«نوروز دریا» در میانه تابستان
دانش نجوم و ستاره‌شناسی یکی از فنون موردنیاز دریانوردان است. به درستی مشخص نیست که دریانوردان باستان، تقویم مخصوص دریایی مدون داشته‌اند یا نه، اما اکنون دریانوردان خلیج‌فارس تقویم محلی مخصوص دارند که از نهم مرداد (۳۱ ژوئیه) هر سال آغاز می‌شود و آن را «نوروزدریا» می‌نامند. در مورد اینکه چرا نوروزدریا در میانه تابستان قرار گرفته است، اطلاعات دقیقی در دست نیست ولی شماری بر این باورند که ساکنان سواحل جنوبی ایران و به‌خصوص منجمان و تقویم‌نگارانی که در این نواحی حضور داشتند، از گذشته‌های بسیار دور چون نمی‌دانسته‌اند باید اختلاف یک‌چهارم روز را در سال محاسبه کنند، تقویم دریا و قرار گرفتن نوروز در این تاریخ نتیجه یک عقب‌افتادگی ۹۳۰ساله است که نتوانسته‌اند آن را به درستی محاسبه کنند.
البته نمی‌توان دقت و صحت این نتیجه‌گیری را تایید کرد چراکه در مطالعات انجام شده در نواحی جنوب مشخص شد که روز آغاز سال در تقویم دریایی، درست همزمان با روز پایان یافتن توفان‌های بسیار شدید شصت روزه که از ۱۱ خرداد آغاز می‌شد و تا ۹ مرداد ادامه داشت، بوده است. چنین به نظر می‌رسد که پس از فرونشستن توفان‌های شصت روزه و آغاز دوران آرامش دریا، دریانوردان به‌کار دریانوردی می‌پردازند و شاید به این سبب روز نهم مرداد را آغاز کار دریا و شروع سال نو قرار داده‌اند. در سواحل شبه‌قاره هند این روز را جشن می‌گیرند و در جریان این جشن دریانوردان هرقدر نارگیل داشته باشند، به دریا می‌ریزند و با خواندن سرودها و اوراد، چند روزی را به شادی برگزار می‌کنند و پس از این سفرهای دریایی آغاز می‌شود.
در ایران به‌خصوص در جزیره قشم تقویم دریایی مشابه این وجود دارد که مردم این نواحی هنوز آن را به رسمیت می‌شناسند. در تقویم قشمی تقسیم زمان براساس چهار فصل است که دریا نقش موثری در تنظیم آن دارد. در این تقویم سه دوره صد روزه و یک دوره ۶۵ روزه وجود دارد. مبدا آغاز سال در تقویم قشمی دهم مرداد است. در این تقویم هفته و ماه وجود ندارد و سیستم (ده دهی) رایج است. ده روز اول (دهی)، ده روز دوم (بیستی) و... نامیده می‌شود. این تقویم براساس خلق و خوی دریا تنظیم شده است. تقویم صیادی جزیره قشم، تقویمی است که هرگز کهنه نمی‌شود و سالش شماره ندارد. گویی گذر عمر در نگاه‌شان افتادن برگی از درخت است. در این تقویم اسم هیچ حیوانی نیامده و هرچه هست دریایی است. البته این تقویم نه در فروشگاهی به فروش می‌رسد و نه در چاپخانه‌ای چاپ می‌شود و به همین دلیل ارائه مستندات دقیق از آن دشوار است. برای آگاهی از آن باید به سراغ کلام ناخداها و صیادان و زنان و مردان جزیره رفت.
