چه کسی نوبل را می‌‌‌برد؟ چرا؟
پرهام پهلوان/ عضو باشگاه اقتصاددانان «دنیای‌اقتصاد»
جایزه نوبل در سال ۱۸۹۵ به دنبال وصیت آلفرد نوبل، شیمیدان و مخترع سوئدی ایجاد شد. اولین جایزه نوبل در سال ۱۹۰۱ بعد از شکل‌‌‌گیری بنیاد نوبل در پنج‌گروه فیزیک، شیمی، پزشکی، ادبیات و صلح به برندگان اهدا شد. بعد از پیگیری‌‌‌های بانک‌مرکزی سوئد در سال ۱۹۶۸، راگنار فریش و یان تینبرگن در سال ۱۹۶۹ اولین جایزه نوبل اقتصاد را به دلیل ایجاد و استفاده از مدل‌‌‌های پویا برای تجزیه و تحلیل فرآیندهای اقتصادی با هم دریافت کردند. بعد از آن نوبل اقتصاد نیز مانند سایر زیرگروه‌‌‌ها اهمیت پیدا کرد و هر سال به بهترین پژوهشگر و پروژه علمی که تغییرات مثبتی در ادبیات اقتصادی ایجاد کرده باشد، تقدیم می‌شود. با توجه به اهمیت نوبل، در یک نظرسنجی از تعدادی از اقتصاددانان و کارشناسان ایرانی سوالات اساسی پیرامون جایزه نوبل ۲۰۲۴ پرسیده شد که در ادامه به آنها پرداخته می‌شود.
به نظر شما، مهم‌ترین حوزههای مطالعاتی مدنظر برای گرفتن جایزه نوبل کدام حوزهها هستند؟ چرا؟
کارشناسان ما به این نکته مهم اشاره کردند که در علم اقتصاد تقریبا همه حوزهها مهم هستند. علاوه بر این، در بسیاری از مواقع این حوزهها به هم مرتبط هستند و نمی‌‌‌توان آنها را به‌خوبی از هم تمیز داد. به‌عنوان مثال، توسعه مهم است اما خارج از چارچوب خرد، کلان و اقتصادسنجی، عملا امکان ندارد بتوان کار دقیق و قابل اتکایی انجام داد. به همین دلیل است که در بین برندگان جوایز سال‌های قبل، تقریبا می‌‌‌توان دانشمندانی از همه حوزههای فعالیت اقتصادی را پیدا کرد. بنابراین برنده جایزه نوبل از هر حوزه فعالیتی می‌‌‌تواند باشد و این امر به میزان اثرگذاری کارهای آنها بر ادبیات علم اقتصاد بستگی دارد. با این حال اقتصاد کلان، به‌خصوص حوزههای اثرگذاری سیاست‌‌‌های مالی و پولی، رشد اقتصادی، مباحث اصلاحات اقتصادی کاربردی، اقتصاد خرد کاربردی، طراحی فرآیند‌‌‌ها، اقتصاد خرد نظری و اقتصاد رفتاری و آزمایشگاهی را با توجه به اثرگذاری بر حوزههای کسب‌وکار و سیاستگذاری، می‌‌‌توان به‌عنوان برخی از حوزههای مهم و صاحب شانس مدنظر آکادمی نوبل معرفی کرد. سیاستگذاری در اقتصاد کلان، با توجه به جایگاه این علم در بین علوم انسانی به‌عنوان یک علم کاربردی و مهم در حکمرانی، از اهمیت ویژه‌‌‌ای برخوردار است و علوم خردی و اقتصادسنجی، جدا از تاثیرات آکادمیک، واقعیت امور در دنیای واقعی را به‌خوبی به نمایش می‌‌‌گذارند.
در موضوعات مطرح‌شده، چه کسانی بیشترین شانس گرفتن جایزه نوبل را در حوزه فعالیت خود دارند؟
با توجه به نتایج نظرسنجی «دنیای‌اقتصاد»، عجم‌اوغلو و رابینسون در حوزه توسعه و اقتصاد سیاسی، می‌‌‌توانند شانس اول برنده شدن جایزه نوبل ۲۰۲۴ باشند. از دیگر نام‌‌‌های اشاره‌شده در نتیجه این نظرسنجی می‌‌‌توان به جانت کوری در حوزه سلامت و اقتصاد کودک، الیور بلانچارد اقتصاددان فرانسوی و استاد دانشگاه MIT با توجه به فعالیت‌‌‌هایش در حوزه اقتصاد کلان، سوزان آتی استاد اقتصاد فناوری در دانشکده تحصیلات تکمیلی کسب‌وکار استنفورد، رابرت بارو استاد اقتصاد کلان دانشگاه هاروارد، راج چتی استاد اقتصاد عمومی و پاراگ پتک، استاد MIT و فعال در حوزه طراحی بازارها اشاره کرد.
