افزایش سالانه شاخص قیمت تولیدکننده به ۶۰درصد رسید
تورم پیشنگر چه میگوید؟
بانک مرکزی بهتازگی آمار مربوط به تورم تولیدکننده را تا انتهای آذرماه بهروز کرد. براساس آمار منتشرشده، تورم نقطهبهنقطه تولیدکننده در آذر ماه ۶۰.۶درصد ثبت شده است که بالاترین مقدار از مهر سال ۱۴۰۰ تا کنون است. بررسی دادهها نشان میدهد تورم نقطهبهنقطه تولیدکننده که در بهار روند کاهشی به خود گرفته بود، با شروع تابستان به روند افزایشی بازگشته است. تورم ماهانه شاخص بهای تولیدکننده در آذرماه نیز به ۴.۷درصد رسیده است. بررسیها حاکی از آن است که تورم تولیدکننده همبستگی بالایی با نرخ ارز در اقتصاد ایران دارد.
اقتصاد ایران در شرایط سختی به سر میبرد و این شرایط سخت به بخش تولید نیز رسیده است. ناترازی انرژی، جهشهای ارزی، قطعی اینترنت و نااطمینانی آینده باعث شده که سطح قیمتهای بخش تولید مدام افزایش یابد. این افزایش قیمت تولیدکننده با یک وقفه به بازار مصرفکننده نیز میرسد. در اعتراضات اخیر یکی از مهمترین دغدغههای فعالان اقتصادی پیشبینیناپذیری قیمتها بهخصوص در بازار ارز بوده است. به نظر میرسد تا آذرماه این روند در آمارهای شاخص بهای تولیدکننده بهخوبی نمایان است. این احتمال وجود دارد که با توجه به شرایط پیشآمده در هفتههای اخیر مسیر صعودی تورم تولیدکننده در دیماه نیز تداوم یابد؛ اما اگر سیاستگذار بتواند ثبات ارزی را در ماههای پایانی برقرار کند، در نتیجه تورم تولیدکننده نیز به یک شرایط پایدار خواهد رسید. در غیر این صورت تورم تولیدکننده و به تبع آن تورم مصرفکننده نیز در ماههای پایانی سال جاری به سطح بالایی خواهد رسید. از سوی دیگر، ریسک تحریمهای جدید ترامپ و ایجاد تعرفه برای شرکای تجاری ایران میتواند باعث شوک جدید به قیمتهای تولیدکننده در اقتصاد ایران شود.
تورم تولیدکننده در مسیر صعود
رصد تورم تولیدکننده در اقتصاد ایران چه پیامی دارد؟ به نظر میرسد تورم تولیدکننده میتواند قطبنمای اصلی فعالان کسبوکار باشد. در زمانی که نااطمینانی در اقتصاد رشد میکند، اثر افزایش قیمتها بر کالاها و خدمات تولیدکننده بیشتر منعکس میشود. بررسیها نشان میدهد که نرخ تورم نقطهای شاخص تولیدکننده در اردیبهشت ۱۴۰۰با ثبت رقم ۱۰۳.۱درصد به بیشترین مقدار در سالهای اخیر رسیده بود. اما پس از آن یک مسیر کاهشی را طی کرد و در اسفند ۱۴۰۰ به ۳۳.۱درصد رسید که یک روند کاهشی قابلتوجه محسوب میشود. یک روند باثبات از فروردین ۱۴۰۱ تا اردیبهشت ۱۴۰۳ مشاهده میشود، اما در ۱۹ماه اخیر نرخ تورم نقطهبهنقطه به میزان ۳۷واحد درصد رشد کرده و یک صعود قابلتوجه را ثبت کرده است.
شارژ تورم تولیدکننده در پساجنگ
تورم نقطهبهنقطه تولیدکننده که در دو ماه پایانی سال گذشته به سطوح بالای ۳۰درصد وارد شده بود، در اردیبهشت و خردادماه سال جاری روند کاهشی پیدا کرد؛ به طوری که تورم نقطهای تولیدکننده در دو ماه پایانی بهار ۱۴۰۴، به ترتیب ۳۶.۸و ۳۶.۷درصد گزارش شد. با شروع تابستان، روند آهسته کاهشی تورم تولیدکننده متوقف شد. به عقیده کارشناسان، اصلیترین دلایل افزایش تورم تولیدکننده در تابستان، جنگ ۱۲روزه و همچنین ناترازی انرژی بوده است. نکته قابلتوجه در این خصوص آن است که از تیرماه تا انتهای آذرماه تورم نقطهبهنقطه هر ماه از رکورد ماه قبل خود پیشی گرفته است.
با شروع تابستان تورم نقطهای تولیدکننده به سطوح بیش از ۴۰درصد وارد شد. در تیرماه ۴۱.۹درصد، در مردادماه ۴۴.۲و در شهریورماه تورم نقطهبهنقطه تولیدکننده ۴۸.۶درصد ثبت شد. با شروع پاییز تورم تولیدکننده به سطوح جدید بیش از ۵۰درصد وارد شد. در مهرماه تورم نقطهبهنقطه تولیدکننده به ۵۴.۲درصد رسید. تورم ماهانه تولیدکننده نیز در مهرماه افزایش قابلتوجهی را ثبت کرد و ۶.۲درصد ثبت شد. تورم ماهانه تولیدکننده بیش از ۶درصد، پیش از این در خردادماه سال قبل گزارش شده بود. تورم ماهانه تولیدکننده در دو ماه بعدی پاییز سال جاری به زیر ۵درصد کاهش یافت، به طوری که در دو ماه آبان و آذرماه، تورم ماهانه ۴.۷درصد ثبت شد. تورم نقطهبهنقطه تولیدکننده نیز در آبانماه ۵۷.۶درصد و در آذرماه به ۶۰.۶درصد رسیده است.
پیشبینی تورم مصرفکننده
به طور کلی تورم تولیدکننده به نام تورم پیشنگر شناخته میشود، چرا که هر تغییر در تورم تولیدکننده با یک وقفه زمانی به تورم مصرفکننده منتقل خواهد شد و معمولا افزایش تورم تولیدکننده نشاندهنده افزایش تورم مصرفکننده در ماههای آینده است. بر اساس دادههای منتشرشده توسط بانک مرکزی و مرکز آمار ایران، تورم نقطهای تولیدکننده و مصرفکننده بعد از جنگ ۱۲روزه هردو در مسیر صعودی قرار گرفتهاند و در آذرماه به سطوح جدیدی وارد شدهاند. میتوان انتظار داشت که با این روند تورم مصرفکننده در ماههای آینده نیز به مسیر صعودی برسد و شاید ثبت رقم ۶۰درصد دور از انتظار نباشد. بر اساس گزارش بانک مرکزی در آذرماه سال جاری تورم مصرفکننده به ۵۲.۶درصد رسیده است.
فشار تورمی کالا بیش از خدمات
بررسی دادههای مربوط به تورم تولیدکننده در نهمین ماه ۱۴۰۴، نشان میدهد تورم کالاها اثر بالاتری نسبت به خدمات در رسیدن تورم این ماه به سطوح بالای ۶۰درصد داشته است. در آذر ماه، تورم گروه خدمات ۵۱.۵درصد ولی تورم نقطهای تولیدکننده بخش کالا ۶۴درصد اعلام شده است. بانک مرکزی در تفکیک دیگری، تورم تمام بخشهای تولیدی کشور را در ۱۰زیرگروه گزارش میکند. در نهمین ماه سال جاری، بخش کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری با نرخ تورم نقطهبهنقطه ۸۷.۸درصد، بالاترین تورم بخشهای تولیدی کشور را ثبت کرده است. در رتبه بعدی تورم نقطهای، فعالیتهای اداری و خدمات پشتیبان قرار دارد. تورم نقطهای این گروه در آذرماه ۸۳.۲درصد ثبت شده است. تورم نقطهای سایر گروهها، پایینتر از ۶۰درصد گزارش شده است. بالاترین تورم ماهانه گروهها مربوط به همین گروه فعالیتهای اداری و خدمات پشتیبان بوده که ۹.۸درصد ثبت شده است. در رتبههای بعدی تورم تولیدکننده ماهانه آذر، گروه آموزش با ثبت تورم ۹درصد قرار دارد.
بر این اساس، با وجود اینکه اصل تورم تولیدکننده آذرماه به وسیله کالاهای تولیدی به وجود آمده ولی دو بخش خدمات اداری و آموزش نیز دارای تورم بالایی بودهاند. در میان گروههای کالایی گروه کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری، پنج زیرگروه مرکبات (۱۰.۸درصد)، پرورش گاو و گاومیش (۱۲.۳ درصد)، ماهیگیری و آبزیپروری (۱۶.۳ درصد)، آبزیپروری (۱۹.۶درصد) و ماهیهای آبهای جنوب (۱۴درصد)، داراری تورم بیش از ۱۰درصد بودهاند. از سوی دیگر کالاهایی همچون حبوبات (۱۲۴.۷ درصد)، مرکبات (۲۵۲.۲ درصد) و میوههای دانهدار (۱۷۷ درصد) سردمداران تورم نقطهبهنقطه آذرماه بودهاند.
بر اساس این آمار، با وجود اینکه تورم مصرفکننده اقلامی همچون ماهی قزلآلا، میوهها و حبوبات و لبنیات در دو ماه اخیر یکی از بالاترین تورمهای کالاهای خوراکی بودهاند، انتظار میرود روند افزایش قیمت مصرفکننده این کالا در ماههای آینده نیز ادامهدار باشد چرا که تورم تولیدکننده این کالا در آذرماه نیز یکی از بالاترین تورمها بوده است. براساس آمار منتشرشده توسط بانک مرکزی، شاخص قیمت تولیدات کاغذ و فرآوردههای کاغذی نیز در آذرماه سال جاری نسبت به ماه مشابه سال گذشته، بیش از دو برابر شده و تورم نقطهای این گروه ۱۰۵.۶درصد ثبت شده است.
