پاکسازی بی‌سابقه در سرزمین اژدها

در بیانیه وزارت دفاع، جزئیات بیشتری از اتهامات ژنرال ژانگ ارائه نشد. ژنرال ژانگ معاون رئیس کمیسیون مرکزی نظامی بود؛ نهادی که کنترل کامل نیروهای مسلح چین را در اختیار دارد. همزمان اعلام شد تحقیقات از ژنرال «لیو ژنلی»، رئیس ستاد مشترک ارتش و عضو دیگر این کمیسیون در حال انجام است. با این تحولات، تعداد اعضای کمیسیون مرکزی نظامی به شدت کاهش یافته و اکنون فقط دو عضو باقی مانده‌اند: خود شی و ژنرال «ژانگ شن‌مین» که مسوول اجرای پاک‌سازی‌های نظامی بوده است. از ۶فرمانده‌ای که شی در سال۲۰۲۲ منصوب کرد، پنج نفر از سمت خود کنار رفته‌اند.

نیویورک‌تایمز نوشت،‌ اقدام علیه ژنرال ژانگ به‌خصوص به این دلیل شوک‌آور است که او تا همین چند وقت پیش به‌عنوان یکی از نزدیک‌ترین افراد به شی شناخته می‌شد. رابطه نزدیک این دو نفر ریشه در تاریخ خانوادگی آنها دارد؛ پدران هر دو در جنگ‌های انقلابی مائو نقش داشتند و حتی شی ژنرال ژانگ را پس از رسیدن به سن بازنشستگی مرسوم نیز در مقام خود حفظ کرد. با این حال، گسترش تحقیقات فساد و احتمال وجود تخلفات دیگر باعث شد اعتماد شی نسبت به او به‌طور کامل از بین برود.این تحولات در حالی رخ می‌دهد که شی از زمان به قدرت رسیدن، بارها اعلام کرده ارتش چین باید از فساد پاک شود و وفاداری کامل به حزب کمونیست و به شخص او را در اولویت قرار دهد. اما بسیاری از تحلیلگران معتقدند پاک‌سازی‌های اخیر بیش از آنکه تنها علیه فساد باشد، بخشی از تلاش شی برای تثبیت کنترل کامل بر ارتش و حذف هرگونه ریسک سیاسی است.

کریستوفر کی. جانسون، تحلیلگر سابق سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، این حرکت را بی‌سابقه توصیف کرد و گفت: «این اقدام در تاریخ نظامی چین بی‌سابقه است و نشان می‌دهد که شی تصمیم گرفته به‌صورت ریشه‌ای و گسترده وارد شود تا گروه جدیدی از فرماندهان شکل گیرد که هیچ‌گونه آلودگی یا وابستگی قدیمی نداشته باشند.» به گفته او، شی به این نتیجه رسیده که مشکلات ارتش آن‌قدر گسترده است که نمی‌توان به فرماندهان فعلی اعتماد کرد و باید ساختار فرماندهی را از ریشه تغییر داد.از سوی دیگر، برخی ناظران هشدار می‌دهند که این پاک‌سازی گسترده می‌تواند پیامدهایی برای کارآیی و انسجام ارتش داشته باشد؛ به‌ویژه در شرایطی که چین در سال‌های اخیر در حال افزایش تنش‌ها با آمریکا و متحدانش در منطقه آسیا-اقیانوسیه بوده است. حذف سریع و گسترده فرماندهان ارشد ممکن است تجربه و تخصص را کاهش دهد و خلأهایی در مدیریت و برنامه‌ریزی نظامی ایجاد کند.با این حال، از دیدگاه داخلی چین، این اقدام به‌عنوان نشانه‌ای از عزم رهبری برای مقابله با فساد و تقویت کنترل حزب بر ارتش تفسیر می‌شود.

شی در طول سال‌های گذشته بارها تاکید کرده که هیچ‌کس، حتی در بالاترین سطوح، از رسیدگی و پاسخ‌گویی مصون نیست.اکنون سوال اصلی این است که پس از کنار رفتن ژنرال ژانگ، چه کسانی جایگزین او خواهند شد و آیا این روند پاک‌سازی همچنان ادامه خواهد یافت یا شی پس از این مرحله، به تثبیت فرماندهی جدید و بازسازی ارتش خواهد پرداخت. اما آنچه واضح است این است که پاک‌سازی ارتش چین حالا دیگر به رده‌های بالاتر از همیشه رسیده و نشان می‌دهد شی حاضر است حتی نزدیک‌ترین افراد به خود را هم قربانی حفظ کنترل و قدرت کند.