درآمد تیر و مردادماه شرکتهای بازار سهام از درآمد کل بهار عبور کرد
تابستان پررونق صنایع بورسی
علی قاسمی: انتشار گزارشهای مردادماه صنایع بورسی در سامانه کدال تقریبا به پایان رسیده و حالا کارنامه دوماهه تابستان پیش روی اهالی بازار قرار گرفته است؛ کارنامهای که از شتاب قابلتوجه درآمدزایی شرکتها حکایت دارد. بررسی عملکرد حدود 450 شرکت بورسی نشان میدهد درآمد صنایع در تیر و مردادماه به حدود 2.5 هزار همت رسیده است؛ رقمی که از مجموع درآمد آنها در فصل بهار عبور کرده، آن هم در شرایطی که هنوز گزارشهای شهریورماه منتشر نشده است. این مقایسه، تصویری روشن از شتاب درآمدی شرکتها در آغاز تابستان ارائه میدهد.
در این میان، مردادماه نیز با ثبت رشد 130 درصدی درآمد نسبت به ماه مشابه سال قبل، به یکی از ماههای پررونق شرکتها تبدیل شده است. سطح فروش ریالی صنایع نیز در مقایسه با تیرماه حدود 15 درصد افزایش یافته است. در مقیاس پنجماهه نیز درآمد صنایع بورسی حدود دو برابر مدت مشابه سال گذشته شده است. البته این رشد در میان صنایع یکدست نبوده و ترکیبی از افزایش نرخ فروش، تغییرات قیمت جهانی کالاها، رشد نرخ ارز و در برخی گروهها بهبود مقدار فروش، موتور اصلی این افزایش درآمد بوده است. فلزات گرانبهای غیرآهنی، زراعی، دارویی و پالایشی در میان گروههای پیشتاز قرار دارند؛ در مقابل، برخی صنایع که در ماههای نخست سال با محدودیت تولید یا ضعف تقاضا مواجه بودند، در میانه تابستان نشانههایی از جبران عقبماندگی خود نشان دادهاند.
برترین صنایع بورسی
کارنامهای که صنایع در ماههای اخیر روی میز تحلیلگران قرار دادهاند، در مجموع از وضعیت مناسب درآمدی شرکتها حکایت دارد. با این حال، بازار سهام تنها به رشد درآمد نگاه نمیکند و قیمت سهام و ارزشگذاری شرکتها نیز در تعیین جذابیت آنها نقش مهمی دارد. رشد قیمت سهام در ماههای اخیر باعث شده نسبت P/E بورس تهران به بالاترین سطح خود از اوایل خردادماه برسد؛ موضوعی که میتواند خرید سهام در سطوح فعلی را با احتیاط بیشتری همراه کند.
در چنین شرایطی، رشد درآمد شرکتها اهمیت دوچندانی پیدا میکند. اگر افزایش فروش بتواند در نهایت خود را در سودآوری شرکتها نشان دهد، امکان تعدیل نسبت P/E از مسیر افزایش سود وجود خواهد داشت. بنابراین، کارنامه تابستان را باید نه فقط از منظر رشد اسمی درآمد، بلکه از زاویه توان شرکتها برای تبدیل این رشد فروش به سود نیز بررسی کرد. این موضوع در شرایطی اهمیت بیشتری دارد که تورم نقطهبهنقطه مردادماه، بنا بر اعلام مرکز آمار ایران، حدود 89درصد بوده است. با این حال، برخی صنایع توانستهاند رشد درآمدی بسیار بالاتر از این سطح را به ثبت برسانند. در صدر این گروهها، داروییها و زراعیها قرار دارند؛ دو گروهی که در مردادماه نیز رشد قابلتوجهی در فروش ریالی داشتهاند. البته رشد درآمد به تنهایی به معنای ارزندگی سهام نیست و باید در کنار آن، وضعیت قیمت سهام و نسبتهای ارزشگذاری را نیز در نظر گرفت.
داروییها نمونه روشنی از این دوگانگی هستند. این صنعت در مردادماه عملکرد درآمدی قابلتوجهی داشته، اما همزمان P/E آن به محدوده 11 واحد رسیده که فاصله معناداری با میانه تاریخی در محدوده 8 واحد دارد. از سوی دیگر، رشد 192 درصدی شاخص داروییها از کف امسال نشان میدهد بخشی از انتظارات مربوط به بهبود عملکرد این شرکتها پیشاپیش در قیمت سهام منعکس شده است. بنابراین، اگرچه کارنامه کدالی داروییها جذاب است، اما سطح فعلی قیمتها میتواند دست سرمایهگذاران را برای ورود بدون توجه به ارزشگذاری محدود کند.
پس از داروییها، زراعیها نیز در میان صنایع با رشد بالای درآمدی قرار دارند. فروش ریالی این گروه در مردادماه نسبت به ماه مشابه سال گذشته بیش از 180 درصد افزایش یافته است. با این حال، محصولات کشاورزی و دامپروری نیز با P/E بالاتر از میانگین تاریخی خود معامله میشوند. به این ترتیب، همان مسالهای که در داروییها دیده میشود، در زراعیها نیز وجود دارد؛ رشد درآمد و چشمانداز سودآوری مثبت است، اما قیمت سهام نیز بخش قابلتوجهی از این انتظارات را در خود منعکس کرده است. در سوی دیگر، فلزات گرانبهای غیرآهنی قرار دارند. این گروه که تولیدکنندگان آلومینیوم، طلا، روی و مس را دربر میگیرد، کارنامهای درخشان در مردادماه ارائه کرده است. درآمد این صنعت نسبت به مردادماه سال گذشته 218 درصد رشد کرده و به یکی از سریعترین گروههای بورسی از نظر رشد درآمدی تبدیل شده است. عملکرد این گروه را میتوان در پیوند با قیمت جهانی فلزات و همچنین شرایط بازار ارز بررسی کرد؛ عواملی که در افزایش ارزش ریالی فروش شرکتهای این صنعت نقش دارند.
پالایشیها نیز همچنان در مسیر ثبت عملکردهای قدرتمند قرار دارند. رشد کرکاسپرد شرکتها و افزایش قیمت فرآوردههای نفتی از مهمترین عوامل تقویت درآمد این گروه بوده است. نکته مهم درباره پالایشیها، فاصله میان رشد درآمد و سطح ارزشگذاری آنهاست. این صنعت در مقایسه با برخی گروههای پیشتاز، با P/E پایینتری معامله میشود و همین موضوع میتواند جذابیت آن را از منظر نسبت قیمت به سود افزایش دهد. البته تداوم این وضعیت به حفظ حاشیه سود و شرایط بازار جهانی فرآوردههای نفتی وابسته خواهد بود. در کنار این گروهها، صنایع غذایی، کاشی و سرامیک و شوینده نیز توانستهاند با اتکا به افزایش نرخ فروش، رشد درآمدی بالاتر از تورم را ثبت کنند. در این صنایع، بخش مهمی از رشد درآمد از مسیر افزایش قیمت محصولات حاصل شده است. فولادیها نیز اگرچه شتاب رشد درآمدی آنها به اندازه برخی صنایع پیشتاز نبوده، اما همگام با تورم و نرخ دلار، افزایش فروش ریالی را تجربه کردهاند.
جبران عقبماندگی
در مقابل گروههای پیشتاز، برخی صنایع در ماههای نخست سال نتوانستند کارنامهای متناسب با ظرفیت خود ثبت کنند. تولیدکنندگان اوره و برخی پتروشیمیهای پاییندست در زمره این گروهها قرار دارند. از دست رفتن بخشی از ظرفیت تولید، محدودیت منابع انرژی و ثبات نسبی نرخ دلار توافقی در مقایسه با سال گذشته، از جمله عواملی بود که مانع از تکرار قدرت درآمدزایی این صنایع شد. با این حال، نشانههای تغییر مسیر در میانه تابستان ظاهر شده است. تولیدکنندگان اوره در مردادماه درآمد خود را نسبت به تیرماه 70 درصد افزایش دادهاند و پتروشیمیها نیز در همین بازه رشد 52 درصدی درآمد را ثبت کردهاند. افزایش درآمد ماهانه این گروهها میتواند نشانهای از آغاز جبران بخشی از عقبماندگی ماههای گذشته باشد؛ هرچند برای آنکه بتوان این تغییر را یک روند پایدار دانست، باید عملکرد آنها در ماههای آینده نیز مورد توجه قرار گیرد.
در کنار این صنایع، برخی گروههایی که در ماههای گذشته کمتر در کانون توجه سرمایهگذاران قرار داشتهاند نیز نشانههایی از بهبود نشان میدهند. تایرسازها از جمله این گروهها هستند که در سایه بهبود درآمد، بار دیگر در حال خودنمایی در کارنامه صنایع بورسیاند. این اتفاق نشان میدهد موج درآمدی تابستان تنها محدود به چند صنعت بزرگ نیست و بخشی از گروههای کمتر مورد توجه بازار نیز توانستهاند از فضای تورمی و تغییرات نرخ فروش برای تقویت درآمد خود استفاده کنند.
کارنامه دو ماه نخست تابستان تصویری دوگانه از بازار سهام ارائه میدهد. از یک سو، رشد قابلتوجه درآمد شرکتها و عبور درآمد دو ماهه تابستان از مجموع بهار، پشتوانهای برای بهبود متغیرهای بنیادی بازار فراهم کرده است. از سوی دیگر، افزایش قیمت سهام در برخی صنایع باعث شده بخشی از این بهبود پیشاپیش در ارزشگذاریها منعکس شود. بنابراین، در شرایط فعلی، صرف مشاهده رشد درآمد برای انتخاب سهم کافی نیست؛ بلکه فاصله میان رشد سودآوری، سطح قیمت سهام و نسبت P/E میتواند معیار مهمتری برای تشخیص فرصتهای سرمایهگذاری باشد. تابستان پربار صنایع بورسی، حالا توپ را در زمین سودآوری شرکتها انداخته است؛ جایی که گزارشهای ماههای آینده مشخص خواهد کرد کدام گروهها صرفا رشد درآمدی داشتهاند و کدام صنایع میتوانند این رشد را به سود پایدار تبدیل کنند.
