجاد کند.

رنگ لوتئین:

لوتئین رنگ زرد طبیعی دیگری است که می توان آنرا در سس ها، بستنی، نوشابه ها و شیرینی پزی مورد استفاده قرار داد.  برای تولید رنگ  سبز طبیعی در صنایع غذایی از کلروفیل استفاده می شود که به راحتی با جوشاندن سبزیجات مختلف از جمله اسفناج قابل استخراج است و می توان آنرا برای تولید ترشی و خیارشور، مربا و چاشنی های سبز رنگ مورد استفاده قرار داد.

رنگ بیت روت: 

بیت روت رنگدانه طبیعی پرکاربردی است که از چغندر قرمز بدست می آید. این رنگدانه پرفایده برای سلامتی نیز  مفید است و می تواند به کاهش فشارخون و بهبود سلامت قلب و عروق کمک کند زیرا سرشار از آنتی اکسیدان است. این رنگدانه برای تولید انواع نوشیدنی ها، بستنی، ژله و بسیاری از خوراکیهای دیگر مورد استفاده قرار می گیرد و به راحتی حتی در خانه با جوشاندن چغندر قرمز بدست می آید.

رنگ کارمین:

رنگدانه طبیعی قرمز دیگری که کاربرد بسیار گسترده ای البته بیشتر در ساخت لوازم آرایشی دارد از یک حشره از خانواده سوسک ها استخراج می شود. اسم این رنگدانه کوشینیل است و از حشره ای که آفت کاکتوس است، بدست می آید. ماده موثره این رنگدانه اسید کارمینیک است که با امتزاج آن با آلومینیوم و کلسیم یک رنگدانه قرمز به اسم کارمین تولید می شود که در رنگ‌های خوراکی، رنگرزی  و تولید  لوازم آرایشی خصوصا انواع رژلب مورد استفاده قرار می گیرد.

رنگ آنتوسیانین:

آنتوسیانین ها رنگدانه های قرمز، ارغوانی و آبی هستند که در گلها و گیاهان یافت می شوند و به روش های مختلف قابل استخراج می باشند. این ترکیبات در تولید ژله، بستنی، نوشیدنی های غیرالکلی و برای تزئین کیک در قنادی ها مورد استفاده قرار می گیرند.

رنگ خوراکی مصنوعی

انواع رنگ خوراکی مصنوعی:

دسته دیگری از انواع رنگ خوراکی که سالهای اخیر در صنایع غذایی به وفور مورد استفاده قرار گرفته اند، رنگ های سنتتیک یا مصنوعی هستند. این رنگ ها از مواد شیمیایی تولید می شوند و معمولا در آب حل شده و رنگ های پایداری برای کاربردهای مختلف ایجاد می کنند.

رنگ های مصنوعی تقریبا از نظر طیف رنگی کامل هستند و به راحتی نیاز به انواع رنگ خوراکی را برطرف می کنند. در سالهای گذشته عدم وجود این رنگ ها و اتکا به رنگ های طبیعی باعث محدودیت هایی در تولید خوراکیهایی با انواع رنگ ها شده بود و از طرفی قدرت ماندگاری و مقدار کم رنگ های طبیعی در بازار همواره تولید کنندگان مواد غذایی را در این زمینه با مشکلاتی روبرو می کرد.

رنگ های مصنوعی اکنون به وفور با قیمت کمتر و از همه مهمتر در طیف کامل رنگ ها در دسترس هستند و می توان در محصولات مختلف از آنها استفاده کرد. این رنگ ها برای ماندگاری بیشتر معمولا به صورت پودر تولید می شوند اما به صورت محلول های 10 تا 40% نیز موجود هستند و از نظر پایداری، سازگاری و اقتصادی بسیار مفید می باشند.

 به عنوان مثال رنگ تارترازین  (E102) برای ایجاد رنگ زرد لیمویی مورد استفاده قرار می گیرد و یک رنگدانه مقاوم در برابر نور و گرماست اما در برابر اکسیژن پایدار نیست. این رنگدانه در آب محلول است و در محیط های قندی تا غلظت 10% مورد استفاده قرار می گیرد.

این ماده در نوشابه‌ ها، پودرهای خشک، بستنی‌ شکلاتی، غذاهای آماده بسته‌بندی ‌شده، آدامس، شکلات، افشره لیمو، سس‌های آماده  و میوه‌های کنسرو ‌شده مورد استفاده قرار می گیرد. زرد کینولین، سانست یلو و  زرد سانFCF  رنگدانه های مصنوعی دیگر برای ایجاد رنگ زرد در خوراکی ها هستند.

از بین رنگهای قرمز می توان به کارموزین، ارتیروزین، آمارانت، پانسیو4R  و اسکارلت اشاره کرد که کاربرد بسیار گسترده ای در صنایع غذایی دارند. رنگ جذاب قرمزی که این ترکیبات ایجاد می کنند ماندگاری بالایی دارد و مشتریان را ترغیب به خرید کالاها می کند.

رنگهای نارنجی مصنوعی مورد استفاده  در صنایع غذایی شامل نارنجی G و نارنجی RN هستند که معمولا به دلیل قیمت پایین تر نسبت به بتاکاروتن یا سایر رنگدانه های طبیعی نارنجی برای غذاها و نوشیدنی ها استفاده می شود.

رنگهای سبز و آبی و بنفش نیز با روش های سنتتیک تولید شده اند و شامل سبز S، اینویگوکارمین، بنفش  BNP هستند. رنگ های آبی و بنفش قبلا به سختی از طریق رنگ های طبیعی بدست می آمدند و بسیار ناپایدار بودند. اما اکنون به لطف سنتزهای شیمیایی به مقدار فراوان در دسترس هستند و در خوراکیهای مختلف و تزئینات به وفور برای جذابیت بیشتر خوراکیها مورد استفاده قرار می گیرند.

از دیگر رنگهای مصنوعی مورد استفاده در صنایع غذایی می توان به رنگ قهوه ای و سیاه اشاره کرد که شامل رنگدانه های قهوه ای شکلاتی FB، قهوه ای شکلاتی HT و  سیاه  PN هستند که برای مقاصد مختلف مورد استفاده قرار می گیرند.

این مطلب برایم مفید است
29 نفر این پست را پسندیده اند