ضرورت عدم‌دستکاری ریزساختارها
سیاوش وکیلی/معاون اجرایی کانون نهاد‌های سرمایه‌گذاری ایران
در باب سلسله اقدامات کنترلی توسط نهاد ناظر در بازار و استفاده از ظرفیت ریزساختارهای دامنه نوسان و حجم مبنا دو دیدگاه کارشناسی و اقتضایی وجود دارد. از منظر کارشناسی، تغییرات مکرر ریزساختارها اقدام نامناسبی تلقی می‌شود، کمااینکه در بورس‌های حرفه‌ای در فواصل زمانی بسیار بلندمدت چندساله و پس از انجام آزمایشی این تغییرات به قاعده و روال تبدیل شده و مصوب و ابلاغ می‌شوند و به‌طور طبیعی تغییرات مکرر آنها هم صورت نمی‌گیرد.
ولی در برخی موارد اضطراری نظیر آنچه در روز‌های اخیر و ناشی از تهدیدهای نظامی شاهد هستیم، در بازه زمانی کوتاه‌مدت محدود کردن دامنه نوسان می‌تواند از بعد روانی در آرامش‌بخشی به بازار و پرهیز از نوسانات هیجانی موثر باشد؛ اما در درازمدت مانع نقدشوندگی بازار می‌شود و باید بدون واهمه از تاثیرات جانبی رفع محدودیت کاهش دامنه نوسان از قیبل کاهش شاخص اقدام مقتضی صورت پذیرد؛ ولو اینکه مثلا شاخص کل به زیر ۲میلیون واحد سقوط کند؛ در غیر‌این‌صورت تاثیر منفی زیادی بر حجم معاملات و سنگین شدن صف‌های فروش و در نتیجه قفل شدن بازار خواهد داشت و علاوه بر آن کسب‌وکار نهاد‌های ارائه‌کننده خدمات در بازار سرمایه را هم با مخاطرات جدی مواجه خواهد کرد.
در خصوص استفاده از ظرفیت حجم مبنا و افزایش همزمان آن با افزایش دامنه نوسان، به‌طوری که قیمت‌های پایانی تغییر نکنند، اقدام مناسبی نیست؛ زیرا اولا خود پارامتر حجم مبنا از اساس مورد اشکال و انتقاد است و هیچ مابه‌ازای بین‌المللی ندارد؛ در ثانی تجربه داخلی هم در استفاده از آن وجود ندارد و به نظر می‌رسد در صورت به‌کارگیری این روش نه‌تنها هیچ‌گونه تضمینی بر تقویت سمت تقاضا ناشی از این اقدام وجود ندارد؛ بلکه شاید موجب سنگین شدن صف‌های فروش هم شود؛ زیرا حتی با فرض خرید در قیمت‌های منفی کامل به دلیل کارکرد محدود‌کننده این اقدام عملا پرتفوی خریدار در آن روز در نماد مدنظر با بازدهی منفی بسته خواهد شد. بنابراین خریدار انگیزه‌ای برای خرید نخواهد داشت و سرمایه‌گذاران این وضعیت را فرصتی برای خروج خواهند دید. در جمع‌بندی نهایی می‌توان اذعان کرد که عدم‌دستکاری ریزساختارهای بازار در مواقع اضطراری فقط برای کنترل هیجانات مقطعی و برای مدت زمان محدودی قابل توصیه است.
