واکنش یک جامعه‌شناس به رئیس پلیس اماکن تهران/ خیابان فضایی برای مواجهه اجتماعی و نمایش سبک زندگی است

آیا خیابان فقط برای عبورومرور است یا شهروندان می‌توانند بدون داشتن مقصدی مشخص در آن قدم بزنند، معاشرت کنند و وقت بگذرانند؟

اظهارات اخیر رئیس پلیس نظارت بر اماکن عمومی تهران بزرگ درباره خیابان‌های سنایی و ایرانشهر و توصیف آنها به‌عنوان محل «دور دور پیاده‌ها»، بحث درباره حدود حضور شهروندان در فضاهای عمومی را دوباره مطرح کرده است.

مهدی قوامی‌پور، جامعه‌شناس، معتقد است خیابان همواره فراتر از یک مسیر عبور بوده و تعیین اینکه چه نوع حضوری در آن مطلوب یا نامطلوب است، به مسئله‌ای اجتماعی و مرتبط با قدرت تبدیل می‌شود.

قوامی‌پور می‌گوید: «این اظهارات بیش از آنکه صرفاً توصیف یا نقدی بر رفتار جوانان باشد، می‌تواند بیانگر تصویری خاص از خیابان و نحوه حضور شهروندان در شهر باشد؛ گویی خیابان تنها راهی برای عبور است و حضور در آن زمانی معنا دارد که فرد مقصد مشخصی داشته باشد.»

او با اشاره به اینکه حضور بدون مقصد گاهی به‌عنوان رفتاری بی‌معنا یا ناهنجار تعریف می‌شود، توضیح می‌دهد که نام‌گذاری رفتارهای شهروندان نیز بخشی از فرایند تعیین هنجارها در فضای عمومی است.

این جامعه‌شناس خیابان را فضایی برای مواجهه اجتماعی، نمایش سبک زندگی و شکل‌گیری روابط میان شهروندان می‌داند؛ فضایی که در آن افراد صرفاً از نقطه‌ای به نقطه دیگر نمی‌روند، بلکه بخشی از زندگی روزمره خود را تجربه می‌کنند.

به گفته او، خیابان در مقاطع مختلف تاریخ معاصر ایران، از مشروطه و نهضت ملی شدن نفت تا انقلاب ۱۳۵۷، علاوه بر کارکرد روزمره، به محل حضور و مطالبه‌گری مردم نیز تبدیل شده است. به همین دلیل، خیابان همواره با مسئله کنترل فضای عمومی و تعیین حدود حضور شهروندان ارتباط داشته است.

قوامی‌پور تأکید می‌کند که این مسئله را نباید تنها به زمان اعتراض‌های سیاسی محدود کرد؛ حتی قدم‌زدن، معاشرت و تجمع جوانان در خیابان نیز بخشی از زندگی اجتماعی شهر است.

او در جمع‌بندی دیدگاه خود می‌گوید: «خیابان فقط راهی نیست که از آن عبور می‌کنیم تا به جایی برسیم. خیابان جایی است که در آن شهر را زندگی می‌کنیم.»

از نگاه این جامعه‌شناس، پرسش اصلی فقط این نیست که جوانان چرا در خیابان قدم می‌زنند؛ بلکه باید پرسید چرا حضور آنها در فضای عمومی باید حتماً با داشتن مقصدی مشخص توجیه شود.

 

بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.