مالیات سبز؛ قطبنمای گذار از بنبست
گروه اندیشه- در ادبیات اقتصادی مدرن، راهکار مقابله با تخریب محیطزیست، نه در ممنوعیتهای دستوری، بلکه در «واقعیسازی هزینهها» نهفته است. هر فعالیتی که هزینهای به جامعه تحمیل میکند (Externalities)، باید بهای آن را به صورت مالیات یا عوارض بپردازد. اصفهان امروز قربانی مدل تولیدی است که در آن، سود برای شرکت است و هزینه (آلودگی و فرونشست) برای مردم. برای تغییر این بازی ناعادلانه، وضع «مالیات بر ردپای آب و کربن» نه یک انتخاب، بلکه تنها راه نجات است.
این مالیات باید با دو هدف مشخص طراحی شود: نخست، ایجاد بازدارندگی برای تولیدات با ارزش افزوده پایین و آببری بالا؛ و دوم، تامین منابع برای بازسازی زیرساختهای تخریب شده و حمایت از صنایع دانشبنیان. اگر یک واحد کشاورزی یا صنعتی بداند که به ازای هر مترمکعب آب اضافی، باید مالیاتی معادل قیمت جایگزینی آن بپردازد، به سرعت به سمت تکنولوژیهای نوین حرکت خواهد کرد. این مکانیزم قیمت، به طور خودکار صنایع ناکارآمد را غربال میکند. از سوی دیگر، درآمدهای حاصل از این مالیات باید شفاف و تحت نظارت جامعه مدنی صرف احیای اکوسیستم زایندهرود و کاهش آلایندگی نیروگاهها شود. اصفهان برای ماندن در نقشه اقتصادی جهان، باید از «اقتصاد رانتی» به سمت «اقتصاد مسئولانه» حرکت کند. مالیات سبز، قطبنمایی است که میتواند جهت این گذار را مشخص کند و اجازه ندهد توسعهی امروز، به معنای ویرانیِ فردای تمدن اصفهان باشد.