پوپولیستهای غربی چگونه رسوایی را به سرمایه سیاسی تبدیل میکنند؟
مظلومنمایی؛ سوخت موشک عوامگرایان
این روزها سیاستمداران در دو سوی اقیانوس اطلس یک الگوی واحد را دنبال میکنند: ترامپ چه میکرد؟ به نوشته سیانان، در آمریکا، گراهام پلاتنر، نامزد دموکرات سنا، فروپاشی کارزار انتخاباتیاش بهدلیل اتهامات سوءرفتار را به گردن توطئه بزرگان حزب انداخت. در بریتانیا، نایجل فاراژ در پی ابهامات مالی از کرسی پارلمانی خود استعفا داد و آن را فریبکاری «تشکیلات حاکم» خواند. در فرانسه نیز مارین لوپن که به همراه اعضای ارشد حزبش به اختلاسمیلیونها یورو از بودجه عمومی متهم شده، با تقلید از ادبیات ترامپ، این اتهامات را «تصفیهحساب سیاسی» توسط مقامات دولتی میخواند و میگوید حتی با پابند الکترونیک هم در انتخابات ریاستجمهوری نامزد خواهد شد.
تلقین مسحورکننده پوپولیستها این است که مشکلاتشان، حقانیت آنها را ثابت میکند؛ اینکه آنها خواهان تغییر بنیادین قدرت هستند و نیروهای شرور حاکم برای توقفشان از هیچ کاری دریغ نمیکنند. البته نمیتوان انکار کرد که این رهبران، خشم واقعی رایدهندگان در دوران تلاطم جهانی را به درستی هدف گرفتهاند. ترامپ، لوپن و فاراژ با بهرهبرداری از نارضایتی عمیق عمومی، استدلال میکنند که جهانیسازی طبقه جدیدی از نخبگان ثروتمند را پدید آورده است که تمام مزایا را به انحصار خود درآوردهاند.
ترامپ نشان داد که چگونه مظلومنمایی سیاسی میتواند سوخت موشک کارزارهای انتخاباتی باشد. او در سال۲۰۲۴ با وجود پروندههای کیفری متعدد، خود را نماینده خشم رایدهندگان علیه صاحبان قدرت نشان داد و توانست پایگاه رای خود را متحد کند. اکنون فاراژ و لوپن نیز دقیقا همین مسیر را میروند و با ادعای اینکه «اگر ما پیروز شویم، شما پیروز شدهاید»، سرنوشت خود را به سرنوشت مردم گره میزنند. در نهایت، این موج جدید تقابل با نخبگان حاکم به طنز تلخی ختم شده است. پوپولیستهای جدید در مسیر رسیدن به قدرت، متهم هستند که از جنبشهای خود نه برای محافظت از مردمِ آسیبدیده از سیستم اقتصادی و سیاسی، بلکه صرفا برای محافظت از خودشان استفاده میکنند.
