بازگشت نفت ۱۰۰ دلاری دور از انتظار نیست؛
شکنندگی بازار نفت در سایه تنشهای خلیج فارس
گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد- محمد امین مکرمی: بازار جهانی نفت در حالی به آتشبسهای شکننده میان ایران و آمریکاچشم دوخته است که ادامه تنشها در خلیج فارس، خطر بازگشت قیمتهابه سطوح سهرقمی را افزایش داده است. اگرچه قیمت نفت برنت هنوز فاصلهای با اوج ۱۰۲ دلاری خود در اواخر ژوئیه دارد، اما کاهش شدیدجریان انتقال نفت و افزایش ریسکهای ژئوپلیتیک، بازار انرژی را در موقعیتی آسیبپذیر قرار داده است.
در هفتههای اخیر، هر بار که نشانهای از کاهش تنشها منتشر شده، امیدبه بازگشت ثبات در بازارها افزایش یافته است؛ اما این آرامشها کوتاهمدت بوده و با حملات متقابل و تهدیدهای جدید جایگزین شده است. در همین حال، عبور نفتکشها از تنگه هرمز، یکی از مهمترین مسیرهایانتقال انرژی جهان، بهشدت کاهش یافته و فشار بر زنجیره تامین جهانینفت افزایش پیدا کرده است.
به نوشته اکونومیست، ریسکهای بازار نفت نسبت به ماههای گذشته افزایش یافته است؛ زیرا مشکل تنگه هرمز پیچیدهتر شده، تهدیدهایتازهای در مناطق دیگر شکل گرفته و ذخایر کشورها نیز کاهش یافتهاست. این شرایط باعث شده است بازار نفت در برابر هرگونه شوک جدید،حساستر از گذشته باشد.
تنگه هرمز در مرکز بحران اخیر قرار دارد. کاهش رفتوآمد نفتکشها در اینمسیر باعث شده جریان صادرات نفت از منطقه بهشدت افت کند. تعداد کشتیهایی که روزانه از این آبراه عبور میکنند از حدود ۶۰ فروند در اواخر ژوئن به تنها ۹ فروند در ۲۸ ژوئیه کاهش یافته است. همچنینحجم انتقال نفت از این مسیر به حدود ۸۰۰ هزار بشکه در روز رسیده که کاهش چشمگیری نسبت به سطح عادی محسوب میشود.
افزایش هزینه بیمه نفتکشها نیز فشار مضاعفی بر تجارت انرژی وارد کرده است. حق بیمه خطر جنگ برای برخی کشتیها اکنون به حدود ۱۲درصد ارزش آنها رسیده، در حالی که پیش از آغاز درگیریها حدود ۰.۲۵ درصد بود. این افزایش هزینه، بسیاری از شرکتهایکشتیرانی را محتاطتر کرده و روند بازگشت حملونقل نفت به شرایط عادیرا کند کرده است.
نگرانی جدید
در کنار تنگه هرمز، دریای سرخ نیز به یک نگرانی جدید برای بازار تبدیل شده است. حملات حوثیها به کشتیها و تاسیسات نفتیعربستان، مسیر صادرات این کشور از طریق تنگه بابالمندب را تحت تاثیر قرار داده است. عربستان که برای دور زدن محدودیتهای هرمز بخشی از صادرات خود را از مسیر خط لوله به بندر ینبع منتقل کرده بود، اکنون با اختلال در این مسیر جایگزین نیز مواجه شده است.
در همین حال، حملات اوکراین به زیرساختهای انتقال نفت در دریایسیاه نیز نشان داده است که تهدیدها علیه عرضه جهانی نفت تنها به خاورمیانه محدود نیست. توقف موقت صادرات از پایانه کاسپین و بندر شسخاریس، حدود ۱.۸ میلیون بشکه در روز از صادرات نفت قزاقستان و روسیه را تحت تاثیر قرار داد.
از سوی دیگر، ابزارهای سنتی مقابله با شوکهای نفتی نیز محدودتر شدهاند. کاهش تقاضا در چین و برخی اقتصادهای در حال توسعه، همراه با کاهش ذخایر استراتژیک آمریکا، فضای مانور بازار را کاهش داده است. ذخایر نفت اضطراری آمریکا پس از آزادسازی بیش از ۱۰۸ میلیونبشکه از ماه مارس، به پایینترین سطح از سال ۱۹۸۳ رسیده است.
با تداوم اختلالها، تحلیلگران هشدار میدهند هر ماه ادامه بحران میتواند۷ تا ۱۰ دلار به قیمت هر بشکه نفت اضافه کند. در چنین شرایطی،بازگشت پایدار نفت به بالای ۱۱۰ دلار در ماههای آینده سناریویی محتمل خواهد بود؛ اتفاقی که میتواند هزینه سوخت، تورم و فشار اقتصادی را در بسیاری از کشورها افزایش دهد. بازار نفت فعلا آرام به نظر میرسد، اما پشت این آرامش، ریسکهای بزرگی پنهان شده است.
