پهر کالم، کاشف و اقتصاددان سوئدی
روح الله حاتمی : پهر کالم (Pehr Kalm) که با نام پیتر کالم هم شناخته میشود، کاشف، گیاهشناس، طبیعیدان و اقتصاددان سوئدی در قرن هجدهم میلادی بود. در ۱۷۴۷ آکادمی سلطنتی علوم سوئد به وی مأموریت داد تا به مستعمرات آمریکای شمالی برود. هدف از این ماموریت آوردن دانهها و گیاهان مفید برای کشاورزی بود.
از میان دستاوردهای علمی بسیاری که کالم به دست آورد باید از توصیف آبشار نیاگارا یاد کرد که نخستین شرح علمی این آبشار واقع در مرز نیویورک و کانادا بود. شرح سفرهای کالم به بسیاری از زبانهای اروپایی ترجمه شد که از آن میان باید از «سیاحتهای پیتر کالم در آمریکای شمالی» به زبان انگلیسی یاد کرد. کالم در ششم مارس ۱۷۱۶ در آنگرمانلند، واقع در شمال شرق سوئد به دنیا آمد جایی که والدینش طی جنگ بزرگ شمال از فنلاند به آن جا آمده بودند. پدرش یک روحانی فنلاندی و مادرش اسکاتلندیتبار بود داشت.
کالم آموزشهای خود را از ۱۷۳۵ در آکادمی سلطنتی تورکو آغاز کرد و در ۱۷۴۰ وارد دانشگاه اوپسالا شد؛ جایی که در درسهای طبیعیدان و گیاه شناس بزرگ سوئدی، کارولوس لیناوس حاضر میشد. در اوپسالا، کالم سرپرست یک کشتزار تجربی شد که در مالکیت حامی کالم، بارون استن کارل بیلکه بود.
کالم از ۱۷۴۲ تا ۱۷۴۶ در مقام دانشیار تاریخ طبیعی و اقتصاد آکادمی سلطنتی تورکو، در سوئد، روسیه و اوکراین پژوهشهای میدانی انجام داد و در ۱۷۴۷ استاد تمام وقت این موسسه در رشته اقتصاد شد. در همین سال، از سوی لیناوس و آکادمی سلطنتی علوم سوئد-که خود از ۱۷۴۵ عضو آن بود-ماموریت یافت تا برای یافتن دانهها و گیاهانی که میتوانستند در کشاورزی و صنایع سودمند واقع شوند، به آمریکای شمالی سفر کند. آنها به ویژه خواهان آن بودند که کالم توت قرمز را به امید آغاز صنعت ابریشم در فنلاند به ارمغان بیاورد.
کالم در راه سفر به فیلادلفیا، ۶ماه در انگلستان گذراند و در همان جا بود که با بسیاری از گیاه شناسان مهم آن عصر ملاقات کرد. وی به سال ۱۷۴۸ میلادی به فیلادلفیا رسید و در آنجا با بنجامین فرانکلین و جان بارترامِ طبیعیدان دوست شد. کالم مقر اکتشافات خود را در انجمن سوئدی فنلاندیهای راکون (اکنون شهر سوئدزبورو) در جنوب نیوجرسی قرار داد. بنای این شهرک بهعنوان بخشی از مستعمره پیشین سوئد با نام نیوسوئد گذاشته شده بود. در آنجا وی بهعنوان کشیش جانشین کلیسای تثلیث، کلیسای لوتری سوئدیها به خدمت مشغول شد و با بیوه کشیش یوهان ساندیم ازدواج کرد. وی تا ۱۷۴۹ در راکون ماند.
کالم پیش از بازگشت به فنلاند (که در آن زمان بخشی از سوئد بود) در ۱۷۵۱، سفرهایی به غرب دور از جمله آبشار نیاگارا و مونترال و کبک انجام داد. در بازگشت به تدریس در آکادمی سلطنتی تورکو مشغول شد و در همین شهر باغهایی برای گیاهشناسی تاسیس کرد. کالم در ۱۶ نوامبر ۱۷۷۹ در تورکو درگذشت.