بحران در صنعت کاغذ
دنیای اقتصاد - عباس بیات : ارزیابی متغیرهای مالی صنعت کاغذ نشان می‌دهد از انتهای سال ۱۴۰۱، تمامی متغیرهای این صنعت اعم از تولید، فروش، درآمد و سودآوری با کاهش چشمگیر همراه شده است.تمامی این کاهش‌‌‌ها تنها به یک دلیل رقم خورده است و آن کمبود مادهاولیه اصلی صنعت کاغذ است.
اصلیترین مادهاولیه برای تولید کاغذ در ایران، آخال یا همان کاغذ باطله است.باتوجه به نبود این ماده در داخل کشور، تولیدکنندگان مجبورند تا آخال مورد نیاز خود را از طریق واردات تامین کنند. آخال وارداتی نیز آنچنان در دسترس تولیدکنندگان نیست.این کمبود مادهاولیه اخیرا بحرانی شده است به‌طوری که در ۶ماهه سال‌جاری صنعت کاغذ برای نخستین بار در طول تاریخ به زیان‌‌‌دهی رسید.تنها راهی که می‌توان برای بهبود نسبی این صنعت عنوان کرد استفاده از روش‌های جایگزین برای تولید کاغذ است.اخیرا تولید کاغذ از نیشکر در ایران رواج یافته که در صورت رونق آن می‌تواند موجب بهبود کمبود کاغذ در کشور شود.
پاشنه آشیل صنعت کاغذ
بررسی مقادیر تولید شرکت‌های تولیدکننده کاغذ بازار سهام نشان می‌دهد که همواره تولیدات این صنعت تحت‌تاثیر کمبود مادهاولیه با نزول همراه بوده است.در ۱۳سال اخیر متوسط در هر سال ۱۰۷هزار تن کاغذ توسط چهار شرکت بورسی این صنعت به تولید رسیده است و در هر سال ۶درصد به تولیدات افزوده شده است. با این حال در سال ۱۴۰۲ مجموع تولیدات شرکت‌های کاغذساز بازار سهام ۱۱۷هزار تن به ثبت رسید که در مقایسه با سال ماقبل ۱۱درصد کاهش یافته است.
همان‌طور که اشاره شد اصلیترین عامل نزول مقادیر تولید این صنعت به بحث کمبود آخال به عنوان اصلیترین مادهاولیه صنعت کاغذ باز می‌‌‌گردد.این نزول تولیدات در بازه فصلی نیز تداوم یافته است.طی تابستان و پاییز سال‌جاری به‌‌‌ترتیب میزان تولیدات شرکت‌های تولیدکننده کاغذ بازار سهام افت ۳۶ و ۲۵درصدی نسبت به مدت مشابه سال گذشته تجربه کرده است. در ۱۰ماهه نخست امسال، ۶۷هزار تن کاغذ توسط شرکت‌های تولیدکننده بورسی این صنعت به مرحله تولید رسیده است که در قیاس با مدت مشابه سال گذشته ۳۲درصد تقلیل یافته است.تمامی چهار شرکت این صنعت در سال‌جاری با کاهش تولیدات همراه شده‌‌‌اند.بیشترین میزان نزول مقادیر تولید مربوط به شرکت «چکاپا» است. مجموع تولیدات شرکت مذکور در مدت ۱۰ماه نخست امسال ۳۳هزار تن به ثبت رسید که در قیاس با ۱۰ماهه ۱۴۰۲ افت ۳۸درصدی تجربه کرده است.
کاهش ۲ساله مقادیر فروش
باتوجه به خاصیت دپوپذیری محصولات تولید شده توسط صنعت کاغذ، بررسی تناژ فروش این صنعت در کنار تولیدات می‌تواند دید بهتری نسبت به عملکرد متغیرهای مالی این صنعت نمایان کند.در بازه سالانه میانگین ۶درصد در هر سال به فروش صنعت کاغذ افزوده شده است.با این وجود طی دو سال اخیر روند رو به رشد فروش معکوس شده و میزان فروش این صنعت با افت همراه شده است.در سال ۱۴۰۲، ۱۱۵هزار تن کاغذ از طریق چهار شرکت بورسی این صنعت به فروش رسید که این میزان فروش در مقایسه با ۱۴۰۱ با ۱۰درصد کاهش همراه شده است.
در مقیاس فصلی تداوم رکود در مقادیر فروش صنعت کاغذ رقم خورده است.در فصل تابستان و پاییز سال‌جاری به‌‌‌ترتیب افت ۳۴ و ۲۰درصد در مقدار فروش صنعت کاغذ به وقوع پیوسته است.در ۱۰ماهه نخست امسال ۷۰هزار تن کاغذ به فروش رسید که این میزان فروش شرکت‌های تولیدکننده کاغذ در قیاس با مدت مشابه سال گذشته ۲۷درصد کاهش تجربه کرده است.طی سال‌جاری تمامی چهار ضلع تولیدکننده کاغذ بورس تهران با کاهش مقادیر تولید همراه شده‌‌‌اند. در بین این چهار نماد «چکاپا» با نزول ۳۱درصدی مقادیر فروش بیشترین میزان افت را درمیان هم‌‌‌گروهی‌‌‌های خود داشته است.
بی‌اثر بودن نرخ‌‌‌گذاری آزاد
یکی از نقاط قوت شرکت‌های تولیدکننده کاغذ ایران، قیمت آزاد این صنعت است.باتوجه به وضعیت بحرانی کمبود آخال در صنعت کاغذ، حتی قیمت آزاد این صنعت نیز نتوانسته است مرهمی بر زخم‌‌‌های کاغذسازان باشد.در ۱۰ماهه نخست امسال متوسط ۱۰درصد به نرخ فروش صنعت کاغذ نسبت به مدت مشابه سال گذشته افزوده شده است. در همین مقیاس بیشترین میزان رشد نرخ فروش مربوط به شرکت «چکاپا» است.
این شرکت توانسته است خمیر ویرچین خود را طی سال‌جاری با ۱۵درصد افزایش نسبت به مدت مشابه به فروش رساند.ارزیابی نرخ فروش محصولات صنعت کاغذ در دی ماه امسال نشان می‌دهد که در مقیاس نقطه به نقطه ۲۸درصد به نرخ فروش این صنعت افزوده شده است. در این بازه نیز «چکاپا» با جهش ۴۵درصدی نرخ فروش خود بیشترین رشد را تجربه کرده است. مقایسه نرخ فروش دی ماه صنعت کاغذ با متوسط سال نیز نشان می‌دهد که در دی ماه ۱۹درصد به نرخ محصولات این صنعت افزوده شده است.بار دیگر در این مقیاس نیز «چکاپا» با رشد ۲۹درصدی نرخ فروش خمیر ویرچین خود بهترین عملکرد را در میان هم‌‌‌گروهی‌‌‌ها نسبت به رشد نرخ داشته است.
رکود عمیق درآمدی
پس از سنجش متغیرهای تولید و فروش صنعت کاغذ، حال نوبت به بررسی درآمدی این صنعت رسیده است.در ۱۳سال اخیر متوسط در هر سال ۴۱درصد به فروش شرکت‌های کاغذساز افزوده شده است.با این حال در سال گذشته وضعیت رکود درآمدی این صنعت به بحران رسیده است.در سال ۱۴۰۲ مجموع فروش ثبت شده توسط چهار تولیدکننده بورسی صنعت کاغذ، به‌‌‌میزان ۲هزار و ۹۷۷میلیارد تومان بوده است که در مقایسه با سال ماقبل تنها ۱درصد افزایش یافته است.این نشان می‌دهد که درآمد تولیدکنندگان کاغذ بورسی نه تنها به میزان تورم مصرف‌کننده سالانه کشور افزایش نداشته است، بلکه نسبت به متوسط سالانه نیز ۴۰درصد کاهش شتاب رشد درآمدی داشته است.
اصلیترین عامل رکود درآمد کاغذسازان به کمبود مادهاولیه و همچنین وارداتی بودن این ماده بازمی‌‌‌گردد که اثر خود را در یکایک متغیرهای مالی صنعت کاغذ نمایان کرده است.در بازه فصلی نیز رکود درآمدی صنعت کاغذ مشاهده می‌شود.طی تابستان و پاییز سال‌جاری به‌‌‌ترتیب افت ۲۹ و ۲۰درصدی در فروش شرکت‌های کاغذساز بازار سرمایه رقم خورده است.همچنین طی ۱۰ماهه نخست امسال یک‌هزار و ۹۰۰میلیارد تومان فروش توسط چهار شرکت بورسی این صنعت به ثبت رسید که در مقایسه با ۱۰ماهه ۱۴۰۲ افت ۲۳درصد تجربه کرده است.همان‌طور که مقادیر تولید و فروش «چکاپا» در سال‌جاری بیشترین میزان کاهش در میان چهار شرکت بورسی این صنعت را تجربه کرده است، در رابطه با درآمد فروش نیز بیشترین میزان کاهش مختص شرکت «چکاپا» است.فروش شرکت مذکور در ۱۰ماهه امسال با نزول ۳۰درصدی نسبت به دوره مشابه، به ۸۴۶میلیارد تومان تقلیل یافته است.
فوران سودآوری «لطیف»
بررسی متغیرهای سودآوری صنعت کاغذ بازار سهام نشان می‌دهد که روند سودآوری این صنعت روند کاهشی تجربه کرده تا جایی که در سال‌جاری کاغذسازان به زیان‌‌‌دهی رسیده‌‌‌اند.به‌رغم قیمت‌‌‌گذاری آزاد صنعت کاغذ، وضعیت سودآوری شرکت‌های این صنعت فاجعه بار است.اصلیترین عامل رکود در متغیرهای سودآوری شرکت‌های کاغذساز، به کمبود مادهاولیه اصلی این صنعت برمی‌‌‌گردد.
آخال یا همان کاغذ باطله در داخل کشور به ندرت یافت می‌شود. بنابراین تولیدکنندگان مجبورند آخال موردنیاز خود را از طریق واردات تامین کنند. هزینه تامین این مادهاولیه بالاست و در دسترس نیست. همین موضوع پاشنه‌آشیل صنعت کاغذ بوده و تمامی متغیرهای این صنعت را با نزول همراه کرده است. در بازه سالانه میانگین طی سالیان اخیر حاشیه سود تولیدکنندگان کاغذ ۱۹درصد بوده است.این در حالی است که طی سال ۱۴۰۲ حاشیه سود این صنعت به ۱۰درصد کاهش یافته است.در بهار و تابستان امسال صنعت کاغذ برای نخستین بار در دوره تاریخی زیان‌‌‌ده شد.در سومین فصل سال کمی وضعیت سودآوری بهبود یافت و حاشیه سود این صنعت به ۳درصد رسید.بیشترین میزان حاشیه سود در میان چهار شرکت تولیدکننده کاغذ بازار سهام، مربوط به شرکت «لطیف» است.حاشیه سود این شرکت در سال گذشته به میزان ۲۵درصد و در پاییز امسال در حدود ۶درصد به ثبت رسید.
