عامل کلیدی در رونق شرکت‌های سیمانی
دنیای‌اقتصاد - عباس بیات: بررسی عملکرد شرکت‌های سیمانی بازار سهام نشان می‌دهد که طی فصل بهار ۱۴۰۲ نسبت به مدت مشابه سال قبل میانگین رشد ۶۲درصدی در درآمد فروش آنها رقم خورده است. در بحث سودآوری حاشیه سود ناخالص عملیاتی و خالص این صنعت طی اولین فصل از سال‌جاری بهطور میانگین ۴۷درصد به ثبت رسیده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته افزایش ۷درصدی را تجربه کرده است.
با این حال روند تولیدات سیمانیهای بورسی نشان می‌دهد که در بهار سال‌جاری نسبت به بهار سال قبل کاهش ۱۰درصدی را تجربه کردهاند. بنابراین میتوان اذعان کرد که جهش خوب درآمد سیمانی‌‌‌ها به افزایش نرخ فروش سیمان و کلینکر در فصل بهار با توجه به افزایش تقاضای تاریخی در این فصل برای این محصول بازمی‌گردد. وضعیت نرخ فروش سیمانی‌‌‌ها طی فصل بهار و شهریور سال‌جاری نشان می‌دهد که متوسط شرکت‌های بورسی تولیدکننده سیمان به‌‌‌ترتیب رشد ۲۸ و ۴۱درصدی را نسبت به میانگین سال ۱۴۰۱ به ثبت رسانده‌‌‌اند.
رشد سرانه مصرف سیمان به ۶۱۵کیلوگرم
سیمان یکی از عناصر توسعه‌‌‌ای مهم در تامین زیرساخت‌‌‌های کشورهاست؛ به‌‌‌طوری که یکی از نهاده‌‌‌های استراتژیک توسعه‌‌‌ای محسوب میشود و معمولا بین روند رشد اقتصادی کشورها و سرانه مصرف سیمان همبستگی زیادی وجود دارد. سرانه مصرف سیمان در ایران بعد از یک‌دوره افزایشی در سال‌های ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۱ به اوج خود رسید و ۷۵۴کیلوگرم به‌‌‌ازای هر نفر برای سال ۱۳۹۱ ثبت شد. با قرار گرفتن کشور در شرایط تحریمی در کنار کاهش بودجه عمرانی و رکود بخش ساختمان، مصرف سیمان در ایران کاهش یافت، به‌‌‌طوری که در سال ۱۳۹۵ سرانه مصرف سیمان به ۵۸۸کیلوگرم رسید که معادل عدد ثبت‌شده برای سال ۱۳۸۶ است. در حال حاضر براساس آخرین آمار منتشرشده، سرانه مصرف سیمان در کشور به ۶۱۵کیلوگرم رسیده است. در داخل کشور ظرفیت‌‌‌های فراوانی در جاده‌‌‌سازی، راه‌‌‌سازی، اصلاح و مقاوم‌‌‌سازی بافت‌‌‌های فرسوده و روستایی وجود دارد که همه این ظرفیت‌‌‌ها برای به انجام رسیدن به سیمان نیاز دارند. بر این اساس میتوان انتظار داشت که با ایجاد رونق در اقدامات فوق چالش‌‌‌های صنعت سیمان تا حدودی حل شود. از طرفی بررسی عرضه‌و‌‌‌تقاضای آتی این صنعت نشان می‌دهد که با توجه به عدم‌ایجاد و توسعه شرکت‌های سیمانی و از طرفی افزایش نیاز به سیمان در زندگی روزمره، طی سال‌های آتی تقاضا در این صنعت بر عرضه غلبه کند و این امر تا جایی ادامه یابد که نه‌تنها شرکت‌های سیمانی با حداکثر ظرفیت اسمی خود تولید کنند، بلکه کشور مجبور به واردات سیمان به جهت رفع تقاضای داخلی شود.
شیراز؛ قطب سیمان ایران
از منظر پراکندگی کارخانه‌های سیمان در مرزهای ایران، غالبا در مناطق مرکزی با حدود ۲۰شرکت و ناحیه غربی و جنوب غربی کشور با حدود ۳۰شرکت متمرکز هستند. بررسی‌‌‌ها نشان می‌دهد که نزدیک به ۵۰درصد شرکت‌های سیمانی کشور در استان‌‌‌های فارس، اصفهان، خراسان، آذربایجان‌غربی و تهران قرار گرفته‌‌‌اند که استان فارس با ۱۰شرکت فعال بیشترین تعداد شرکت‌های سیمان را نسبت به سایر استان‌‌‌ها داشته و در سایر استان‌‌‌های کشور حداقل یک‌شرکت سیمانی احداث شده و مشغول فعالیت است. اجزای تشکیل‌دهنده سیمان مصالح آهکی، رس و سیلیس است که به‌‌‌ترتیب ۶۵، ۵ و ۲۵درصد از سیمان را تشکیل می‌دهد. از آنجا که ایران از نظر جغرافیایی توسط سلسله‌کوه‌‌‌های آهکی احاطه شده و به لحاظ معادن آهکی از توزیع و کثرت مناسبی در سطح کشور برخوردار است، میتوان گفت مواداولیه صنعت سیمان در کشور به‌وفور یافت میشود و این شرکت‌ها از این منظر با چالشی مواجه نیستند. با این حال تولیدکنندگان سیمان همواره با چالش انرژی مصرفی دست و پنجه نرم می‌کنند. بهطور متوسط برای تولید هر تن سیمان ۱۱۰کیلووات برق، ۱۰۵مترمکعب گاز یا ۱۰۰لیتر مازوت مصرف میشود. عدم‌سرمایه‌گذاری مناسب در حوزه برق و گاز موجب شده است تا در تابستان‌‌‌ها قطعی برق و در زمستان‌‌‌ها قطعی گاز به‌کرات به وقوع بپیوندد. از آنجا که بیش از ۵۰درصد برق مصرفی در مرحله آسیاب مواداولیه و کوره مصرف میشود، قطعی برق در تابستان می‌‌‌تواند تولید کلینکر را متاثر سازد؛ کما اینکه این موضوع در روند تولید ماهانه کلینکر در سال‌های گذشته گواه این موضوع است.
صنعت ۱۴۰هزار میلیاردی بازار سهام
از مجموع ۷۰شرکت فعال تولیدکننده سیمان در کشور، ۳۹شرکت در بازار سهام پذیرفته شده‌‌‌اند که بیش از ۱۴۰هزار میلیارد تومان از ارزش بازار سهام را تشکیل می‌دهند. بااهمیت‌‌‌ترین شرکت در سیمانی‌‌‌ها به لحاظ ارزش بازار «ستران» با ارزش بیش از ۸هزار و ۹۰۰میلیارد تومان محسوب میشود. میانگین نسبت قیمت به سود هر سهم سیمانی‌‌‌ها ۸.۳واحد است که با توجه به میانگین ۷.۸واحدی کلیت بازار میتوان اذعان کرد سهم‌‌‌های این صنعت سودمحور است و در دسته سهام ارزشی بازار سرمایه محسوب میشود. طی ۳۰روز اخیر شرکت‌های سیمانی فعال در بازار سهام میانگین بازدهی ۶.۳درصدی را نصیب سهامداران خود کردهاند.
«سمتاز»؛ لیدر سودآوری سیمانی‌‌‌ها
یکی از معیارهای مهمی که میتوان به جهت ارزیابی بنیادی شرکت‌های تولیدی بررسی کرد، حاشیه سود آنهاست. به جهت ارزیابی سودآوری میتوان سه‌حاشیه سود ناخالص، عملیاتی و خالص را عنوان کرد که در سیمانی‌‌‌ها روند این سه حاشیه سود در بازه سالانه نشان می‌دهد بهطور میانگین طی ۱۰سال اخیر به‌‌‌ترتیب ۳۵، ۲۶ و ۲۵درصد به ثبت رسیده که روند آن همواره افزایشی است، به‌‌‌طوری که میانگین سه‌حاشیه سود این صنعت از ۳۵درصد در سال ۹۲ به ۴۳درصد در سال ۱۴۰۱ افزایش یافته است. در مقیاس فصلی طی ۱۰فصل اخیر میانگین سه‌حاشیه سود ناخالص، عملیاتی و خالص به‌‌‌ترتیب ۴۶، ۳۸ و ۴۱درصد بوده است که روند سودآوری همواره افزایشی است. بر این اساس میانگین سه‌حاشیه سود سیمانی‌‌‌ها از ۳۷درصد در زمستان ۹۹ به ۴۷درصد طی بهار ۱۴۰۲ افزایش یافته است.
عمده‌‌‌ترین علت رشد خوب سودآوری در تولیدکنندگان سیمان را میتوان عرضه محصولات آنها در بورس‌کالا و حذف قیمت‌گذاری دستوری در این صنعت دانست. این اقدام موجب شد تا تولیدکنندگان بتوانند همگام با رشد هزینه‌‌‌های خود، نرخ فروش و به تبع آن درآمدشان را افزایش دهند. ارزیابی متغیرهای سودآوری در میان ۳۹شرکت فعال در حوزه سیمان نشان می‌دهد که شرکت «سمتاز» در بازه سالانه با ثبت میانگین حاشیه سود ۴۲درصدی گوی سبقت سودآوری را از شرکت‌های هم‌گروهی خود ربوده است. در بازه فصلی نیز «سمتاز» توانسته است بهطور میانگین حاشیه سود ۵۵درصدی را به ثبت برساند و سردمدار سودآوری در میان سیمانیهای دیگر شود.
رکود ساخت و ساز؛ عامل کاهش تولید در سیمانی‌‌‌ها
وضعیت تولیدات سیمانی‌‌‌ها نشان می‌دهد که طی ۱۰سال اخیر شرکت‌های سیمانی با ثبت میانگین رشد ۲درصدی وضعیت متعادلی را تجربه کردند. روند تولیدات تا سال ۱۳۹۷ همواره کاهشی بوده؛ اما از این سال شیب افزایشی به خود گرفته است؛ به‌‌‌طوری که طی ۱۲ماهه ۱۴۰۱ با تولید ۷۲میلیون تن انواع سیمان و کلینکر جهش ۱۲درصدی در تولیدات این صنعت به ثبت رسیده است. بیشترین سهم تولید سیمان در سیمانی‌‌‌ها به شرکت سیمان خوزستان با نماد «سخوز» تعلق دارد که بیش از ۶درصد از تولیدات سیمان را طی سال ۱۴۰۱ به خود اختصاص داده است.
طی ۱۰فصل اخیر بهطور میانگین تولید سیمان و کلینکر در سیمانیهای بورسی ۱۹میلیون و ۶۱۴هزار تن بوده است که در هر فصل بهطور متوسط افزایش ۹درصدی را تجربه کردهاند. طی فصل بهار سال‌جاری نسبت به مدت مشابه سال گذشته کاهش ۱۰درصدی در تولیدات شرکت‌های سیمانی به وقوع پیوسته که عمده علت آن رکود عظیم در بخش ساخت‌‌‌وساز بوده است و این رکود در صورت‌های مالی بهار فولادی‌‌‌ها نیز مشهود و ملموس است. بیشترین سهم تولید در اولین فصل از سال‌جاری به شرکت «سهگمت» تعلق دارد که بیش از ۷درصد از تولیدات کل صنعت را به خود اختصاص داده است.
شکست رکورد درآمدی ۱۰فصل سیمانی‌‌‌ها
روند درآمد حاصل از فروش در شرکت‌های سیمانی نشان می‌دهد که بهطور میانگین در ۱۰سال اخیر ۲۹درصد به درآمد آنها افزوده شده است. بیشترین رشد درآمدی این صنعت طی سال ۱۴۰۰ با جهش ۶۳درصدی به وقوع رسیده است. عمده دلیل روند افزایشی درآمد این صنعت به حذف قیمت‌گذاری دستوری و عرضه آنها در بورس‌کالا بازمی‌گردد که به دنبال این موضوع نرخ فروش و درآمد سیمانی‌‌‌ها جهش خوبی را تجربه کرد. طی سال ۱۴۰۱ شرکت‌های سیمانی با فروش ۳هزار و ۲۷۰میلیارد تومانی رشد ۵۷درصدی را نسبت به سال مالی قبل تجربه کردهاند. بیشترین سهم از فروش سیمان در تولیدکنندگان بورسی این صنعت به شرکت سیمان تهران تعلق دارد که در سال ۱۴۰۱ بیش از ۷درصد از درآمد فروش سیمان این صنعت را به خود اختصاص داده است. طی ۱۰فصل اخیر میانگین افزایش درآمد سیمانی‌‌‌ها ۱۴درصد بوده است. بیشترین میزان افزایش درآمد طی مدت یادشده در فصل بهار ۱۴۰۲ به ثبت رسیده و مجموع فروش سیمان و کلینکر طی این فصل نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش ۶۲درصدی و نسبت به فصل قبل رشد ۲۶درصدی را تجربه کرده است. با توجه به کاهش تولیدات سیمانی‌‌‌ها طی فصل بهار سال‌جاری، عمده دلیل افزایش قیمت این صنعت را میتوان رشد قابل‌توجه نرخ فروش آنها دانست.
«سکرد» یکه‌‌‌تاز جهش نرخ
بررسی سه مولفه تولید، حاشیه سود و درآمد فروش نشان داد که طی فصل بهار شرکت‌های سیمانی، هم به لحاظ سودآوری و هم درآمد فروش وضعیت مناسبی داشته‌‌‌اند؛ اما از میزان تولیدات آنها کاسته شده است. حال میتوان با بررسی وضعیت نرخ فروش این صنعت علت عمده جهش درآمدی آنها را بررسی کرد. میزان رشد نرخ فروش مهم‌ترین محصول هر شرکت سیمانی که بیشترین درآمد را برای آن شرکت به دنبال داشته است نشان می‌دهد که در فصل بهار ۳۹شرکت بورسی محصول اصلی خود را نسبت به ۱۴۰۱، ۲۸درصد بیشتر به فروش رسانده‌‌‌اند. در این بین «سکرد» با ثبت رشد ۵۷درصدی محصول اصلی خود یعنی «کلینکر» توانسته طی بهار ۱۴۰۲ نسبت به سال قبل بیشترین درصد افزایش نرخ را از آن خود سازد. طی شهریورماه سال‌جاری میانگین افزایش نرخ محصولات اصلی سیمانی‌‌‌ها ۴۱درصد بوده که در این بازه نیز سیمان کردستان توانسته است با رشد ۷۶درصدی نرخ فروش کلینکر که بیش از ۴۸درصد از درآمد فروش این شرکت را تشکیل می‌دهد، یکه‌‌‌تاز افزایش نرخ در صنعت سیمان، هم در بازه فصلی و هم در بازه ماهانه شود.
