ردپای رکود در شرکت‌های سیمانی
دنیای اقتصاد-عباس بیات : یکی از اقدامات مثبت دولت برای شرکت‌های سیمانی طی سال‌های اخیر، عرضه محصولات این صنعت در بورس‌کالا بوده است. از زمانی که محصولات سیمانی‌‌‌ها در بورس‌کالا عرضه شد، وضعیت متغیرهای مالی این صنعت بهبود چشمگیری یافت. مجموع تولیدات سیمانی‌‌‌ها در پنج‌ماه نخست امسال ۲۶میلیون و ۹۱۳هزار تن به‌‌‌ثبت رسید که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته کاهش ۹درصدی را تجربه کرد. در این بین، تناژ فروش سیمانی‌‌‌ها نیز در این مدت ۱۹میلیون و ۴۷۶هزار تن بوده که این میزان فروش در قیاس با سال ۱۴۰۲ نزول ۶درصدی را به ثبت رسانده است.
اصلی‌‌‌ترین عامل نزول تناژی تولید و فروش سیمانی‌‌‌ها را می‌‌‌توان رکود حاکم بر فعالیت‌های عمرانی کشور دانست که در دوره‌‌‌های اخیر، به‌خصوص طی سال‌جاری موجب شده است سیمانی‌‌‌ها نتوانند به روال سابق تولیدات خود را توسعه دهند. این موضوع زمینه را برای نزول درآمدی این صنعت نیز فراهم کرده است؛ بهطوری که مجموع فروش سیمانی‌‌‌ها در سال‌جاری به ۲۱هزار میلیارد تومان رسید که این میزان فروش در قیاس با پنج‌ماه نخست ۱۴۰۲ تنها ۱۳درصد رشد را تجربه کرده است. با وجود کاهش مقادیر تولید و فروش سیمانی‌‌‌ها، سودآوری این صنعت بهبود چشمگیری یافته است. در سال ۱۴۰۲ و بهار امسال شرکت‌های سیمانی میانگین حاشیه سود ۴۲درصدی را تجربه کردند. این موضوع نشان می‌دهد که به‌رغم رکودی بودن شرایط ساخت‌وساز و در نتیجه نزول مقادیر تولید و فروش، سودآوری سیمانی‌‌‌ها با توجه به فروش در بورس‌کالا نزولی نشده است.
نزول تناژ تولید و فروش
طی ۱۳سال اخیر بهطور متوسط هر سال ۶۱میلیون تن انواع سیمان توسط شرکت‌های سیمانی بورسی که شامل ۳۹تولید‌کننده است تولید می‌شود. متوسط رشد سالانه تولیدات این صنعت ۲درصد است. در سال ۱۴۰۰ بهترین دوران سیمانی‌‌‌ها با ثبت رشد ۲۵درصدی رقم خورد که از آن سال شیب افزایش تولیدات نزولی شد؛ تا جایی که در سال ۱۴۰۲ تنها ۳درصد تولیدات سیمانی‌‌‌ها نسبت به سال ماقبل افزایش یافت. در مقیاس فصلی طی بهار امسال، مجموع تولیدات شرکت‌های سیمانی ۱۸میلیون و ۳۱۳هزار تن بوده که این عدد در مقایسه با بهار سال گذشته یک‌درصد افزایش یافته است.
بنابراین همان‌طور که در بازه سالانه رکود تولیدی مشاهده شد، در بازه فصلی نیز کاهش شتاب رشد تولید کاملا مشهود است. ارزیابی عملکرد سیمانی‌‌‌ها در سال‌جاری نشان می‌دهد که در پنج‌ماه نخست امسال مجموعا ۲۶میلیون و ۹۱۳هزار تن انواع سیمان تولید شده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته افت ۹درصدی داشته است. همچنین در مردادماه تولیدات این صنعت با افت ۳۴درصدی نسبت به مرداد ۱۴۰۲ به‌‌‌میزان ۳میلیون و ۶۱۴هزار تن ثبت شده است. بر این اساس نزول تولیدات سیمانی‌‌‌ها در بازه‌‌‌های زمانی سالانه، فصلی و ماهانه مشهود است و عامل کلیدی در این افت تولید را می‌‌‌توان شرایط رکودی حاکم در حوزه ساخت‌وساز دانست.
در دوسال اخیر کشور در رکودی‌‌‌ترین حالت ممکن بوده و در این وضعیت تقاضا برای سیمان نزول می‌‌‌یابد؛ درنتیجه شرکت‌های سیمانی مجبور می‌شوند تولیدات خود را کاهش دهند. ارزیابی تولیدات ۳۹شرکت سیمانی بورسی نشان می‌دهد که تمامی این شرکت‌ها در سال‌جاری با نزول تولید همراه بوده‌‌‌اند. با این حال «سهرمز» با ثبت مجموع تولید ۹۰۸هزار تنی از انواع سیمان طی پنج‌ماه نخست امسال، موفق شده است تولیدات خود را در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۳۷درصد افزایش دهد و با این میزان رشد، سردمدار جهش تولید در میان تمامی شرکت‌های هم‌‌‌گروه خود شده است.
به‌منظور درک بهتر وضعیت حقیقی شرکت‌های سیمانی، در کنار تناژ تولید، مقدار فروش نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد. بر این اساس در بازه سالانه بهطور متوسط هر سال ۴۵میلیون و ۸۵۶هزار تن انواع سیمان توسط ۳۹شرکت این صنعت به فروش رسیده و سالانه ۲درصد به آن افزوده شده است. وضعیت مقدار فروش این صنعت نسبت به تولیدات مقبول‌‌‌تر است. در سال ۱۴۰۲ به‌رغم رشد ۳درصدی تولید، تناژ فروش سیمانی‌‌‌ها با ۷درصد افزایش، به ۵۲میلیون و ۴۱۷هزار تن رسیده است. بنابراین می‌‌‌توان اذعان کرد که دلیل رشد کم تولیدات سیمانی‌‌‌ها در سال ۱۴۰۲، ذخایر بالای انبار آنها بوده و عمدتا این صنعت در سال گذشته از انبار خود به فروش رسانده است. با این حال طی سال ۱۴۰۳ وضعیت مقدار فروش سیمانی‌‌‌ها همچون تولیدات آنها چنگی به دل نمی‌‌‌زند.
مجموع مقدار فروش این صنعت در بهار امسال ۱۲میلیون و ۵۱۸هزار تن بوده که نسبت به بهار ۱۴۰۲ رشد کمتر از یک‌درصد را تجربه کرده است. تجمیع تناژ فروش این صنعت در پنج‌ماه نخست امسال ۱۹میلیون و ۴۷۶هزار تن انواع سیمان بوده که در قیاس با مدت مشابه سال گذشته ۶درصد کاهش یافته است. همان‌طور که مشاهده شد، اثرات رکود، به‌خصوص در سال‌جاری کاملا در صورت‌های مالی شرکت‌های سیمانی مشهود است. از لحاظ رشد مقدار فروش، «سباقر» عملکرد بی‌نظیری داشته است. این شرکت در پنج‌ماه نخست امسال با ثبت ۴۳۱هزار تن فروش انواع سیمان موفق شده است تناژ فروش خود را نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۶۱درصد افزایش دهد. در بازه ماهانه نیز طی مردادماه شرکت مذکور با ثبت فروش ۱۲۸هزار تن انواع سیمان توانسته است مقدار فروش خود را ۱۵۷درصد نسبت به مرداد ۱۴۰۲ بیشتر کند.
فوران درآمدی «سباقر»
بررسی سالانه فروش سیمانی‌‌‌ها نشان می‌دهد که هر سال بهطور متوسط ۳۲درصد به درآمد این صنعت افزوده شده است. روند فروش شرکت‌های سیمانی افزایشی بوده و در سال ۱۴۰۲ با ثبت درآمد ۵۰هزار میلیارد تومانی رشد ۵۴درصدی در فروش سیمانی‌‌‌ها رقم خورده است. با توجه به افزایش خوب تناژ فروش این صنعت در سال ۱۴۰۲، جهش درآمدی سیمانی‌‌‌ها دور از انتظار نبود. با این حال، همان‌طور که در بررسی مقدار تولید و فروش مشاهده شد، نزول این مقادیر مشهود بود و همین امر موجب شد تا در بهار امسال فروش سیمانی‌‌‌ها تنها ۱۹درصد نسبت به مدت مشابه افزایش یابد و به ۱۲هزار و ۸۹۸میلیارد تومان برسد. در مقیاس ماهانه نیز کاهش شتاب درآمدی شرکت‌های سیمانی مشهود است.
بر این اساس طی پنج‌ماه نخست امسال فروش ۲۱هزار میلیاردی توسط سیمانی‌‌‌ها رقم خورده که این عدد در مقایسه با مدت مشابه تنها ۱۳درصد رشد داشته است. طی پنجمین ماه از سال‌جاری، درآمد فروش سیمانی‌‌‌ها ۴هزار و ۲۹۴میلیارد تومان بوده که در قیاس با مرداد ۱۴۰۲ تنها ۸درصد رشد داشته است. همان‌طور که «سباقر» در بخش مقدار فروش یکه‌‌‌تاز میدان بود، در زمینه درآمد نیز رشد فروش بسیار خوبی را تجربه کرده است. این شرکت در پنج‌ماه نخست امسال درمجموع درآمد ۴۳۷میلیارد تومانی را به ثبت رساند که این عدد در قیاس با مدت مشابه سال گذشته ۱۱۱درصد جهش یافته است.
بورس‌کالا؛ منجی سیمانی‌‌‌ها
یکی از بهترین تصمیماتی که طی چند سال گذشته اتخاذ شد، عرضه سیمان در بورس‌کالا بود. بورس‌کالا شفاف‌‌‌ترین بازاری است که می‌‌‌تواند علاوه بر سودرسانی به شرکت‌ها رقابت‌‌‌پذیری محصولات را افزایش دهد. از زمانی که شرکت‌های سیمانی محصولات خود را در بورس‌کالا عرضه کردند، رونق بسیار خوبی را تجربه کردند. سودآوری این صنعت بهطور چشمگیری افزایش یافت و همزمان عرضه بالای سیمان موجب شد تا هیچ مصرف‌کننده‌‌‌ای با کمبود سیمان مواجه نشود و نیاز همه رفع شود. ارزیابی نرخ فروش محصول اصلی شرکت‌های سیمانی در پنج‌ماه نخست سال‌جاری نشان می‌دهد که نرخ فروش سیمانی‌‌‌ها نسبت به پنج‌ماه آغازین ۱۴۰۲ بهطور متوسط۲۲درصد افزایش یافته است. در این مقیاس «ساربیل» بهترین عملکرد را از خود نشان داده است.
این شرکت توانسته است محصول اصلی خود یعنی سیمان تیپ ۲فله را با ۵۵درصد افزایش به فروش برساند. در مقیاس نقطه به نقطه طی مردادماه امسال نرخ فروش محصولات سیمانی نسبت به مرداد ۱۴۰۲ بهطور میانگین ۳۰درصد افزایش یافته است. در این بازه زمانی نیز «ساربیل» با درخشش هرچه تمام‌‌‌تر موفق شده است سیمان تیپ۲ فله خود را ۸۵درصد گران‌‌‌تر از مرداد سال گذشته به فروش برساند. مقایسه نرخ فروش پنجمین ماه سال‌جاری شرکت‌های سیمانی با متوسط امسال نشان می‌دهد که نرخ محصولات سیمانی‌‌‌ها بهطور میانگین ۱۴درصد افزایش یافته است. این بار دو شرکت «سغرب» و «ساربیل» رکوردشکنی کرده و محصولات اصلی خود را اعم از سیمان تیپ‌یک فله و تیپ۲ فله با افزایش نرخ ۴۳ و ۴۱درصدی نسبت به میانگین سال‌جاری به فروش رساندهاند.
حفظ سودآوری در شرایط رکودی
بررسی متغیرهای سودآوری شرکت‌های سیمانی در بازه سالانه طی ۱۳سال گذشته نشان می‌دهد که بهطور میانگین حاشیه سود ناخالص، عملیاتی و خالص سیمانی‌‌‌ها در این مدت به‌‌‌ترتیب ۳۶، ۲۸ و ۲۶درصد بوده و طی سال‌های اخیر تحت‌تاثیر آزادسازی نرخ فروش، با رشد چشمگیری همراه شده است. میانگین سه‌متغیر سودآوری سیمانی‌‌‌ها در سال ۱۴۰۲ به‌‌‌میزان ۴۲درصد بوده که در قیاس با متوسط سالانه ۱۲درصد افزایش یافته است. در مقیاس فصلی نیز وضعیت سودآوری این صنعت افزایش خوبی را تجربه کرده است، بهطوری که بهطور متوسط طی ۱۷فصل گذشته سیمانی‌‌‌ها ۴۱درصد سودآوری میانگین را به ثبت رساندهاند. در بهار سال‌جاری حاشیه سودهای ناخالص، عملیاتی و خالص این صنعت به‌‌‌ترتیب ۴۵، ۳۹ و ۴۱درصد به ثبت رسیده و به متوسط فصلی خود نزدیک بوده است.
