پیلوانا ماپونیا کارآفرین و فعال حوزه ساخت‌و‌ساز در آفریقای‌جنوبی
روح‌الله‌حاتمی : ریچارد جان پیلوانا ماپونیا کارآفرین و فعال حوزه ساخت‌و‌ساز در آفریقای‌جنوبی بود که بیش از هر چیز به دلیل پی‌ریزی یک امپراتوری تجاری به‌رغم محدودیت‌های دوران آپارتاید و نقشی که در توسعه اقتصادی سوویتو در جنوب غرب ژوهانسبورگ داشت، شناخته می‌شود. ماپونیا در ۲۴ دسامبر ۱۹۲۰، در تالبین به دنیا آمد و بعدتر شغل معلمی را برگزید. اما در ۲۴ سالگی در بخش مالی یک تولیدی پوشاک استخدام شد و توانست به‌زودی در این حوزه موفق شود و سرمایه‌ای جزئی به دست آورد.
با این سرمایه وی درصدد برآمد تا یک لباس‌فروشی در سوویتو باز کند، اما دولت به‌رغم تلاش‌های موسسه حقوقی الیور تامبو و نلسون ماندلا در حمایت از وی، از صدور پروانه کسب برای وی خودداری کرد. در اوایل دهه ۱۹۵۰ ماپونیا و همسرش مارینا (که دختر عمه ماندلا بود)، لبنیاتی «دوب هایجنیک» را تاسیس کرده و با استخدام پسران موتورسوار، شیر را به مشتریان خود در سوویتو که به برق و یخچال دسترسی نداشتند، می‌رساندند. در دهه ۷۰ این امپراتوری خرده‌فروشی، شامل چند فروشگاه بزرگ، نمایشگاه خودرو و ایستگاه‌های پمپ بنزین می‌شد.
ماپونیا طی دو دهه ۶۰ و ۷۰ عضو «شورای اوربان بانتو» بود اما در ۱۹۷۷ به کنگره ملی آفریقا پیوست. در دهه ۶۰ عضو موسس و نخستین رئیس اتاق بازرگانی آفریقای ملی متحد و نیز موسس و رئیس اتاق بازرگانی آفریقا بود.
در ۲۷ سپتامبر ۲۰۰۷ ریچارد ماپونیا «ماپونیا مال» را در سوویتو افتتاح کرد. بازاری که بیش از ۲۰۰ فروشگاه و یک مجتمع سینمایی را در خود جای می‌دهد. او زمین این فروشگاه را در ۱۹۷۹ با اجاره‌ای صد ساله به دست آورده بود، اما در ۱۹۹۴، توانست مالکیت کامل آن را از آن خود کند. در نهایت با مشارکت هلدینگ زنپروپ، کمپانی وی توانست این مجتمع را بسازد. ماپونیا در ۶ ژانویه ۲۰۲۰ در ۹۹ سالگی درگذشت.
