تاجر و روزنامهنگار هنگکنگی چه درسی برای جهان دارد؟
در ستایش شجاعت راستین
لای، کارآفرین و میلیاردر خودساخته، پیش از دستگیری فرصت فرار داشت، اما ترجیح داد بماند تا میلیونها هنگکنگی را تشویق کند به مبارزه برای آزادی و خودمختاریای ادامه دهند که این منطقه دههها از آن برخوردار بوده است. وضعیت او برای من اهمیت ویژهای دارد، زیرا تجربههای خانوادهام در جریان انقلاب کمونیستی چین، ارتباط نزدیکی با این مساله دارد؛ اما این موضوع باید برای هر آمریکاییای که به فضیلت آزادیهای اقتصادی و اجتماعی باور دارد نیز به همان اندازه معنادار باشد.
در سالهای اخیر، چین باور دیرینه لیبرالهای کلاسیک مبنی بر اینکه بازارهای آزاد برای دستیابی به رفاه اقتصادی ضروریاند را با چالش مواجه کرده است. با وجود آنکه چین نظام برنامهریزی مرکزی را پذیرفته است، به دومین اقتصاد بزرگ جهان پس از ایالات متحده تبدیل شده است. هنگکنگ در موقعیتی شکننده قرار دارد: این جزیره از سال ۱۸۴۲ تحت نفوذ و در مقاطعی تحت کنترل بریتانیا بوده است. در سال ۱۹۹۷، قرارداد اجاره این سرزمین به پایان رسید و هنگکنگ به چین بازگردانده شد. سیاست «یک کشور، دو نظام» وعده میداد که هنگکنگ به بخشی از چین تبدیل شود، اما در طول دوره گذار ۵۰ ساله، اقتصاد سرمایهداری و نظام سیاسی تا حدی دموکراتیک خود را حفظ کند. فعالان سیاسی معتقدند چین بهتدریج آزادیها را تضعیف و مخالفان را سرکوب کرده است؛ روندی که به اعتراضات گسترده در سالهای ۲۰۱۴ و ۲۰۱۹ انجامید.
بااینحال، همانطور که حبس جیمی لای نشان میدهد، رفاه اقتصادی نمیتواند پایدار بماند مگر آنکه کشور همزمان به آزادیهای مدنی نیز احترام بگذارد. لای از اوت ۲۰۲۰در بازداشت به سر میبرد. او در فوریه به اتهام تبانی با نیروهای خارجی بر اساس قانون امنیت ملی هنگکنگ به ۲۰ سال زندان محکوم شد. او که اکنون ۷۸ سال دارد، بهدرستی از سوی گروههای مدافع حقوق مدنی با محکومیتی در حد «حکم اعدام» مواجه دانسته شده است. او در سلول انفرادی نگهداری میشود و در این مدت کاهش وزن قابلتوجه و وخامت وضعیت جسمانی را تجربه کرده است.
اخیرا دولت هنگکنگ تلاش کرده است بیش از ۱۲۷میلیون دلار هنگکنگ، معادل ۱۶میلیون دلار آمریکا، از داراییهای لای را مصادره کند و مدعی شده است که این وجوه با جرایم او ارتباط دارند. هنگامی که یک دولت به آزادیهای مدنی احترام نگذارد، رفاه اقتصادی نیز تنها تا جایی گسترش خواهد یافت که رهبران آن دولت اجازه دهند.
لای نماد تغییری است که در هنگکنگ در حال وقوع است: تغییری از شهری که آزادیهای سازگار با نظامهای بریتانیایی و آمریکایی را پذیرفته بود، به شهری که برای حفظ آنچه زمانی در اختیار داشت مبارزه میکند. هنگکنگ ممکن است هزاران کیلومتر با آمریکا فاصله داشته باشد، اما ارزشهایی که لای و دیگر فعالان برای آنها مبارزه میکنند همان ارزشهایی هستند که آمریکاییها به آنها باور دارند: آزادی مشارکت در حکومت، انتقاد از سیاستمداران و تصمیمات آنها، و انتشار دیدگاهها بدون ترس از مجازات و تلافی. این ارزشها نباید برای آمریکاییها بیگانه باشند.
قرار است رئیسجمهور ترامپ ماه آینده بار دیگر با شی جینپینگ دیدار کند. تمایل دولت چین به آزادی کشیش جین دلیلی برای حفظ امید نسبت به آزادی لای به دست میدهد، هرچند ترامپ درست میگوید که تضمین آزادی او «دشوار» خواهد بود. اما ایالات متحده نباید از تلاش برای آزادی او دست بکشد. لای قهرمانی است که زندگی خود را به خطر انداخته تا دیگران بتوانند به مبارزه برای ارزشهای مشترک ما، یعنی آزادی و کرامت انسانی، ادامه دهند.
* خبرنگار
