تعداد کدهای فعال بورسی بررسی شد؛
بازگشت سرمایهگذاران به بورس
بر اساس دادههای رسمی، تعداد کدهای فعال معاملاتی که در مهرماه با سطحی نسبتا آرام و حدود ۲۵۰هزار نفر آغاز شد، در ادامه مسیر با فراز و نشیبهایی همراه شد اما از آبانماه وارد یک فاز صعودی پرشتاب شد. این روند در آذرماه به اوج خود رسید و در هفته چهارم آذر، تعداد سهامداران فعال از مرز ۸۶۵هزار نفر عبور کرد؛ سطحی که در ماههای گذشته کمتر تجربه شده بود و نشانهای روشن از تعمیق بازار محسوب میشود.
ورود به دیماه با تداوم مشارکت بالای سرمایهگذاران همراه بود. در هفته اول دی، تعداد کدهای فعال به ۸۵۸هزار و ۳۲۴کد رسید که اگرچه اندکی کمتر از رکورد هفته پایانی آذر بود، اما نشاندهنده تثبیت مشارکت در بازار سرمایه است. این موضوع اهمیت زیادی دارد، چرا که تثبیت تعداد سهامداران فعال در سطوح بالا، از شکلگیری یک روند پایدار حکایت میکند و صرفا یک موج کوتاهمدت هیجانی تلقی نمیشود.
در هفته دوم دیماه، بازار با جهش قابلتوجهی همراه بود و تعداد سهامداران فعال به حدود ۹۸۷هزار نفر رسید؛ رقمی که بالاترین میزان مشارکت هفتگی در ماههای اخیر محسوب میشود. این جهش همزمان با رشد پرقدرت شاخص کل و افزایش محسوس ورود پول حقیقی اتفاق افتاد و نشان داد که بازار سرمایه توانسته بار دیگر در کانون توجه سرمایهگذاران قرار گیرد.
با این حال، هفته سوم دیماه شاهد افت قابلتوجه مشارکت بود و تعداد کدهای فعال به حدود ۶۱۳هزار نفر کاهش یافت. این افت را میتوان ناشی از شناسایی سود، افزایش نوسانات روزانه، و احتیاط بخشی از سرمایهگذاران خرد دانست. اما این کاهش پایدار نماند و در هفته چهارم دی، دوباره تعداد سهامداران فعال به ۷۲۲هزار نفر افزایش یافت که نشانهای از بازگشت تدریجی آرامش و تعادل به بازار بود.
بازار نیمه اول بهمن
با آغاز بهمنماه، بازار سرمایه وارد فاز تازهای از نوسان شد. در هفته اول بهمن، تعداد سهامداران فعال به ۵۳۷هزار نفر کاهش یافت. این افت قابلتوجه را میتوان نتیجه همزمان چند عامل دانست؛ از جمله افزایش عرضهها پس از رشدهای سنگین قبلی، نگرانی نسبت به سیاستهای پولی، و افزایش حساسیت بازار به اخبار و نااطمینانیهای سیاسی و اقتصادی.
اما آنچه اهمیت بیشتری دارد، رفتار بازار در هفته منتهی به ۸بهمن است. بر اساس دادههای موجود، در این هفته تعداد سهامداران فعال با رشدی بیش از ۳۶درصدی نسبت به هفته قبل، به ۸۴۱هزار و ۹۳۵نفر رسید و شکاف به وجود آمده را جبران کرد. این بازگشت قدرتمند نشان میدهد که بازار نهتنها توان جذب دوباره سرمایهگذاران را دارد، بلکه اصلاحهای مقطعی بیشتر بهعنوان فرصتی برای ورود تلقی شدهاند تا نشانهای از خروج پول فعالان به ویژه حقیقیها.
هفته دوم بهمن را میتوان یکی از نقاط عطف مهم بازار سرمایه در ماههای اخیر دانست. در این هفته، همزمان با متعادلتر شدن فضای معاملات، افزایش حجم دادوستدها و بازگشت پول حقیقی به بسیاری از صنایع، مشارکت سرمایهگذاران خرد نیز به شکل محسوسی افزایش یافت. این رفتار نشان میدهد که بخش بزرگی از فعالان بازار، افتهای مقطعی را نه بهعنوان پایان روند صعودی، بلکه بهعنوان اصلاحهای طبیعی در یک مسیر بزرگتر ارزیابی کردهاند.
از منظر رفتاری، این افزایش مشارکت نشاندهنده بازسازی اعتماد عمومی است. تجربه سالهای پرتلاطم گذشته باعث شده سرمایهگذاران خرد حساسیت بالایی نسبت به نوسانات داشته باشند، اما دادههای بهمنماه نشان میدهد که این گروه بهتدریج به تحلیلمحوری و نگاه میانمدت نزدیکتر شدهاند.
عوامل جهش مشارکت
پشت این رشد چشمگیر در تعداد سهامداران فعال، مجموعهای از عوامل اقتصادی و روانی قرار دارد. یکی از مهمترین محرکها، افزایش نرخ ارز و تقویت انتظارات تورمی است. در چنین فضایی، بورس بهویژه برای شرکتهای صادراتمحور و داراییمحور، به پناهگاهی برای حفظ ارزش سرمایه تبدیل میشود. کاهش نسبی ریسکهای سیستماتیک، بهبود فضای سیاسی و تلاش برای مدیریت بهتر متغیرهای کلان اقتصادی نیز در تقویت این روند نقش داشتهاند. با وجود رشد دوباره تعداد سهامداران فعال در هفته دوم بهمن، عملکرد شاخصهای اصلی بازار تصویر متفاوتی از شرایط کوتاهمدت بورس ارائه داد. در هفته مورد بررسی، شاخص کل بورسبازدهی هفتگی منفی ۱۰.۴۹درصدی را ثبت کرد و شاخص هموزن نیز با افت ۹.۴۵درصدی همراه شد. منفی بودن بازده هفتگی شاخصها بیانگر یک اصلاح فراگیر پس از رشدهای پرشتاب ماههای گذشته است؛ اصلاحی که اگرچه از منظر عددی امیدوارکننده نیست، اما در چارچوب یک روند صعودی بلندمدت، قابل تحلیل است. در عین حال، ارزش معاملات در هفته منتهی به ۸ بهمنماه نشانهای مهم از پویایی بازار در دل این اصلاح محسوب میشود. مجموع ارزش معاملات در این هفته به حدود ۷۱هزار و ۳۶میلیارد تومان رسید که بیانگر تداوم گردش نقدینگی و عدم رکود معاملاتی است. با این حال، بررسی تغییر مالکیتها نشان میدهد که در همین بازه زمانی، حدود ۱۰۰هزارمیلیارد تومان خروج پول حقیقی از بازار ثبت شده است. این جابهجایی مالکیت را میتوان نشانهای از افزایش احتیاط سرمایهگذاران خرد و انتقال بخشی از سهام به دست سرمایهگذاران بلندمدت دانست. چنین رفتاری معمولا در فازهای اصلاحی بازار مشاهده میشود و در صورت کاهش فشارهای بیرونی و تثبیت متغیرهای کلان، میتواند زمینهساز بازگشت تدریجی اعتماد و تعادل دوباره در قیمتها باشد.
دامنه تاثیرات اقتصادی
افزایش تعداد سهامداران فعال، پیامدهایی ورای بازار سرمایه و در سطح کلان دارد. افزایش عمق بازار، بالا رفتن نقدشوندگی، کاهش اثر شوکهای هیجانی و هدایت نقدینگی سرگردان به سمت فعالیتهای مولد، از مهمترین نتایج این روند است. در شرایطی که رشد نقدینگی یکی از چالشهای اصلی اقتصاد ایران محسوب میشود، تقویت بازار سرمایه میتواند نقش مهمی در کنترل تورم و کاهش فشار بر بازارهای موازی ایفا کند. با توجه به دادههای موجود و رفتار بازار در هفته دوم بهمن، میتوان گفت که بازار سرمایه ایران همچنان از پتانسیل حفظ سطوح بالای مشارکت برخوردار است و توانسته است اعتماد سرمایهگذاران را مجددا تقویت کند. البته ریسکهایی همچون سیاستهای پولی انقباضی، نوسانات نرخ بهره و شوکهای سیاسی همواره وجود دارند، اما تجربه ماههای اخیر نشان داده که بازار نسبت به گذشته مقاومتر شده و بازیگران بازار، با استراتژیهای منطقی و فکر شده در بازار فعالیت میکنند.
بازگشت دوباره سرمایهگذاران خرد در روزهای اخیر، نشانهای از بهبود نسبی فضای روانی بازار در کوتاهمدت است. اگر در روزهای باقیمانده این هفته ثبات نسبی در متغیرهای کلان و رفتار متعادل حقوقیها حفظ شود، بازار سرمایه میتواند تا پایان هفته شاهد کاهش نوسانات هیجانی و شکلگیری معاملات متعادلتر باشد. در صورت ثبات شرایط، میتوان زمینه تثبیت قیمتها و بازگشت تدریجی اعتماد معاملهگران کوتاهمدت را فراهم کرد.
