تکرار مرداد پرهیاهوی بورس
دنیای اقتصاد-عباس بیات : از سال ۹۹ و ریزش بی‌‌‌سابقه بازار سرمایه، مردادماه به یک‌ماه پرهیاهو تبدیل شده است که همواره با مرور آن خاطرات ناخوشایندی برای تمامی فعالان بازار زنده می‌شود. امسال نیز مردادماه سختی برای فعالان بازار رقم خورد و یک‌بار دیگر به‌رغم ارزندگی نسبی متغیرهای بنیادین، بازار در این ماه سرخ‌پوش شد. در مرداد ۱۴۰۳ تنها سه‌گروه اوره، تامین سرمایه و بنادر و کشتیرانی توانستند بازدهی مثبت هرچند اندکی را تجربه کنند و تمامی ۴۸گروه دیگر بورسی نزول قیمتی را تجربه کردند.
در اوایل مردادماه اوضاع بازار سرمایه کمی بهبود یافت تا ۱۰مرداد که ترور اسماعیل هنیه در تهران رقم خورد. از این تاریخ ورق بورس برگشت. در ابتدا دامنه نوسان محدود شد، اما ریسک جنگ اجازه نداد بازار سرمایه آرامش را تجربه کند و به‌‌‌همین خاطر نزول ۶.۲۱درصدی در شاخص کل به ثبت رسید. در اواخر مردادماه با فروکش کردن تنش‌‌‌های ژئوپلیتیک، بازار سرمایه کمی بهبود را تجربه کرد. برخی اخبار مثبت از جمله لغو مصوبه نرخ گاز خوراک و سوخت، افزایش قیمت اوره دولتی، انتشار ۵همتی اوراق تبعی، افزایش ضریب اعتباری از ۷۰ به ۷۵ و تزریق پول توسط بانک‌ها به بازار سرمایه در ماه مرداد انتشار یافت که موجب شد در روزهای آخر مرداد بازار سرمایه رنگ مثبت به خود بگیرد.
ارزیابی صنایع برتر مردادماه نشان می‌دهد عمدتا صنایعی در این ماه توانستند بازدهی خوبی کسب کنند که نسبت قیمت به سود کمتری در مقایسه با کلیت بازار دارند و اصطلاحا از ارزندگی بیشتری برخوردارند. اورهسازان با ثبت بازدهی ۶.۹درصدی در راس بازدهی مردادماه قرار گرفتند. مهم‌ترین اخبار مرداد این گروه، ابطال نرخ خوراک پتروشیمی‌‌‌ها، افزایش قیمت اوره دولتی و افزایش قیمت اوره در بورس‌کالا و رقابت‌پذیری در اوره برای اولین مرتبه در بورس‌کالاست. خودروسازان برای چندمین ماه در قعر بازدهی قرار گرفتند. انتشار اخباری مبنی بر زیان این صنعت نشان می‌داد که هر روز ۱۰۰میلیارد و هر ساعت بیش از ۴میلیارد تومان جو منفی بیش از قبل بر این صنعت حاکم شد. از طرفی وزیر صمت پیشنهادی صحبت‌‌‌هایی مبنی بر ادامه قیمت دستوری خودروسازان و همین‌طور واردات خودروی دست‌دوم را مطرح کرد که این موضوع جو منفی این صنعت را افزایش داد.
ماه طلایی اورهسازان
در راس جدول بازدهی مردادماه ۱۴۰۳ صنایع بورسی، نام اورهسازان می‌‌‌درخشد. مردادماه با وجود اینکه بازار سهام روزگار تلخی را تجربه کرد، یک‌ماه طلایی برای اورهسازان بود. مردادماه با خبر لغو مصوبه نرخ گاز خوراک و سوخت صنایع آغاز شد. این مصوبه دقیقا همان عاملی بود که در اردیبهشت سال ۱۴۰۲ باعث ریزش بازار شد و حالا پس از یک‌سال به‌طور کامل لغو شده است. اثر این مصوبه عمدتا بر متانول‌‌‌سازها مثبت بود و موجب بازگشت ۲همتی پول به شرکت زاگرس شد. از طرفی اورهسازان نیز از این موضوع تاثیر مثبت گرفتند و موجب بهبود سودآوری این صنعت شد. از اتفاقات مهم دیگر در مردادماه، مصوبه‌‌‌ای مبنی بر افزایش قیمت فروش اوره دولتی بود. براساس این مصوبه، خرید به‌‌‌ازای هر کیسه ۵۰کیلویی اوره دولتی از ۴۰هزار تومان به ۲۴۰هزار تومان افزایش یافت.
این موضوع در کنار رسیدن نسبت قیمت به سود هر سهم صنعت اوره به زیر کف تاریخی خود موجب تحرکات مثبت در اورهسازان شد. ارزیابی متوسط قیمت معاملاتی اوره در بورس‌کالا با ۲۸درصد افزایش نسبت به میانگین چهارماه آغازین سال در مردادماه به ۱۴میلیون و ۶۰۰هزار تومان رسیده است. از طرفی قیمت آمونیاک به عنوان محصول میانی اورهسازان به محدوده ۱۴میلیون و ۵۰۰هزار تومان رسیده است. در هردوی محصولات اورهسازان رقابت خوبی در محدوده ۱۵ تا ۱۷درصد شکل گرفته و این در حالی است که طی ماه‌‌‌های گذشته هیچ رقابتی برای اوره و آمونیاک بورس‌کالا وجود نداشته است. تمامی موارد مذکور موجب شده است تا مردادماه، ماه خوبی برای اورهسازان باشد و بتوانند با ثبت بازدهی نزدیک به ۷درصد برترین عملکرد را نسبت به صنایع دیگر به ثبت برسانند. نسبت قیمت به سود هر سهم اورهسازان در حال حاضر در محدوده ۶.۲واحد است و با توجه به میانگین این نسبت در کل بازار می‌‌‌توان اذعان کرد که همچنان اورهسازان ارزنده و در ماه‌‌‌های آتی نیز با بازدهی مثبت همراه خواهند بود.
دومین گروه برتر به لحاظ بازدهی در پنجمین ماه از سال‌جاری، «تامین سرمایه»ها هستند. متوسط بازدهی ثبت‌شده توسط این گروه ۰.۸درصد است. نسبت قیمت به سود هر سهم تامینسرمایهها در حال حاضر در محدوده ۶.۱واحد و مجموع ارزش بازار آنها ۴۷هزار و ۵۵۲میلیارد تومان است. نسبت قیمت به سود هر سهم این صنعت که در محدوده ۶واحدی قرار دارد، موجب شد تا ارزندگی قیمتی تامینسرمایهها برای سرمایه‌گذاران افزایش یابد و در نتیجه موجب استقبال سهامداران از این صنعت شد. بر این اساس عمده‌‌‌ترین عاملی که می‌‌‌توان برای بازدهی خوب این صنعت اذعان کرد، همین ارزندگی قیمتی است و در مردادماه خبر خاصی که موجب افزایش سود این صنعت شود انتشار نیافته است.
سومین جایگاه جدول بازدهی مردادماه به صنعت بنادر و کشتیرانی تعلق دارد. نسبت قیمت به سود هر سهم صنعت مذکور در محدوده ۵.۷واحدی قرار دارد که از متوسط بازار سرمایه نیز کمتر است و این موضوع بیش از پیش موجب استقبال سرمایه‌گذاران از این صنعت شده است. مجموع بازدهی ثبت‌شده توسط شرکت‌های عضو صنعت بنادر و کشتیرانی طی مردادماه ۰.۳درصد بوده و مجموع ارزش بازار این صنعت نزدیک به ۲۴همت است. در کنار پایین‌بودن نسبت قیمت به سود و ارزندگی قیمتی، افزایش محموله‌‌‌های صادراتی در ماه مرداد را می‌‌‌توان عاملی برای افزایش سود و درنتیجه استقبال سرمایه‌گذاران از این صنعت دانست. یکی از اخبار مهم در ماه مرداد خرید ۴۰درصدی سهام دیجی‌‌‌کالا توسط همراه اول بود. سهام همراه اول با این خبر با جو مثبتی همراه شد و به‌‌‌همین خاطر کلیت صنعت مخابرات با ثبت نزول ۱.۴درصدی رتبه هفتم جدول بازدهی هفتگی را از آن خود کرد.
رشد نرخ شکر دولتی
میانگین بازدهی مردادماه صنایع بورسی ۸.۶درصد بوده که در این بین نام سه صنعت «شکر»، «شیرینیجات» و «فرآورده‌‌‌های نفتی» به چشم می‌‌‌خورد. بازار شکر در پایان خرداد دچار تغییر قیمت شد و نرخ شکر در بازار آزاد به ۵۵هزار تومان رسید، اما نرخ شکر دولتی در حدود ۳۸هزار تومان بود که عرضه آن قطره‌چکانی انجام می‌شد. در ادامه مردادماه شاهد تغییر قیمت دیگر این محصول بودیم و نرخ شکر بین ۴۹ تا ۵۰هزار تومان در بازار آزاد متغیر بود و شکر دولتی موجودی کمی داشت و حتی برخی فروشگاه‌‌‌ها این محصول را نداشتند. در نهایت در پایان هفته سوم مردادماه قیمت هر بسته یک‌کیلوگرمی شکر دولتی به ۴۴هزار و ۵۰۰تومان در بازار به فروش رسید. این رشد قیمتی شکر دولتی موجب ایجاد جو مثبت نسبی برای قندوشکری‌‌‌ها شد. بازدهی ثبت‌شده توسط شرکت‌های این صنعت منفی ۸.۴درصد است و نسبت قیمت به سود هر سهم این صنعت در محدوده ۷واحدی قرار دارد و ارزش بازار آن به ۱۸هزار و ۶۰۰میلیارد تومان رسیده است.
شرکت‌های «شیرینیجات» و «فرآورده‌‌‌های نفتی» هریک با ثبت کاهش ۸.۷ و ۸.۹درصدی در اواسط جدول بازدهی ماهانه قرار گرفتند. نسبت قیمت به سود هر سهم دو صنعت مذکور به‌‌‌ترتیب در ناحیه ۵.۷ و ۳.۹واحدی قرار دارد. با توجه به نبود خبر مثبت یا منفی برای دو صنعت یادشده، علت عمده رشد این دو را می‌‌‌توان بحث ارزندگی قیمتی دانست که در حال حاضر نسبت قیمت به سود کمتری از متوسط بازار دارند.
افول خودروسازان به قعر جدول بازدهی
بیشترین نزول قیمتی در صنعت «پیمانکاری صنعتی» و «محصولات کاغذی» رقم خورده که هریک به‌‌‌ترتیب افت ۲۳.۹ و ۲۱.۸درصدی را تجربه کردند. نسبت قیمت به سود هر سهم که عمدتا به‌عنوان متغیر سنجش ارزندگی شناخته می‌شود نشان می‌دهد که در صنعت پیمانکاری این نسبت در محدوده ۶۴واحدی است و این عدد از متوسط بازار بسیار بیشتر است. بنابراین عامل اصلی در نزول قیمت این صنعت را همین مورد می‌‌‌توان در نظر داشت. در جایگاه سوم بدترین بازدهی ۵صنعت در یک رنج بازدهی نزولی هستند که در بین آنها نام دو صنعت نام‌آشنای خودرو و فعالیت‌‌‌های مرتبط با اوراق بهادار به چشم می‌‌‌خورد.
خودروسازان همان‌طور که همیشه پرحاشیه‌‌‌ترین صنعت بازار بوده‌‌‌اند، در مردادماه نیز اخبار منفی یکی پس از دیگری در مورد آنها منتشر شد. براساس آخرین گزارش ماهانه منتشرشده، زیان سه خودروساز بزرگ ایران، یعنی ایران‌خودرو، سایپا و پارس‌خودرو از مرز ۲۴۸هزار میلیارد تومان عبور کرد. زیان خودرویی‌‌‌ها ساعتی بیش از ۴میلیارد تومان و روزانه بیش از ۱۰۰میلیارد تومان است. یکی دیگر از اخبار مهم این صنعت، حذف سامانه یکپارچه خودرو و شروع دوباره قرعه‌کشی خودرو در سایت ایران‌خودرو است. از طرفی شرط داشتن گواهینامه برای ثبت‌نام برداشته شد و این موضوع موجب هجوم مردم برای ثبت‌نام خودرو شد. خودروسازان در مردادماه نزول ۱۴.۴درصدی را تجربه کردند و ارزش بازار این صنعت به ۱۴۸هزار میلیارد تومان رسید.
در دهم مردادماه همزمان با ترور شهید هنیه در تهران، بازار سرمایه با شوک بزرگی همراه شد. سازمان بورس در پی این حادثه دامنه نوسان را به مثبت و منفی یک‌درصد تغییر داد و این موضوع موجب رکودی شدن معاملات بورس و درنتیجه افت کارمزد معاملاتی شد. به‌‌‌دنبال آن شرکت‌های عضو گروه فعالیت‌‌‌های مرتبط با اوراق بهادار با افت بالای سودآوری همراه شدند و همین موضوع باعث کاهش قیمت این صنعت شد. بر این اساس شرکت‌های عضو این گروه در مردادماه نزول ۱۶درصدی را تجربه کردند و ارزش بازار آنها به ۲۷هزار و ۷۲۹میلیارد تومان کاهش یافت.
