رشد نامحسوس درآمد ماشینآلات الکتریکی
دنیای‌اقتصاد - عباس بیات : گروه ماشینآلات و دستگاه‌های برقی که شرکت‌های فعال در آن به‌عنوان صنایع ریالی بازار سرمایه شناخته میشوند، یک گروه کوچک در بازار سرمایه است که با بررسی سهم‌های آن میتوان فرصت‌های جذابی برای سرمایه‌گذاری بلندمدت شناسایی کرد. با توجه به رشد روافزون صنعت برق، نیاز به تجهیزات و قطعات مختلف همچون کابل، ترانسفورماتور، جعبه تقسیم و موارد اینچنینی نسبت به قبل بیش از پیش احساس میشود. بررسی روند ۱۰ساله حاشیه سود این صنعت نشان می‌دهد که همواره روند افزایشی را به ثبت رسانده؛ اما طی ۱۲ماه ۱۴۰۱، میانگین سه‌حاشیه سود ناخالص، عملیاتی و خالص با افت ۵درصدی همراه شده است. درآمد فروش پنج‌شرکت فعال ماشینآلات الکتریکی طی سال اخیر رشد ۴۲درصدی را تجربه کرده که نسبت به میانگین ۳۳درصدی ۱۰ساله این صنعت افزایش ۹درصدی را به ثبت رسانده است. روند متغیرهای کلیدی در صورت‌های مالی این صنعت نشان می‌دهد که مواردی همچون درآمد و سودآوری آنها با شیب آهسته در حال رشد هستند که پیش‌بینی میشود با توجه به نیاز روزافزون به محصولات تولیدی این صنعت این رشد تداوم داشته باشد.
حضور پررنگ ماشین‌‌‌های الکتریکی در لوازم ضروری
ماشین الکتریکی یک‌نام کلی برای دستگاهی است که انرژی مکانیکی را به انرژی الکتریکی یا بالعکس تبدیل می‌کند یا سطح ولتاژ جریان متناوب را به سطح دیگری از ولتاژ تغییر می‌دهد. ماشین‌‌‌های الکتریکی رابطی بین سیستم الکتریکی و سیستم مکانیکی محسوب میشوند که این ارتباط در ماشین‌‌‌های الکتریکی بر مبنای میدان الکترومغناطیسی صورت می‌گیرد. ترانسفورماتورها سطح ولتاژ جریان متناوب را تغییر می‌دهند و از دو بخش اساسی متحرک و دوار (روتور) و قسمت ساکن (استاتور) تشکیل شده‌اند. ماشین‌‌‌های الکتریکی در زندگی روزمره امروزی حضور فراوانی دارند. موتورهای الکتریکی در لوازم‌خانگی مانند یخچال، جاروبرقی، همزن، پنکه، تهویه مطبوع و در بسیاری از وسایل الکتریکی مشابه دیگر حضور داشته و در راه‌‌‌اندازی آنها نقش موثری دارند. در مراکز صنعتی و کارخانه‌ها، عامل حرکت بیشتر ابزارها موتورهای الکتریکی هستند. ژنراتورهای الکتریکی نیز با تبدیل انرژی مکانیکی به انرژی الکتریکی نقش اصلی را در تامین برق موردنیاز مصرف‌کننده‌‌‌های الکتریکی ایفا می‌کنند.
صنعت ۲۹هزار میلیاردی بازار سهام
پنج‌شرکت در صنعت ماشینآلات الکتریکی فعالیت می‌کنند که در مجموع بالغ بر ۲۹هزار میلیارد تومان از ارزش بازار سهام را تشکیل می‌دهند. مهم‌ترین شرکت در این گروه «بترانس» محسوب میشود که ارزش بازار ۱۱هزار و ۸۰۰میلیاردی دارد و کمترین ارزش بازار نیز مربوط به شرکت «بشهاب» با یک‌هزار و ۸۷۰میلیارد تومان است. میانگین نسبت قیمت به سود هر سهم در ماشینآلات الکتریکی ۱۱واحد است که کمترین میزان را شرکت «بموتو» با ۵/ ۹واحد تشکیل می‌دهد. این امر نشان می‌دهد که شرکت موتوژن پتانسیل بالایی نسبت به هم‌‌‌گروهی‌‌‌های خود برای رشد قیمت دارد و در صورت ورود پول به صنعت ماشینآلات، «بموتو» می‌‌‌تواند از جذابیت بیشتری برای سرمایه‌گذاران برخوردار شود. میانگین بازدهی پنج‌شرکت فعال این صنعت طی ۳۰روز اخیر منفی ۹درصد به‌‌‌ثبت رسیده که شرکت «بترانس» با منفی ۳درصد کمترین میزان بازدهی منفی و شرکت «بشهاب» با ثبت بازدهی منفی ۱۸درصدی بیشترین زیان را داشته است.
تک‌سهم صادرات‌محور ماشینآلات برقی
معیار ابتدایی برای سنجش یک‌شرکت تولیدی، میزان درآمد فروش آن است. طی ۱۰سال اخیر میانگین رشد درآمد صنعت ماشینآلات الکتریکی ۳۳درصد بوده و هیچ سال رشد درآمدی منفی در این گروه از بازار سرمایه طی مدت مذکور اتفاق نیفتاده است. بیشترین افزایش فروش این صنعت طی سال ۱۳۹۹ رقم خورده که به‌طور میانگین ۸۰درصد افزایش درآمد در این صنعت به ثبت رسیده و کمترین میزان درآمد این صنعت هم طی دهه اخیر در سال ۱۳۹۵ با افزایش ۳درصدی رقم خورده است. درآمد فروش ماشینآلات الکتریکی طی ۱۴۰۱ به‌‌‌میزان ۸هزار و ۷۰۷میلیارد تومان به ثبت رسیده که «بترانس» با فروش بیش از ۳هزار و ۴۰۰میلیارد تومان توانسته است ۴۰درصد درآمد کل صنعت را به خود اختصاص دهد. ارزیابی صادرات شرکت‌های تولیدکننده ماشینآلات برقی نشان می‌دهد که عمده درآمد شرکت‌های این صنعت از محل داخل صورت گرفته و صادرات اندکی دارند. تنها شرکتی که از محل صادرات ۷درصد طی ۱۴۰۱ درآمد کسب کرده، «بترانس» بوده که با ترانسفورماتور فوق توزیع تمام درآمد صادرات این شرکت را تشکیل داده است.
رشد ۴۷درصدی نرخ موتورهای کولر و مبدل ولتاژ
پس از ارزیابی درآمد صنعت، نوبت به بررسی محصولات و نرخ فروش آنها میرسد. در این بخش از جستار مقصود رسیدن به مهم‌ترین محصولات پنج‌شرکت تولیدی این صنعت که بیشترین درآمد را برای شرکت خلق کرده‌‌‌اند و میزان رشد نرخ فروش این محصولات طی سومین‌ماه از سال ۱۴۰۲ است تا بتوان میزان موفقیت یک شرکت در قیمت‌گذاری و فروش محصولاتش را ارزیابی کرد. بر این اساس طی خردادماه شرکت‌های «بموتو» و «بترانس» با رشد ۴۷درصدی نرخ فروش مهم‌ترین محصولات خود که به‌‌‌ترتیب «الکتروموتور کولری» و «ترانسفورماتور فوق توزیع» است توانستند بیشترین میزان افزایش نرخ را در بین هم‌‌‌گروهی‌‌‌های خود کسب کنند. الکتروموتور کولری در توان‌‌‌های مختلف بنا به ظرفیت کولر طراحی و ساخته میشود که محرک کولرهای آبی است. با توجه به فصل گرما تقاضا برای این محصول افزایش یافته که این امر موجب رشد قیمت موتورهای کولر آبی شده است. ترانسفورماتورها جریان متناوب را در فرکانسی ثابت، از یک‌سطح ولتاژ به سطح ولتاژی دیگر (بیشتر یا کمتر) تبدیل می‌کنند. عمده کارکرد این محصول در پست‌‌‌های توزیع زمینی، محدودسازی جریان و افزایش امپدانس در شبکه، صرفه‌‌‌جویی در هزینه‌‌‌های برق‌‌‌رسانی، پست‌‌‌های فوق توزیع و انتقال و پست‌‌‌های نیروگاهی و انتقال است. با توجه به افزایش تقاضای شرکت‌های تولیدی برای ترانسفورماتورهای فوق توزیع این محصول طی خرداد یکی از بیشترین افزایش نرخ‌ها را تجربه کرد.
«بسویچ» سودآورترین سهم صنعت
بعد از ارزیابی میزان درآمد و نرخ فروش محصولات ماشینآلات برقی نوبت به حاشیه سود این صنعت میرسد. این نسبت به ما نشان می‌دهد که شرکت‌های تولیدی چه میزان توانستند از فروش محصولات خود سود کسب کنند و از آنجا که هدف غایی یک کسب‌وکار تولید حداکثر سود با حداقل هزینه است، هرچه میزان حاشیه سود در یک‌شرکت بیشتر باشد، ریسک تداوم‌نداشتن فعالیت در آن کاهش می‌‌‌یابد و در بلندمدت میتوان به گسترش آن شرکت امیدوار بود. بررسی حاشیه سودهای ناخالص، عملیاتی و خالص گروه ماشینآلات الکتریکی نشان می‌دهد که طی ۱۰سال اخیر به‌‌‌ترتیب ۳۰، ۵/ ۱۷ و ۱۹درصد بوده است. اوج سودآوری این صنعت طی دهه اخیر در سال ۱۳۹۹ رقم خورد که شرکت‌های فعال آن میانگین حاشیه سود ناخالص ۴۲درصدی را تجربه کردند. روند سودآوری ماشینآلات برقی حاکی از آن است که همواره روبه‌‌‌رشد بوده، به‌طوری که حاشیه سود ناخالص از ۲۲درصد در سال ۱۳۹۲ به ۴۲درصد در ۱۳۹۹ افزایش یافته است. با این حال طی سال ۱۴۰۱ نتوانسته است این روند افزایشی را حفظ کند و به ۳۱درصد کاهش یافته است. علت عمده این موضوع به معضل مواداولیه در این صنعت بازمی‌گردد که با تشدید تحریم‌‌‌های بین‌المللی شرکت‌ها در تامین به‌‌‌موقع این مواد با چالش مواجه هستند و گاه به‌ناچار با قیمت‌های گزاف باید این مواد را تهیه کنند که این موضوع باعث افزایش هزینه‌‌‌های صنعت میشود. در میان شرکت‌های فعال ماشینآلات برقی «بسویچ» با ثبت حاشیه سود ناخالص ۴۱درصد و حاشیه سود خالص ۳۶درصد، طی سال ۱۴۰۱ بیشترین میزان سودآوری را از آن خود کرده است.
دوره وصول بیش از ۲۰۰روزه مطالبات
یکی از نسبت‌‌‌های بسیار کاربردی در ارزیابی نقدینگی شرکت‌های تولیدی، نسبت نقد عملیاتی به فروش شرکت‌هاست. این نسبت در کل صنعت به‌‌‌میزان ۶درصد است که رتبه اول این نسبت به «بسویچ» با ۱۹درصد تعلق می‌گیرد. کمترین میزان جریان نقد را نیز «بترانس» با منفی ۸درصد طی ۱۲ماه ۱۴۰۱ به ثبت رسانده است. دومین معیاری که با آن میتوان گردش نقدینگی را در شرکت‌های یک صنعت ارزیابی کرد، دوره وصول مطالبات است. میانگین این نسبت در کلیت صنعت ۲۰۴روز است که عدد بسیار بالایی محسوب میشود و نشان می‌دهد عمده شرکت‌های این صنعت در وصول مطالبات خود با مشکل مواجه هستند. کمترین نسبت را شرکت «بموتو» با ثبت ۱۰۵روز به ثبت رسانده و بیشترین میزان را نیز «بترانس» با ۴۱۷روز در سال ۱۴۰۱ از آن خود کرده است.
از تولید خودروی برقی تا طرح ایجاد کارخانه GIS
با بررسی متغیرهای بنیادی در صورت‌های مالی ارائه‌شده توسط شرکت‌های تولیدی در صنعت ماشینآلات نوبت به طرح‌‌‌های توسعه پنج‌شرکت فعال این صنعت میرسد. این طرح‌‌‌ها نشان می‌دهد که آیا میتوان به افزایش ظرفیت‌‌‌های موجود در کارخانه‌‌‌های تولیدی امیدوار بود یا خیر.
در شرکت ایران ترانسفو که یکی از قدیمی‌‌‌ترین شرکت‌های تولیدکننده این صنعت محسوب میشود و تحت لیسانس شرکت زیمنس آلمان در سال ۱۳۴۵ تاسیس شد، طرح توسعه کارخانه قدرت خود را در سال ۱۳۹۶ متوقف کرد؛ اما طی افشای اخیر خود در سامانه کدال از اخذ مجوز تولید، طراحی و مونتاژ خودروی سواری برقی رونمایی کرد. براساس این مجوز شرکت می‌‌‌تواند واحد صنعتی برای تولید، طراحی و مونتاژ خودروی سواری برقی ون بزرگ با ظرفیت ۱۰ و بیشتر به تعداد ۱۰هزار دستگاه در سال و ۹۰هزار دستگاه از ردهB در سال اقدام کند. این مجوز که توسط وزارت صمت صادر شد موجب شد تا سرمایه‌گذاران به سرمایه‌گذاری در شرکت «بترانس» تمایل پیدا کنند. دومین شرکت در گروه ماشینآلات برقی که طرح توسعه دارد، «بسویچ» است که دو طرح خرید ماشینآلات و تجهیزات برای کارخانه GIS و تجهیز قطعه‌سازی دارد که موجب افزایش سودآوری و توسعه فعالیت‌‌‌های شرکت میشود و برآورد میشود تا پایان ۱۴۰۲ به بهره‌‌‌برداری برسد.
