رکود درآمدی روغن‌های خوراکی

 در سال‌جاری نیز کاهش شتاب این صنعت مشهود است، به‌‌طوری که طی پنج‌‌ماه نخست امسال ۱۶هزار و ۹۵۳میلیارد تومان فروش در روغن‌‌های خوراکی به ثبت رسید که در قیاس با مدت مشابه تنها ۷درصد رشد داشته است. عامل کلیدی در نزول درآمدی را می‌‌توان افت نرخ فروش محصولات روغن خوراکی دانست. در پنج‌‌ماه نخست امسال، قیمت روغن‌‌های خوراکی به‌‌طور متوسط ۱۱درصد ارزان شد. در مقیاس نقطه به نقطه طی مردادماه نیز کاهش ۱۳درصدی نرخ فروش در این صنعت رقم خورده است. عامل اصلی در افت درآمد و نرخ فروش این صنعت را می‌‌توان بحث رقابت‌‌پذیری بالا به‌‌دنبال حذف قیمت دستوری دانست که موجب شد به‌‌رغم نزول در نرخ‌های فروش، مقادیر تولید و فروش بهبود خوبی را تجربه کند. در بحث سودآوری کاهش چشمگیر حاشیه سود روغن‌‌های خوراکی‌‌ طی بهار امسال رقم خورده است. در بهار سال‌جاری سه‌‌متغیر سودآوری این صنعت به‌‌طور متوسط یک‌‌درصد به ثبت رسید که در قیاس با متوسط فصلی ۹درصد کاهش یافته است. 

جهش مقادیر تولید و فروش

در ۱۳سال اخیر، به‌‌طور متوسط تولید شرکت‌های روغن‌خوراکی بورسی نزدیک به ۷۹۷هزار تن بوده و به‌‌طور میانگین هر سال ۲درصد به میزان تولید این صنعت افزوده شده است. با این حال در دوسال اخیر میزان تولیدات این صنعت نزولی شده است. بر این اساس طی سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ به‌‌ترتیب ۱۶ و ۲درصد از میزان تولیدات روغن‌‌های خوراکی کاسته شده است. با توجه به رشد مقادیر فروش این صنعت، نزول مقداری تولید را نمی‌‌توان نکته‌‌ای منفی برای روغن‌‌های خوراکی دانست. با توجه به ذخیره انبار بالای این صنعت، نیاز به تولید در روغن‌‌های خوراکی احساس نشده و به همین خاطر تولیدات نزولی بوده است. در مقیاس فصلی، طی بهار امسال مجموع تولیدات روغن‌‌های خوراکی ۱۷۶هزار و ۱۷۱تن به‌‌ثبت رسید که در قیاس با بهار ۱۴۰۲ به‌‌میزان ۷درصد رشد داشته است.

مجموع مقدار تولید پنج‌‌ماه نخست امسال شرکت‌های روغنی ۲۹۱هزار تن بوده که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۵درصد رشد داشته است. از میان چهارشرکت فعال در حوزه روغن‌‌های خوراکی، شرکت «غپونه» طی سال‌جاری با ثبت مجموع تولید ۹هزار و ۶۹۰تن و رشد ۵۴درصدی تولید خود طی این مدت نسبت به مدت مشابه سال گذشته برترین شرکت به‌‌لحاظ مقدار تولید بوده است.  در کنار بررسی مقداری تولید، به جهت درک بهتر وضعیت بنیادین یک صنعت، بهتر است مقادیر فروش نیز بررسی شود. با وجود کاهش مقادیر تولید در مقیاس سالانه، تناژ فروش این صنعت رشد خوبی را تجربه کرده است. بر این اساس طی سال ۱۴۰۲ مقدار فروش روغن‌‌های خوراکی یک‌‌میلیون و ۱۲۲هزار تن به ثبت رسیده که در مقایسه با سال ماقبل رشد ۳۹درصدی را تجربه کرده است.

در مقیاس فصلی نیز رشد مقدار فروش کاملا مشهود است. طی فصل بهار امسال مجموع مقدار فروش این صنعت ۲۳۲هزار و ۴۷۰تن به ثبت رسیده که در مقایسه با بهار ۱۴۰۲ حدود ۱۸درصد رشد داشته است. سال‌جاری یک سال طلایی برای روغن‌‌های خوراکی بوده است. مجموع مقداری فروش روغن‌‌های خوراکی در پنج‌‌ماه نخست امسال حدود ۴۹۶هزار تن به ثبت رسیده که این میزان فروش در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته جهش ۵۶درصدی را تجربه کرده است. از میان شرکت‌های تولیدکننده روغن‌‌ خوراکی بورسی، «غکورش» طی پنج‌‌ماه نخست امسال موفق به ثبت تناژ فروش ۲۹۲هزار و ۳۴۴تنی شده که در قیاس با مدت مشابه سال گذشته بیش از ۱۰۰درصد رشد یافته و با این حساب برترین شرکت به‌‌لحاظ مقدار فروش بوده است. 

 کاهش ۱۲درصدی نرخ روغن خوراکی

در سال‌های گذشته سایه نرخ دستوری از صنعت روغن‌‌ خوراکی برداشته شده است. از زمانی که قیمت دستوری در این صنعت حذف شد، وضعیت سودآوری آن بهبود چشمگیری یافت. در اوایل دوران حذف قیمت دستوری این صنعت، نرخ فروش روغن‌‌های خوراکی به‌‌یکباره جهش چشمیگری یافت. با این حال در ادامه با افزایش رقابت شرکت‌های تولیدی نرخ‌های فروش تعدیل شد. در پنج‌‌ماه نخست امسال به‌‌طور متوسط ۱۱درصد نرخ فروش روغن‌های خوراکی نسبت به مدت مشابه کاهش یافته که در این مقیاس بیشترین کاهش را «غپونه» با افت ۱۵درصدی تجربه کرده است. در مقیاس نقطه به نقطه طی پنجمین ماه از سال‌جاری به‌‌طور میانگین ۱۲درصد از نرخ فروش محصول اصلی شرکت‌های تولیدکننده روغن‌‌خوراکی کاسته شده است. در این مقیاس نیز «غپونه» بیشترین کاهش قیمتی محصول اصلی خود یعنی روغن را نسبت به مرداد ۱۴۰۲ تجربه کرده است. مقایسه نرخ فروش مردادماه روغن‌‌های خوراکی با میانگین سال‌جاری نیز نشان می‌دهد که به‌‌طور متوسط ۳درصد از این نرخ کاسته شده است. بیشترین میزان نزول نرخ در مقیاس مذکور مربوط به شرکت «غپونه» با نزول ۱۰درصدی بوده است. 

 واگرایی درآمد و تولید

با وجود جهش مقادیر تولید و فروش شرکت‌های روغن‌خوراکی، درآمد این صنعت در دوره‌‌های اخیر نزولی شده است. طی ۱۳سال گذشته به‌‌طور متوسط هر سال ۴۲درصد به فروش این صنعت افزوده شده است. در سال ۱۴۰۲ مجموع فروش شرکت‌های روغن‌‌خوراکی ۴۴هزار و ۴۰۷میلیارد تومان به ثبت رسیده که در مقایسه با سال ماقبل ۲۲درصد رشد داشته است. بر این اساس افت ۲۰درصدی در شتاب درآمدی روغن‌‌های خوراکی در سال گذشته رقم خورده است. در مقیاس فصلی وضعیت درآمدی این صنعت بحرانی‌‌تر بوده است. طی بهار امسال مجموع درآمد روغن‌‌های خوراکی ۹هزار و ۲۰۸میلیارد تومان به ثبت رسید که در مقایسه با بهار ۱۴۰۲ به‌‌میزان ۵درصد کاهش یافته است.

تجمیع فروش این صنعت طی پنج‌‌ماه نخست امسال ۱۶هزار و ۹۵۳میلیارد تومان بوده که این میزان فروش در مقایسه با مدت مشابه تنها ۷درصد بهبود یافته است. عامل کلیدی در نزول درآمد فروش این صنعت با وجود بهبود مقدار فروش را می‌‌توان نزول در نرخ فروش دانست. از آنجا که نرخ فروش این صنعت آزاد شده و از سایه دستوری طی سال‌های اخیر خارج شده، رقابت موجب شده است تا نرخ فروش محصولات این صنعت طی دوره‌‌های اخیر کاهشی شود. همان‌طور که در بخش رشد تناژی تولید و فروش شرکت «غپونه» عملکرد بسیار خوبی را از خود به نمایش گذاشت، در این بخش نیز «غپونه» با رشد ۳۴درصدی، فروش خود را به ۴۲۶میلیارد تومان رساند و با این اوصاف بهترین عملکرد را نسبت به هم‌گروهی‌‌های خود به ثبت رساند. 

 فوران سودآوری «غکورش»

سه متغیر اصلی سودآوری، یعنی حاشیه سود ناخالص، عملیاتی و خالص در صنعت روغن‌‌خوراکی طی ۱۳سال گذشته به‌‌ترتیب ۱۶، ۱۳ و ۹درصد بوده است. روند سودآوری در روغن‌‌های خوراکی همواره افزایشی بوده است. در سال ۱۴۰۲ متوسط سه حاشیه سود این صنعت ۱۰درصد به ثبت رسید که در قیاس با متوسط سالانه ۲درصد کاهش یافته است. در مقیاس فصلی نزول حاشیه سود بسیار مشهودتر است. در بهار امسال متوسط حاشیه سود روغن‌‌های خوراکی یک‌‌درصد به ثبت رسیده است. این در حالی است که متوسط حاشیه سود ۱۷فصل گذشته این صنعت ۱۰درصد بوده و در بهار امسال ۹درصد نزول سودآوری در این صنعت رقم خورده است. از میان چهار شرکت فعال بورسی روغن خوراکی، «غکورش» بیشترین میزان سودآوری را به ثبت رسانده است. شرکت مذکور در سال ۱۴۰۲ و بهار امسال متوسط حاشیه سود ۱۶درصدی را به ثبت رسانده و با این میزان سودآوری توانسته است بیشترین میزان سودآوری را به ارمغان آورد.