احمد داوود اوغلو، پایهگذار سیاست «تنش صفر» از سیاست کناره گرفت
پایان کار معمار سیاست خارجی اردوغان
«رجب سویلو» در گزارشی برای «میدل ایستآی» نوشت، داوود اوغلو، متحد نزدیک سابق اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، در بیانیهای که در ایکس منتشر کرد، گفت که به دلیل «فضای سیاسی کثیف» کشور، «سیاست حزبی» را ترک میکند. او گفت: «این تصمیمی برای تسلیمشدن نیست، بلکه تصمیمی برای فاصلهگرفتن از نظر اخلاقی است. این به معنای دستکشیدن از سیاست نیست؛ بلکه فراخوانی از همگان برای بازاندیشی در سیاست است». او هشدار داد که استقرار نظام ریاستجمهوری اجرایی در سال ۲۰۱۸، سیستم نظارت و موازنه قوا را از بین برده و به اقتدارگرایی شتاب بخشیده است؛ امری که «میتواند جای خود را به یک نظام اقتدارگرای دائمی بدهد».
داوود اوغلو «حزب آینده» را در سال ۲۰۱۹ تاسیس کرد، به این امید که رأیدهندگان را از «حزب عدالت و توسعه» که مدتها حاکم بود، دور کند و یک جنبش جایگزین با اعتبار دموکراتیک ایجاد کند. با این حال، برنامههای او نتوانست توجهها را به خود جلب کند. این حزب برای معرفی خود به عنوان یک جایگزین معتبر به جای «حزب عدالت و توسعه» تلاش کرد و در انتخابات محلی ۲۰۲۴ تنها ۱۱ صدم درصد آرا را به دست آورد.
تصمیم داووداوغلو برای پیوستن به ائتلاف اپوزیسیون «میز ششنفره» و حمایت از کمال قلیچداراوغلو، رئیس وقت «حزب جمهوریخواه خلق»، در انتخابات ریاستجمهوری سال۲۰۲۳ نیز جایگاه او را در میان رأیدهندگان محافظهکار تضعیف کرد. بسیاری از محافظهکاران از زمان تاسیس جمهوری ترکیه، همواره نسبت به مواضع سکولاریستی حزب جمهوریخواه خلق بدبینی و ملاحظاتی داشتهاند. با این حال، این ائتلاف موجب شد تا «حزب آینده» ۱۰ کرسی در پارلمان در انتخابات عمومی سال ۲۰۲۳ به دست آورد. این حزب در حال حاضر، پس از جدایی سایر نمایندگان و پیوستن آنها به حزب عدالت و توسعه و دیگر احزاب اپوزیسیون، دارای چهار نماینده در مجلس است.
یک فرد آشنا با تفکرات داوود اوغلو به «میدل ایست آی» گفت که این حزب با مشکلات مالی روبهرو بوده و تامین مالی سازمان خود را به طور فزایندهای چالش برانگیز یافته بود. سال گذشته چند منبع سیاسی در آنکارا به «میدل ایستآی» گفتند که داووداوغلو مذاکراتی را برای ادغام «حزب آینده» با «حزب عدالت و توسعه» انجام داده بود. با این حال، اردوغان با حضور داوود اوغلو و یکی از نزدیکانش، سلجوق اوزداغ از مقامات سابق حزب عدالت مخالفت کرد که این امر به فروپاشی مذاکرات انجامید.
داووداوغلو که به عنوان وزیر امور خارجهای نظریهپرداز و دانشگاهیِ سرشناس شناخته میشد، کوشید تا از طریق سیاست «تنش صفر با همسایگان»، تعامل ترکیه با کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا را تعمیق بخشد. او در سال ۲۰۱۴، پس از انتخاب اردوغان به عنوان رئیسجمهور، نخستوزیر شد و در ابتدا به عنوان یکی از مورد اعتمادترین معاونان او فعالیت میکرد. اما تنشها میان این دو در سال ۲۰۱۵ بهطور پیوسته افزایش یافت؛ بهویژه پس از آنکه داووداوغلو «حزب عدالت و توسعه» را در انتخابات زودهنگام نوامبر ۲۰۱۵ به پیروزی رساند.
گفته میشد داووداوغلو در محافل خصوصی استدلال میکرد که با توجه به ماهیت پارلمانی قانون اساسی وقتِ ترکیه، قدرت سیاسی باید در اختیارات دفتر نخستوزیری باشد نه ریاستجمهوری. این اختلافات درونی سرانجام در سال ۲۰۱۶ به برکناری او از پست نخستوزیری منجر شد. وی پس از انتخابات ریاستجمهوری سال ۲۰۱۸ بیش از پیش حاشیهنشین شد. تعطیلی دانشگاه «شهیر» استانبول در سال ۲۰۲۰ که داووداوغلو آن را تاسیس کرده بود، شکاف میان این متحدان سابق را عمیقتر ساخت.
