صدرنشینی میلگرد در ششمین رقابت تالار نقرهای؛
شهریورماه پررونق گواهیهای کالایی
شوک عرضه در سپتامبر
بازارهای جهانی در سپتامبر ۲۰۲۶ بیش از هر زمان دیگری تحتتاثیر متغیرهای ژئوپلیتیک قرار گرفتند. اختلال در عرضه انرژی، افزایش قیمت نفت، قدرتگیری دلار و تغییر انتظارات درباره سیاست پولی آمریکا، مسیر کالاهای مختلف را از یکدیگر جدا کرده است. در این میان، نفت همچنان مهمترین حلقه اتصال بازار کامودیتیها به تورم و نرخ بهره محسوب میشود، درحالیکه فلزات و طلا با ترکیبی از تقاضای صنعتی، نااطمینانی سیاسی و شرایط مالی حرکت میکنند.
نفت در سپتامبر بار دیگر به محور اصلی بازار کالا تبدیل شده است. قیمت برنت در معاملات روز گذشته به محدوده ۱۰۱ دلار در هر بشکه رسید؛ هرچند بازار پس از چند روز افت متوالی، در انتظار تحولات مربوط به مذاکرات احتمالی آمریکا و ایران در سازمان ملل قرار دارد. رویترز گزارش داده است که افزایش عرضه از مسیر تنگه هرمز در روزهای اخیر بخشی از فشار بازار را کاهش داده، اما ریسک اختلال در عرضه همچنان بالاست.
این وضعیت در بازار فیزیکی نفت نیز دیده میشود. بر اساس گزارش رویترز، نفت روسیه از نوع ESPO در اواسط سپتامبر به بیش از ۱۲۰ دلار رسید و فاصله آن با برنت به حدود ۲۰ تا ۳۰ دلار افزایش یافت؛ موضوعی که نشان میدهد خریداران چینی برای تضمین محمولههای ماههای آینده به بازار روسیه هجوم بردهاند.
در طرف عرضه، اوپکپلاس در نشست ۶ سپتامبر اعلام کرد که تولید موردنیاز ماه سپتامبر برای اکتبر را حفظ خواهد کرد. بنابراین بازار همچنان میان نگرانی از اختلال عرضه و تلاش تولیدکنندگان برای حفظ ثبات قیمت در نوسان است.
بازار فلزات پایه نیز شرایط متفاوتی دارد. بانک جهانی در آخرین دادههای خود اعلام کرده است که شاخص قیمت فلزات در ماه اوت ۴ درصد افزایش یافته و رشد قیمت فلزات گرانبها حتی به ۸.۸ درصد رسیده است. این نهاد در گزارش سالانه خود نیز تاکید کرده که تقاضای ناشی از مراکز داده، خودروهای برقی و انرژیهای تجدیدپذیر، در کنار محدودیتهای عرضه، از قیمت فلزاتی مانند مس، آلومینیوم و قلع حمایت کرده است.
در واقع، داستان فلزات در سال ۲۰۲۶ تنها به چرخه اقتصادی چین محدود نیست. سرمایهگذاری در زیرساختهای مرتبط با هوش مصنوعی و گذار انرژی، تقاضایی بلندمدت ایجاد کرده که در برابر نوسانات کوتاهمدت اقتصاد جهانی مقاومت بیشتری دارد. صندوق بینالمللی پول نیز در گزارش آوریل خود از رشد قابلتوجه شاخص فلزات و جهش قیمت مس و آلومینیوم در نتیجه اختلالات عرضه خبر داده بود.
طلا در نقطه مقابل نفت قرار گرفته است. این فلز گرانبها در ابتدای سپتامبر تحتتاثیر کاهش انتظارات برای افزایش نرخ بهره، بیش از ۲ درصد رشد کرد و قیمت آن به محدوده ۴ هزار و ۴۸۹ دلار رسید.
اما در هفته سوم ماه، معادله تغییر کرده است. پس از افزایش نرخ بهره فدرالرزرو و تقویت انتظارات برای افزایش مجدد نرخها، طلا تا محدوده ۴ هزار و ۳۰۰ دلار عقب نشست. رویترز در روز گذشته گزارش داد که قیمت طلای نقدی با افت محدودی به زیر ۴ هزار و ۳۰۰ دلار رسیده است. افزایش بازده اوراق خزانهداری و قدرت گرفتن دلار، جذابیت دارایی بدون بازدهی مانند طلا را کاهش داده است.
میلگرد طلایی بورس کالا
شهریورماه برای بازار گواهیهای سپرده کالایی، ماهی متفاوت بود؛ تقریبا تمام داراییهای قابل معامله با رشد قیمت همراه شدند، اما شدت این رشد در گروههای مختلف یکسان نبود. از میان ۱۰ گواهی مورد بررسی، میلگرد با بازدهی ۳۲ درصد در صدر ایستاد و قیر تنها دارایی بود که ماه را با افت پشت سر گذاشت. این رفتار، علاوه بر اثرگذاری متغیرهای ارزی و جهانی، تفاوت وضعیت عرضه و تقاضا در بازارهای مختلف کالا را نیز نشان میدهد.
بیشترین رشد شهریورماه در گروه کالاهای فلزی و زنجیره فولاد رقم خورد. گواهی سپرده میلگرد در پایان ماه به حدود ۸۲ هزار تومان رسید؛ درحالیکه قیمت آن در پایان مرداد نزدیک به ۶۳ هزار تومان بود. به این ترتیب، این دارایی بازدهی ۳۲ درصدی را ثبت کرد و در صدر جدول گواهیهای کالایی قرار گرفت. گواهی گندله سنگآهن نیز در همین مسیر حرکت کرد و با رشد ۲۷ درصدی، قیمت خود را به حدود ۱۵ هزار و ۸۰۰ تومان رساند. فاصله بازدهی این دو گواهی با سایر داراییها نشان میدهد که در شهریورماه، زنجیره فولاد بیش از سایر بخشهای بازار از موج افزایش قیمتها منتفع شده است. چرا که قیمت این داراییها در مرداد ماه نسبت به دارایی معیار آنها یعنی شمش فولاد، عقب مانده بود.
در بازار جهانی نیز نشانههایی از پشتیبانی تقاضا و محدودیت عرضه در بازار فلزات دیده میشود. برای نمونه، روی در ابتدای سپتامبر به بالاترین سطح چهار سال اخیر رسید. رویترز این رشد را به کاهش تولید معادن، افت موجودی انبارهای بورس فلزات لندن و کاهش شدید هزینههای فرآوری کنسانتره نسبت داده است؛ عواملی که میتواند فشار سمت عرضه را در بازار فلزات افزایش دهد.
این وضعیت برای بازار داخلی نیز اهمیت دارد، چرا که گواهیهای شمش سرب، شمش روی و کاتد مس هم در شهریورماه عملکرد مثبتی ثبت کردند. گواهی سرب با رشد ۲۱ درصدی به حدود ۴۶۰ هزار تومان رسید و گواهی روی نیز با افزایش ۲۰ درصدی، در محدوده ۷۰۷ هزار تومان قرار گرفت. کاتد مس هم بازدهی مشابهی داشت و قیمت آن به حدود ۲میلیون و ۹۰۰ هزار تومان رسید.
طلا و نقره در مسیر متفاوت
در گروه فلزات گرانبها، اگرچه رشد قیمتها از برخی فلزات صنعتی کمتر بود، اما همچنان بازدهی قابلتوجهی به ثبت رسید. گواهی تمام سکه بهار آزادی شهریور ماه را با رشد ۱۷ درصدی پشت سر گذاشت و قیمت آن به حدود ۲۳۷میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسید.
گواهی شمش طلا نیز با رشد ۱۶ درصدی، در پایان ماه به حدود ۳میلیون و ۲۰۸ هزار تومان (معادل ۳۲ میلیون تومان برای طلای ۲۴ عیار)رسید.
نقره در این میان بازدهی پایینتری داشت و با رشد ۱۳ درصدی، قیمت هر گواهی آن به حدود ۵۰۵ هزار تومان رسید. عملکرد این گروه را نمیتوان صرفا با روند بازار داخلی توضیح داد. طلا در شهریورماه در دو جبهه تحت فشار قرار داشت. یک سو نااطمینانیهای ژئوپلیتیک و نگرانیهای تورمی از تقاضای فلز زرد حمایت میکرد و از سوی دیگر، افزایش ارزش دلار و انتظارات برای تداوم سیاست پولی انقباضی آمریکا فشار مضاعفی بر آن وارد کرد. رویترز در ۲۱ سپتامبر گزارش داد که طلا تحتتاثیر تقویت دلار و افزایش احتمال افزایش دوباره نرخ بهره فدرالرزرو عقبنشینی کرده است. به این ترتیب، رشد گواهیهای طلا و سکه در بازار داخلی را باید در بستری متفاوت از بازار جهانی ارزیابی کرد؛ بهخصوص آنکه تغییرات نرخ ارز نقش مهمی در انتقال قیمت جهانی به بازار ایران دارد.
انرژی؛ بازاری با روایت متفاوت
در سوی دیگر بازار، گواهی قیر قرار گرفت که برخلاف جریان غالب، شهریورماه را با افت ۱۰ درصدی به پایان رساند. قیمت این گواهی از حدود ۱۶۹ هزار تومان در پایان مرداد به نزدیک ۱۵۳ هزار تومان رسید. عملکرد قیر در شرایطی جالب توجه است که بازار جهانی انرژی در شهریورماه با یکی از پرنوسانترین دورههای خود مواجه شد. نفت برنت در مقطعی از ماه از مرز ۱۰۰ دلار عبور کرد و حتی به محدوده ۱۰۸ دلار رسید. با این حال، افزایش عرضه از مسیرهای جایگزین و تلاش تولیدکنندگان برای حفظ جریان صادرات مانع از آن شد که قیمت نفت با سرعت بیشتری افزایش پیدا کند. به نظر میرسد علت اصلی افت قیمت قیر، حباب بالای آن در مردادماه بود. با وجود رشد ۲۰ درصدی دلار و عبور نفت از مرز ۱۱۰دلار، قیر تنها دارایی بود که در شهریورماه عقب نشست.
شهریور متفاوت گواهیها
شهریور ماه را میتوان ماه قدرتنمایی گواهیهای فلزی دانست. میلگرد و گندله در صدر قرار گرفتند و پس از آنها سرب، روی و مس رشدهای حدود ۲۰ درصدی را تجربه کردند. حتی در گروه طلا و نقره نیز بازدهی مثبت ثبت شد، درحالیکه قیر برخلاف جریان عمومی بازار حرکت کرد.
افزایش حدود ۲۰ درصدی نرخ دلار در شهریورماه، زمینه انتقال بخش قابلتوجهی از رشد قیمتهای جهانی به بازار داخلی را فراهم کرد؛ اما تفاوت بازدهی گواهیها نشان میدهد که دلار به تنهایی توضیحدهنده رفتار بازار نیست. شدت رشد هر گواهی در نهایت به ترکیبی از وضعیت بازار جهانی، شرایط عرضه و تقاضای داخلی و ساختار قیمتگذاری همان کالا وابسته بوده است.
