پرونده امروز

انتظارات تورمی

تورم در اقتصاد ایران فقط حاصل رشد نقدینگی یا شوک‌های بیرونی نیست؛ بخشی از آن پیش از آنکه در آمارها ثبت شود، در ذهن‌ها شکل می‌گیرد. «انتظارات تورمی» همان پیش‌بینی مردم و فعالان اقتصادی از گرانی‌های آینده است؛ پیش‌بینی‌ای که خود می‌تواند به موتور خلق تورم تبدیل شود. در اقتصادی که دهه‌ها تورم دورقمی را تجربه کرده، حافظه جمعی جامعه نسبت به افزایش قیمت‌ها حساس و آماده واکنش است. کافی است خبری درباره نوسان نرخ ارز، احتمال افزایش قیمت بنزین یا تحولات سیاسی منتشر شود؛ بازارها پیش از وقوع رویداد واقعی، به استقبال گرانی می‌روند.

وقتی مردم انتظار تورم بالاتر دارند، خریدهای خود را جلو می‌اندازند، از نگهداری پول ملی فاصله می‌گیرند و دارایی‌هایشان را به طلا، ارز یا مسکن تبدیل می‌کنند. همین رفتارها تقاضا را افزایش می‌دهد و به رشد واقعی قیمت‌ها دامن می‌زند؛ یک پیشگویی خودمحقق‌شونده.

 در این میان، بازار ارز به لنگر اصلی شکل‌دهی انتظارات بدل شده و هر نوسان آن، سیگنالی فوری به کل اقتصاد مخابره می‌کند. در چنین فضایی، اعتبار سیاستگذار و شفافیت آماری نقشی تعیین‌کننده دارد؛ زیرا بی‌اعتمادی می‌تواند انتظارات را از کنترل خارج کرده و چرخه‌ای خودتقویت‌شونده از تورم ایجاد کند.پرونده امروز باشگاه اقتصاددانان به بررسی این موضوع پرداخته‌است.