مشاهده شغلی و پاکت قهوهای
مشاهده شغلی یک آموزش موقت است و تا زمانی که فرد بتواند مسوولیتهای آینده خود را به عهده بگیرد ادامه مییابد. در جریان مشاهده شغلی، فرد درمییابد که روزهای کاری در شغل مورد نظر چگونه میگذرند. در یک برنامه مشاهده شغلی، افراد جدید، به کارکنان ارشدی که ویژگیهای مربیگونه دارند، یعنی به آموزش دادن علاقهمند و در عین حال به حد کافی صبورند سپرده میشوند.
مثلا یک شرکت کامپیوتری، یک فارغالتحصیل رشته کامپیوتر را استخدام میکند و او را به یک مهندس نرمافزار که در شرکت مسوول کدنویسی یک پلتفرم بانکی است، معرفی میکند. فرد تازهکار چگونگی انجام وظایف اصلی توسط مهندس نرمافزار را با دقت مشاهده میکند و مربی او نیز وی را به پرسیدن سوال تا درک کامل وظایف و مسوولیتهای شغل ترغیب میکند.
از سوی دیگر کارآموزی روشی رایج برای جلب یک کارمند بالقوه به سازمان است. برنامههای کارآموزی ممکن است رسمی یا غیررسمی باشند، اما حداقل از دو جنبه با مشاهده شغلی تفاوت دارند.
اول آنکه همه کارآموزان لزوما برای کار تماموقت به سازمان بازنمیگردند. برنامه کارآموزی در واقع یک دوره آشنایی است که طی آن فرد و سازمان درمییابند برای کار تماموقت مناسب یکدیگر هستند یا نه. درحالیکه مشاهده شغلی برای کسانی است که قبلا جذب سازمان شدهاند. دوم آنکه در کارآموزی، وظایفی ساده یا روزمره به کارآموز سپرده میشود تا تحت نظارت سرپرست مربوطه انجام داده و به مافوق گزارش دهد. سرپرست نیز او را در انجام کار راهنمایی میکند و در پایان کارآموزی بازخورد لازم را به او میدهد.
از سوی دیگر لازم است فرد تازهکار با فرهنگ محیط کار آشنا شود. یکی از راههای انجام این کار، شرکت دادن او در رویدادها یا جلسات غیررسمی موسوم به «پاکت قهوهای» است. میزبانان این گردهماییها - یعنی سرپرستان و همکاران قدیمی - باید احساس راحتی، پذیرفته شدن در جمع و قرارگیری در تیم مشترک را به فرد جدید انتقال دهند.
جلسه «پاکت قهوهای» معمولا در زمان صرف ناهار برگزار میشود و چون هر کس ناهار خود را در بسته پاکت کاغذی قهوهای همراه دارد به آن جلسه پاکت قهوهای میگویند. اما میتوان این جلسات را که برای سازمان و کارکنان بسیار مفید و در عین حال کمهزینه است در ساعات کاری یا پس از آن نیز برگزار کرد. جلسه پاکت قهوهای نه فقط برای آموزش افراد تازهکار بلکه برای هر نوع تبادل اطلاعات میتواند برقرار شود و به چهار شکل قابل اجراست:
۱- در قالب سمینار: رایجترین شکل جلسات پاکت قهوهای است که در آن یک متخصص یا سخنران مهمان، دانش خود را درباره موضوعی ویژه به سایرین منتقل میکند. اغلب در پایان جلسه زمان کوتاهی نیز به پرسش و پاسخ اختصاص داده میشود.
۲- در قالب گروههای کوچک: در این روش هر شرکتکننده به یک سوال منفرد یا به گروهی از سوالات از پیش تعریفشده پاسخ میدهد. سایر شرکتکنندگان میتوانند نظر بدهند، درخواست اطلاعات بیشتری کنند یا پاسخها را مورد بحث قرار دهند. این فرآیند تا زمانی که همه شرکتکنندگان به سوالات مربوطه پاسخ دهند ادامه مییابد. این شیوه به انتقال حداکثر دانش و بهبود پویایی گروهی در سازمان کمک میکند. به جلسات گروهی کوچک اغلب عنوان «کارگاه آموزشی» نیز داده میشود.
۳- شکل ترکیبی: آمیزهای از روش سمیناری و شیوه گروههای کوچک است. به این ترتیب که با ارائه یک مطلب کلیدی توسط یک سخنران آغاز میشود و زمان باقیمانده صرف اجرا به روش گروههای کوچک میشود.
گروههای کوچک از طریق حل مساله، توفان ذهنی و تیمسازی به نتایجی دست مییابند و در نهایت هر گروه کوچک یافتههای خود را به کل شرکتکنندگان ارائه میکند.
۴- جلسات اجتماعی: در این شکل از جلسات پاکت قهوهای، شرکتکنندگان فرصت مییابند در آرامش نسبت به هم شناخت پیدا کنند و از نقش و اهداف شغلی یکدیگر بیاموزند. جلسات اجتماعی برای اعتمادسازی و ارتقای همبستگی در سازمان بسیار مفید است.
جلسات پاکت قهوهای لزوما در زمینه موضوعات کاری نیست، بلکه میتواند درباره مسائل غیرکاری مفید برای کارکنان، مانند سبک زندگی سالم، سرمایهگذاری، گزینههای بازنشستگی، عناوین مرتبط با تکنولوژی نو و نیز مسائل ایمنی بیرون از محیط کار برگزار شود. از آنجا که در جلسات پاکت قهوهای همه کارکنان مفاهیم و ارزشهای واحدی را به طور همزمان دریافت میکنند، سطح گفتمان، اشتراکگذاری دانش، کار تیمی، دقت و سازگاری در سازمان بهبود مییابد.
منبع: Investopedia
