شو شیاک، کاوشگر چینی
روحالهحاتمی: شو شیاک (Xu Xiake) سفرنامهنویس (travel writer) و کاوشگر چینی از سلسله مینگ در قرن هفدهم میلادی بود که بیش از هر چیز به دلیل نگارش رسالههای جغرافیایی زبانزد شده است و از شجاعت و فروتنی او در تاریخ چین به نیکی یاد میشود. شیاک بیش از ۳۰ سال در سراسر چین سفر کرد و شرح سفرهای خود را به شکل مبسوط به نگارش درآورد. سفرنویسیهای وی پس از مرگش در کتاب «شرح اسفار شو شیاک» گرد آمد. سبک نگارش شیاک در ذیل سنت «ادبیات سفرنامهنویسی» چین قرار میگیرد که در آن با استفاده از سبکهای روایی و نثرنویسی تجارب سفرهای فرد به تحریر درمیآید.
شو شیاک در ۵ ژانویه ۱۵۸۷ در استان جیانگ شی به دنیا آمد. او سفرهای خود در سراسر چین را همراه با خدمتکاری به نام گو شیانگ انجام داد و در سیاحتهای خود با تنگناهای بسیار روبهرو شد تا جایی که غالبا به حمایتهای مالی علمای محلی محتاج میشد. راهبان بودایی مناطق مختلفی که وی از آنها بازدید میکرد در قبال ثبت تاریخچه صومعههای محلی آنان، به شیاک پول میدادند. شو شیاک در عبور از راههای برفی سیچوان به جنگلهای گرمسیری گوانگشی و یونان تا کوههای تبت تمام تجارب خود را مینوشت و مشاهدات خود را به تفصیل مکتوب میکرد.
شرح سفرها و یادداشتهای شیاک بالغ بر ۴۰۴ هزار حروف چینی، کاری عظیم برای یک نویسنده در آن دوران به شمار میرود. او با پای پیاده در نواحی دوردست چین سفر میکرد تا رسالههای جغرافیایی و نقشهنگاری خود را به شکل سیستماتیک بنویسد. وی از گردنههای کوچک و لایههای معدنی شرحی مفصل ارائه داده است. در گویژو وی موفق به کشف سرچشمه واقعی رودخانه غربی شد و پی برد که رودخانههای میکونگ و سالوین در واقع دو جریان جداگانه با آبگیرهای کاملا جدا از هم هستند. شیاک پی برد که رودخانه جینشا-و نه مین یا یالونگ- در بالادست روخانه یانگ تسه واقع شدهاند و به این اشتباه سنتی در فرهنگ باستانی چین پایان داد. شو شیاک در ۸ مارس ۱۶۴۱ درگذشت.