مصائب ترامپ برای جهان

روزنامه نیویورک تایمز در گزارش دیروز خود دو موضوع مهم و جالب را مورد بررسی قرار داده است. خبر یا موضوع اول عقب‌نشینی آمریکا از بریتانیا و خلیج فارس است. «از خلیج [فارس] تا بریتانیا، ایالات متحده در حال عقب‌نشینی است» عنوانی است که این روزنامه برای گزارش خود انتخاب کرده است. به نوشته نویسندگان این روزنامه همان‌طور که رئیس‌جمهور ترامپ و دستیارانش توصیف می‌کنند، عجله برای بیرون کشیدن 12 بمب‌افکن B-1 از یک پایگاه هوایی در بریتانیا در آخر هفته گذشته، احتیاط عاقلانه در پاسخ به تهدیدی بود که از توصیف آن خودداری کردند. ترامپ اصرار داشت که این موضوع چندان مهم نیست و وزیر امور خارجه‌اش، مارکو روبیو، تلاش کرد با اشاره به اینکه پنتاگون به طور مداوم منابع را در جایی که باید باشند بازتعریف می‌کند، آن را کم‌اهمیت جلوه دهد. اما برای هر کسی که مستقر شدن قدرت آمریکا در سراسر جهان را در هفت ماه گذشته زیر نظر داشته است، این نمونه آشکار دیگری بود که نشان می‌داد بارها و بارها، ترامپ و وزیر دفاعش، پیت هگستث، مجبور به عقب‌نشینی شده‌اند و نیروهای نظامی مستقر شده در خاورمیانه و بریتانیا به عنوان عامل بازدارنده را به عقب کشیده‌اند.

اما یادداشت این روزنامه که مهم هم هست با این عنوان آغاز می‌شود: «ارزیابی مجدد دیپلماسی گلوگاه». مایکل فرومن، نویسنده این یادداشت می‌نویسد:«در اواسط قرن بیست و یکم، ملت‌ها این ایده را پذیرفتند که ادغام اقتصادی جهانی به نفع همه است. امروز، جابه‌جایی تیره‌تری رخ داده است و کشورهایی از جمله ایالات متحده تصمیم گرفته‌اند تا وابستگی متقابل اقتصاد جهانی را علیه یکدیگر به عنوان سلاح به کار گیرند. ایالات متحده از این ابزار استراتژیک که به عنوان گلوگاه شناخته می‌شود، به دنبال کنترل بر دلار آمریکا و هر دارایی منحصر‌به‌فردی است که به عنوان منبع اهرم فشار استفاده می‌شود.» فرومن سپس با بررسی تاریخی استفاده از گلوگاه‌ها در مذاکرات مختلف چه از جانب آمریکا یا چین می‌نویسد:« امروز، ایران از گلوگاهی استفاده می‌کند که به قدمت تاریخ است: جغرافیا. تنگه هرمز، آبراهی که پیش از جنگ حدود 20 درصد نفت و گاز جهان را جابه‌جا می‌کرد، در اختیار ایران است و این کشور از توانایی خود برای بستن تنگه یا تحمیل هزینه‌ها استفاده می‌کند.»

پیامد بسته شدن تنگه هرمز یا همان واژه« گلوگاه» که مایکل فرومن آن را در روزنامه نیویورک تایمز تحلیل کرده را می‌توان در گزارش اول روزنامه فایننشال تایمز مشاهده کرد و آن بالا رفتن هزینه‌های خطوط هوایی است. این روزنامه با تیتر:« خطوط هواپیمایی درباره بحران هزینه‌ها زنگ خطر را به صدا درآوردند» می‌نویسد:« خطوط هواپیمایی در ماه‌های آینده با بحران فزاینده‌ای روبه‌رو هستند، مدیران صنعت هشدار داده‌اند که قیمت‌های بالای سوخت آنها را مجبور به کاهش پروازها، قطع هزینه‌ها و به تاخیر انداختن پرداخت‌های هواپیماهای لیزینگ کرده است. مدیران اجرایی زنگ خطری را به صدا درمی‌آورند که این صنعت وارد اولین زمستان خود از زمان جنگ ایران شده است. جنگی که شوک انرژی را به راه انداخت و سودها را تضعیف کرد. ایزی‌جت، یکی از بزرگ‌ترین خطوط هواپیمایی اروپا، و لوفت‌هانزای آلمان از جمله شرکت‌هایی هستند که ظرفیت خود را برای عبور از فصل زمستان کاهش می‌دهند. در نشانه‌ای از افزایش فشارها، دلتا ایرلاینز دیروز پیش‌بینی سود سالانه خود را کاهش داد و گفت که افزایش قیمت‌های سوخت ناشی از درگیری‌های خاورمیانه برایش هزینه‌ای معادل 6‌میلیارد دلار اضافی در سال جاری به همراه خواهد داشت. » این روزنامه به نقل از مایکل او‌لیری، رئیس ایرلاین رایان‌ایر می‌نویسد: «این یک بحران تمام‌عیار است. همه سال آینده در عذاب خواهند بود... ما فقط تلاش می‌کنیم آن را تا جایی که ممکن است اصلاح کنیم.»

و اما در این میان دو کشور هستند که می‌توانند از این بحران‌ها سود خود را ببرند. روسیه و چین. روز جمعه ترامپ دستور داد که مجوز موقت برای صادرات گازوئیل روسیه صادر شود تا قیمت جهانی این فرآورده کاهش یابد. روزنامه واشنگتن پست درباره این خبر می نویسد: « پوتین شیر فلکه گازوئیل را باز می‌کند.» به نوشته این روزنامه«دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا گفت، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه موافقت کرده است سوخت گازوئیل را به بازار جهانی عرضه کند، اقدامی که می‌تواند قیمت‌ها را تا حدی تعدیل کند. » وال‌استریت ژورنال در ادامه به نقل از نوشته ترامپ در تروث سوشیال خبر داد که «روسیه بلافاصله بیش از 300 هزار تن سوخت گازوئیل به بازار آمریکا و بازار جهانی، 500 هزار تن دیگر در طول ماه نوامبر و یک‌میلیون تن فورا پس از آن عرضه خواهد کرد.» به نوشته این روزنامه:« اعلام این توافق معیاری برای تقابل ترامپ با قیمت انرژی کمتر از یک ماه مانده به انتخابات میان‌دوره‌ای بود، انتخاباتی که در آن قیمت انرژی به یک مشکل عمده برای حزب او تبدیل شده است. تحلیلگران گفتند ارقام دخیل بخش کوچکی از تولید و مصرف روزانه گازوئیل ایالات متحده است و تاثیر فوری قیمت احتمالا ناچیز خواهد بود. روسیه گازوئیلی را صادر نکرده بود تا آن را برای تلاش جنگی خود حفظ کند، زیرا طول صف‌ها در پمپ‌بنزین‌ها در بسیاری از شهرهای آن کشور در حال افزایش بود.»

 چین، کشور دیگری است که در صف مقدم برندگان بحران‌های اخیر قرار دارد و آن را می‌توان در خبر روزنامه ساوث چاینا مورنینگ پست خواند. «چین و اتحادیه اروپا از جنگ تجاری جلوگیری کردند – تاکنون» تیتری است که این روزنامه برای گزارش خود انتخاب کرده است. به نوشته این روزنامه:« اتحادیه اروپا و چین به تفاهمی رسیده‌اند که محموله‌های خودروهای هیبریدی چینی به این بلوک را بیش از نصف کاهش می‌دهد، که یک توقف موقت در برابر تنش‌هایی است که تهدید می‌کرد به یک جنگ تجاری تمام‌عیار تبدیل شود. ماروس ست کوویچ، رئیس تجارت اتحادیه اروپا، پس از مذاکرات ماراتن گونه در پکن گفت که چین موافقت کرده است صادرات خودروهای هیبریدی خود را «طی یک دوره چهارساله چند ‌میلیون خودرو» کاهش دهد.» او گفت: «این اولین بار است که چین موافقت کرده است صادرات خود را بدون عبور از مرحله تنش‌های تجاری قبلی تعدیل کند، و من بسیار از آن قدردانی می‌کنم.» به نوشته این روزنامه چینی قرار است هفته آینده، اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، نتایج مذاکرات با پکن را به رهبران ارشد اتحادیه اروپا گزارش کند؛ زیرا کمیسیون اروپا به دنبال دستورالعمل‌هایی در مورد نحوه پاسخگویی به چیزی است که اکنون در اروپا به طور گسترده به عنوان «شوک چین»توصیف می‌شود. 

*  روزنامه‌نگار