میلیاردرهای صنعت غذا
بزرگترین صنایع غذایی جهان چگونه مسیر موفقیت را طی کردند؟
علی درویشان نویسنده نشریه
کارگیل (۵/ ۱۱۳ میلیارد دلار درآمد خالص در سال ۲۰۲۰)
شرکت «کارگیل»، یک شرکت صنایع غذایی خصوصی واقع در «مینتونکا» در ایالت «مینهسوتای» آمریکاست. این شرکت در سال ۱۸۶۵ تاسیس شد و از نظر درآمد، بزرگترین شرکت خصوصی در ایالاتمتحده آمریکا بهشمار میرود. این شرکت اگر سهامی عام بود، رتبه ۱۵ را در سیاهه شرکتهای فورچون ۵۰۰ در اختیار داشت و از نظر اندازه و میزان درآمد بالاتر از شرکت مخابراتی AT&T قرار میگرفت. شرکت کارگیل بارها مورد انتقاداتی در حوزههای محیط زیست، حقوق بشر، امور مالی و دیگر موضوعات اخلاقی قرار گرفته است.
برخی از مشاغل مهم شرکت کارگیل «تجارت»، «خرید» و «توزیع غلات» و دیگر کالاهای کشاورزی همچون روغن پالم هستند. تجارت در زمینه انرژی، فولاد، حملونقل، پرورش دام و تولید خوراک دام، تولید مواد غذایی همچون نشاسته و شربت گلوکز، روغنها و چربیهای گیاهی برای استفاده در غذاهای فرآوریشده و مصارف صنعتی نیز از دیگر فعالیتهای این شرکت هستند. علاوه بر این، کارگیل دارای یک بازوی خدمات مالی بزرگ است که ریسکهای مالی شرکت را مدیریت میکند.
این شرکت با بیش از ۱۶۶ هزار کارمند در ۶۶ کشور جهان، مسوول ۲۵ درصد از صادرات غلات ایالاتمتحده است. شرکت کارگیل همچنین حدود ۲۲ درصد از مصرف گوشت داخلی آمریکا را تامین میکند، بزرگترین واردکننده از آرژانتین است و هماینک بزرگترین تولیدکننده طیور در تایلند است. از سوی دیگر همه تخممرغهای مورد استفاده در رستورانهای «مکدونالد» در صنایع کارگیل به دست میآیند و تنها تولیدکننده نمکهای فرآیند آلبرگر است که در صنایع فستفود و غذاهای آماده استفاده میشود.
کارگیل اصولاً یک شرکت خانوادگی است و بیش از ۹۰ درصد از سهام آن در اختیار فرزندان بنیانگذاران این شرکت است. این شرکت در سال ۱۸۶۵ توسط «ویلیام والاس کارگیل» با خرید و سرمایهگذاری در تولید و فرآوری غلات تاسیس شد.
یک سال بعد برادرش سام به این شرکت ملحق شد و شرکت W.W. Cargill and Brother را تشکیل داد. در سال ۱۸۷۵ برادرشان جیمز به این شرکت پیوست و شرکت به لاکراس ویسکانسین نقل مکان کرد. سام کارگیل در سال ۱۸۸۷ لاکراس را ترک کرد و دفتر شرکت را در مینیاپولیس که در آن زمان مرکزی در حال رشد در تولید غلات بود تاسیس کرد. به همین صورت چند سال بعد کل شرکت از لاکراس به ویسکانسین منتقل شد. در سال ۱۸۹۸ پدر و برادرشان دانیل نیز وارد شرکت شدند و عملاً شرکت، تبدیل به شرکتی کاملاً خانوادگی شد.
این شرکت در سال ۲۰۰۲ صنایع تولیدی سرستر را که یک تولیدکننده بزرگ نشاسته در جهان بود به مبلغ ۱/ ۱ میلیارد دلار خریداری کرد. کارگیل تا سال ۲۰۰۲ بیش از ۵۰ میلیارد دلار فروش سالانه و بیش از دو برابر رقبای نزدیک خود همچون آرچر دنیلز میدلند کارمند داشت. این شرکت در سال ۲۰۰۲ بیش از ۹۷ هزار کارمند در بیش از هزار سایت تولیدی در ۵۹ کشور دنیا را در اختیار داشت.
این شرکت در سال ۲۰۰۳ شرکت میلواکی امپاک را خریداری کرده و آن را با شرکت بستهبندی تیلور ادغام کرد. سود سهماهه کارگیل برای نخستین بار در سه ماه منتهی به ۲۹ فوریه ۲۰۰۸ از مرز یک میلیارد دلار گذشت. این افزایش که بیش از ۸۶ درصد بود به دلیل کمبود جهانی مواد غذایی و گسترش صنعت سوختهای زیستی اتفاق افتاد که باعث افزایش تقاضای گسترده برای محصولات و فناوریهای شرکت کارگیل شد.
در اکتبر ۲۰۱۱ وزارت دادگستری ایالات متحده اعلام کرد که یک متخصص بیوتکنولوژی در کارگیل به سرقت اطلاعات از شرکتهای کارگیل و اگروساینس متهم شده است. ظاهراً او اطلاعات درونی این شرکتها را به چین منتقل میکرده است. در سال ۲۰۱۵ این شرکت با بستن چهار صندوق ریسکی، تقسیم دو صندوق کشاورزی و انرژی کارگیل و ایجاد سه کسبوکار جدید، بخش مدیریت دارایی خود با نام «بلک ریور» را از بین برد و سه شرکت تخصصی مدیریت دارایی را برای فعالیت در حوزههای مختلف و کشورهای مختلف ایجاد کرد.

ADM (۶۵/ ۶۴ میلیارد دلار درآمد خالص در سال ۲۰۲۰)
شرکت «آرچر دنیلز میدلند» که معمولاً به اختصار ADM شناخته میشود، یک شرکت آمریکایی چندملیتی در زمینه فرآوری مواد غذایی و تجارت کالاست که در سال ۱۹۰۲ تاسیس شد و مقر آن در شیکاگو در ایالت «ایلینویز» آمریکاست. این شرکت بیش از ۲۷۰ کارخانه و بیش از ۴۲۰ مرکز تهیه و توزیع کالا در جهان دارد. این شرکت در کارخانههای خود غلات، دانههای روغنی و دیگر محصولات را در بازارهای مختلف در سراسر دنیا عرضه میکند و در صنایع تبدیلی خود، این محصولات را به محصولات غذایی، آشامیدنی، تغذیهای، صنعتی و خوراک دام و طیور تبدیل میکند. این شرکت هماینک رتبه ۵۴ را در سیاهه فورچون ۵۰۰ که فهرست بزرگترین شرکتهای آمریکاست، در اختیار دارد.
این شرکت همچنین خدمات ذخیرهسازی و حمل محصولات کشاورزی نیز ارائه میدهد و شرکت حملونقل رودخانه آمریکایی با عنوان ADM Trucking نیز از شرکتهای زیرمجموعه آن است.
این شرکت در سال ۱۹۰۲ به وسیله «جرج آرچر» و «جان دنیلز» در مینیاپولیس در ایالت «مینهسوتا» آمریکا با فعالیت خرد کردن بذر کتان تاسیس شد. این شرکت در سال ۱۹۲۳ شرکت بافت میدلند را خریداری کرد و در نتیجه آن شرکت آرچر دنیلز میدلند تاسیس شد. این شرکت فعالیت خود را با آسیاب کردن و فرآوری مواد غذایی بهویژه قهوه و کاکائو ادامه داد و در سال ۱۹۲۴ در بورس اوراق بهادار نیویورک فهرست شد. این شرکت در سال ۱۹۳۰ نیز شرکت آرد کامندر لارابی را نیز خریداری کرد.
این شرکت در سال ۱۹۶۹ دفتر کار خود را به دکاتور ایلینویز منتقل کرد و در آن محل به مدت ۴۵ سال باقی ماند تا اینکه در سال ۲۰۱۴ به شیکاگو نقل مکان کرد. در ماه می سال ۲۰۰۶ پاتریشیا وولتز مدیرعامل این شرکت شد که در سال ۲۰۰۸ یک تفاهمنامه سهساله با دایملر و بایرکراپ ساینس امضا کرد و بر اساس آن از پژوهشهایی در حوزه توسعه سوخت زیستی با تمرکز بر یاتروفا بهعنوان سوخت زیستی پشتیبانی کرد.
از اکتبر سال ۲۰۱۲ به دنبال به دست آوردن داراییهای استراتژیک برای پشتیبانی از بازارهای آسیایی از راه خرید شرکت «گرینکورپ» استرالیا بود. این شرکت مجموعهای گسترده از شبکه جمعآوری، ذخیرهسازی، انتقال و امکانات بندری برای فعالیت در بازار غلات بود. با این حال در سال ۲۰۱۳، وزارت خزانهداری استرالیا جلوی این ادغام را گرفت.
در هفت جولای ۲۰۱۴ این شرکت اعلام کرد با هدف تنوع بخشیدن به شرکت و کمک به برندهای تجاری برای مصرفکنندگان، شرکت مواد اولیه طبیعی سوئیسی آلمانی «گلهای وحشی» را به قیمت سه میلیارد دلار خریداری میکند. این خرید با هدف پاسخگویی به ذائقههای گسترده مردم برای طعمهای جدید انجام شد. در اکتبر ۲۰۱۵ ADM اعلام کرد تجارت جهانی کاکائو خود را به شرکت Olam International به قیمت ۲/ ۱ میلیارد دلار به فروش میرساند. طی این فروش بیش از ۱۵۰۰ کارمند به شرکت Olam منتقل شدند. این شرکت در ژانویه ۲۰۱۷ واحد بیمه خود را نیز به قیمت ۵/ ۱۲۷ میلیون دلار به شرکت سرمایهگذاری «ولیدوس» فروخت. در سال ۲۰۱۸ شرکت مکمل پروبیوتیک انگلیسی پروبیوتیک اینترنشنال را به قیمت ۲۴۳ میلیون دلار خریداری کرد و پس از آن ۵۰ درصد باقیمانده از سهام شرکت فرانسوی InVivo در شرکت غلات و دانههای روغنی انگلیسی Gleadell را نیز به دست آورد. در همین سال، شرکت تولید غذای حیوانات خانگی نئوویا را نیز به قیمت ۵۴/ ۱ میلیارد دلار خریداری کرد.

نستله (۸/ ۶۳ میلیارد دلار درآمد خالص در سال ۲۰۲۰)
نستله یک شرکت چندملیتی سوئیسی است که در شهر «ووی» در ایالت «وود سوئیس» قرار دارد. این شرکت، بزرگترین شرکت مواد غذایی بر اساس درآمد و دیگر معیارها در اروپاست. این شرکت در سال ۲۰۱۷ رتبه ۶۴ را در میان شرکتهای سیاهه فورچون ۵۰۰ به دست آورد.
محصولات نستله شامل غذای کودک، غذای طبی، آب بطری، غلات صبحانه، قهوه و چای، شیرینی، محصولات لبنی، بستنی، غذاهای منجمد، غذای حیوانات خانگی و تنقلات است. ۲۹ برند نستله بیش از یک میلیارد فرانک سوئیس در سال فروش دارند که از جمله آنها میتوان «نسپرسو»، «نسکافه»، «کیت کت»، «اسمارتیز»، «نسکوییک»، «استوفر»، «ویتل» و «مگی» را نام برد. نستله دارای ۴۴۷ کارخانه در ۱۸۹ کشور جهان است که در آنها بیش از ۳۳۹ هزار کارمند فعالیت میکنند. علاوه بر این، نستله یکی از سهامداران عمده شرکت لورئال، بزرگترین تولیدکننده لوازم آرایشی در جهان است.
نستله در سال ۱۹۰۵ با ادغام شرکت «شیر» انگلیس و سوئیس که در سال ۱۸۶۶ به وسیله «جرج و چارلز پیج» تاسیس شده بود و شرکت «فارین لاکته هنری نستله» که در سال ۱۸۶۷ به وسیله هنری نستله تاسیس شده بود شکل گرفت. این شرکت در طول جنگ جهانی اول و سالهای پس از جنگ جهانی دوم رشد قابل ملاحظهای داشت و فعالیت خود را به حوزههایی فراتر از شیر تغلیظشده و شیر خشک نوزادان گسترش داد. این شرکت در سال ۱۹۵۰ شرکت «کراس اند بلکول»، در سال ۱۹۶۳ شرکت «فینداس»، در سال ۱۹۷۱ شرکت «راونتری مکینتاش»، در سال ۱۹۸۸ شرکت «کلیم» و در سال ۲۰۰۷ شرکت «گربر» را به مجموعه شرکتهای زیرمجموعه خود اضافه کرده است.
فعالیت این شرکت با جنجالهای زیادی نیز همراه بوده است. بهویژه به دلیل بازاریابی شیرخشک و تبلیغ آن برای جایگزینی شیر مادر در کشورهای در حال توسعه، بهرهکشی از کودکان برای تولید کاکائو و تولید و ترویج
استفاده از آب در بطریهای پلاستیکی یکبارمصرف با انتقادات گستردهای مواجه شده است و برخی کشورها استفاده از برخی محصولات نستله را با محدودیت مواجه کردهاند.
نستله در سالهای اخیر خریدهای زیادی را انجام داده است. مثلاً این شرکت در سال ۲۰۱۲ شرکت «ویتافلو» را که تولیدکننده محصولات تغذیه بیمارستانی برای بیماران مبتلا به اختلالات ژنتیکی است خرید. علاوه بر این شرکت CM&D که متخصص تولید محصولات غذایی برای بیماران کلیوی است نیز در این سال به تملک نستله درآمد. علاوه بر این آزمایشگاه «پرومتوس» که متخصص درمان بیماریهای گوارش و سرطان است نیز به تملک این شرکت درآمده است.
در دسامبر سال ۲۰۱۴ نستله اعلام کرد که ۱۰ مرکز تحقیقاتی مراقبت از پوست را در نقاط مختلف جهان افتتاح میکند و سرمایهگذاری خود را در بازار محصولات مراقبت از پوست و دیگر محصولات بهداشتی گسترش میدهد. در آن سال این شرکت حدود ۳۵۰ میلیون دلار برای تحقیق و توسعه پوست هزینه کرد. اولین مرکز نگهداری و مراقبت از پوست نستله در اواسط سال ۲۰۱۵ در نیویورک و پس از آن در هنگکنگ و سپس در سائوپائولو افتتاح شد. شعبههای دیگر این مراکز در سالهای بعد در مناطق مختلف آمریکای شمالی و اروپا راهاندازی شدند. این کار با همکاری کنسرسیومی از شرکتهای همکار همچون اینتل و بانک آمریکا راهاندازی شد.
این شرکت در سال ۲۰۱۷ اعلام کرد میزان قند موجود در شکلاتهای کیتکت، یورکی و ایرو خود را تا سال ۲۰۱۸، ۱۰ درصد کاهش داده و پس از آن نیز اعلام کرد میزان قند موجود در غلات صبحانه را نیز کاهش خواهد داد. در سال ۲۰۱۸ نیز نستله و استارباکس قرارداد همکاری منعقد کردند که بر اساس آن نستله اجازه پیدا کرد قهوه استارباکس را بهصورت جهانی عرضه کند، بفروشد و توزیع کند و انواع قهوه را با این برند در سیستم اختصاصی نستله ارائه کند و به این صورت بازارهای در دسترس استارباکس را تقویت کند.

سیسکو (۱/ ۶۰ میلیارد دلار درآمد خالص در سال ۲۰۲۰)
شرکت «سیسکو» یک شرکت چندملیتی آمریکایی است که در بازاریابی و توزیع محصولات غذایی، کالاهای کوچک، تجهیزات آشپزخانه و اقلام غذایی به رستورانها، مراکز درمانی، آموزشی، هتلها و عمدهفروشی به دیگر شرکتهای ارائهدهنده خدمات غذایی فعالیت میکند. دفتر مرکزی این شرکت در منطقه کریدور در هوستون ایالت تگزاس است.
شرکت سیسکو که نامش مخفف Systems and Services Company است، بزرگترین توزیعکننده مواد غذایی در جهان است. این شرکت بیش از ۶۰۰ هزار مشتری در طیف وسیعی از زمینهها دارد. علاوه بر این بخش بزرگی نیز به صورت مشاوره مدیریتی فعالیت میکند. این شرکت بیش از ۳۳۰ مرکز توزیع در بیش از ۹۰ کشور دنیا دارد. این شرکت به وسیله «هربرت ایروینگ»، «جان اف بو» و «هری روزنتال» در سال ۱۹۶۹ تاسیس شد و در ۳ مارس ۱۹۷۰ سهام این شرکت وارد بورس شد. در ۲۰ جولای ۲۰۰۹ جایگاه ۵۵ در آمریکا و جایگاه ۷ در ایالت تگزاس را بر اساس میزان درآمد در سیاهه ۵۰۰ شرکت برتر فورچون به دست آورد. این شرکت، بزرگترین شرکت غیرنفتی هوستون و سومین شرکت بزرگ غیرنفتی ایالت تگزاس پس از AT&T و دل است. در سیاهه سال ۲۰۱۸ فورچون نیز رتبه ۵۴ بزرگترین شرکتهای آمریکا را به دست آورد.
در دسامبر سال ۲۰۱۳، سیسکو اعلام کرد قصد خرید ۲/ ۸ میلیارد دلار از سهام بزرگترین رقیب خود در توزیع مواد غذایی یعنی US Foods را دارد. کمیسیون تجارت فدرال این خرید را بهعنوان نقض قانون ضدانحصار کلیتون تشخیص داد و آن را به چالش کشید. در نهایت دادگاه اعلام کرد ادغام این دو شرکت باعث کاهش قابل ملاحظه رقابت در صنایع غذایی ایالات متحده خواهد شد
چراکه این ادغام موجب میشود ۷۵ درصد از صنعت مواد غذایی ایالات متحده در اختیار یک شرکت قرار گیرد. به همین دلیل ادغام این دو شرکت با یکدیگر متوقف شد.
با این حال این شرکت در سالهای فعالیت خود شرکتهای زیادی را خریداری کرده است. در سال ۱۹۸۱ شرکت «لنکفورد» را خریداری کرد و مجموعه «لنکفورد سیسکو» را در دلمارا تاسیس کرد که در سال ۲۰۰۸ نام آن را به سیسکو مریلند شرقی تغییر داد.
این شرکت در سال ۱۹۹۶ سومین شرکت بزرگ در هوستون بود که بیش از ۳۰ هزار کارمند داشت. در سال ۱۹۹ شرکت گوشت نیوپورت را خریداری کرد که سالانه ۱۰۰ میلیون دلار گوشت به بیش از هزار رستوران در سراسر آمریکا میفروخت. در سال ۲۰۰۲ نیز شرکت خدمات غذایی «سرکا کانادا» را خریداری کرد و نام آن را به «سیسکو کانادا» تغییر داد. در سال ۲۰۰۳ نیز شرکت غذاهای آسیایی را خریداری کرد که بزرگترین تولیدکننده و فروشنده غذاهای آسیایی در آمریکای شمالی بود. در سال ۲۰۰۹ نیز شرکت «پالاسفرودز» بزرگترین توزیعکننده غذا را در ایرلند خریداری کرد. در ادامه نیز در سال ۲۰۱۲ سرویس خدمات غذایی «کراسگار» را با مبلغی نامعلوم به مجموعه شرکتهای زیرمجموعه خود اضافه کرد.
