پدر سرمایه‌داری ژاپن

شماره روزنامه: ۵۱۳۳ تاریخ چاپ: شماره خبر: ۳۷۴۹۳۹۱ تاريخ و اقتصاد

روح‌الله حاتمی : شیبوساوا اییچی (Shibusawa Eiichi) صنعتگر و دولتمرد ژاپنی بود که امروزه از وی با عنوان «پدر کاپیتالیسم ژاپن» یاد می‌شود. اییچی از پیشگامان آشناسازی هموطنان خود با کاپیتالیسم غرب پس از جنبش‌ اصلاح‌‌طلبانه مى‌جى‌ در ژاپن‌ (پس‌ از جلوس‌ امپراتور موتسوهیتو در سال‌ ۷‌۶‌۸‌۱‌) بود که توانست اصلاحات اقتصادی بسیاری از جمله کاربرد حسابداری دوسویه، شرکت‌های سهامی و بانک‌های چاپ‌کننده اسکناس را در این کشور باب کند.

پدر سرمایه‌داری ژاپن

شیبوساوا در ۱۶ مارس ۱۸۴۰ در خانواده یک کشاورز در فوکایا به‌دنیا آمد و پس از طی‌کردن تحصیلات مقدماتی به آیین کنفوسیوس و تاریخ ژاپن گرایش یافت. در ۲۷ سالگی در حالی که در خدمت یکی از شوگون(سردار جنگی‌)‌های ژاپنی بود طی سفری به غرب با علوم و فرهنگ آن دیار آشنا شد. او در بازگشت خود به ژاپن که مصادف با اصلاحات میجی بود توانست برجسته‌ترین نقش را در ورود ژاپن به جهان مدرن ایفا کند. شیبوساوا در سن ۹۱ سالگی در ۱۹۳۱ درگذشت.

او موسس نخستین بانک مدرن ژاپن به شکل شرکت سهامی بود؛ بانکی که نخستین بانک ملی ژاپن نام گرفت و توانست اسکناس چاپ کند. او از طریق این بانک توانست صدها شرکت سهامی دیگر در این کشور راه‌اندازی کند؛ شرکت‌هایی که بسیاری‌شان همچنان به فعالیت خود در بورس توکیو -که اییچی خود موسس آن بود- امروزه ادامه می‌دهند. تاسیس اتاق بازرگانی و صنایع ژاپن از دیگر خدمات وی به کشورش به‌شمار می‌رود. او در عین حال در تاسیس بسیاری از بیمارستان‌ها، مدارس، دانشگاه‌ها (از جمله نخستین دانشگاه مختص زنان)، هتل امپرالر توکیو و سازمان‌های خیریه‌ای همچون صلیب سرخ ژاپن نقشی عیان داشت.

در باب اییچی این نکته گفتنی است که وی به‌رغم تاسیس صدها شرکت از حفظ یک سهام کنترل‌کننده در این موسسات خودداری کرد و به‌خصوص هرگز یک زایباتسو (هزار فامیل‌؛ خانواده‌هاى معدودى که‌ بانک‌ها و صنایع‌ ژاپن‌ را در اختیار دارند) برای خود تشکیل نداد. آنچه هم با عنوان «هزارفامیل شیبوساوا» معروف است در واقع یک کمپانی هلدینگ برای مراقبت از دارایی‌های وی برای خانواده‌اش بود و هرگز هیچ سهام کنترل‌کننده‌ای در هیچ‌یک از شرکت‌ها نداشت. در سال ۲۰۱۹ اعلام شد که تصویر اییچی بر اسکناس‌های یکصدهزار ینی نقش خواهد بست و این اسکناس‌ها در حوالی سال ۲۰۲۴ وارد چرخه مالی ژاپن خواهد شد.

ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید
دنیای اقتصاد را بعنوان منبع مورد اعتماد خود به گوگل معرفی کنید افزودن