اعتراضات دانش‌آموزی دولت فرانسه را غافلگیر کرده است
شوک محصلان به الیزه
اعتراض اولیه در دبیرستان «سنت اگزوپری» در حومه پاریس در تاریخ ۲۱ سپتامبر، توجه چندانی را به خود جلب نکرد. دانش‌آموزان برای اعتراض به کمبود کارکنان و منابع، به معلمان خود پیوسته بودند. هنگامی که به خواسته‌های آنها رسیدگی شد و کارکنان بیشتری به مدرسه اعزام شدند، اعتصاب پایان یافت؛ اما تا آن زمان، جرقه این اعتراضات زده شده بود. به گفته «مانس نادل»، از رهبران دانش‌آموزی، این اعتراضات به سرعت و مانند آتش‌سوزی گسترده‌ای در سراسر کشور پخش شد. او گفت: «تعداد مدارسی که اکنون درگیر این ماجرا هستند، بی‌سابقه است.» وی افزود که وزارت آموزش فرانسه در مواجهه با این بحران «کاملا غافلگیر و ناتوان» شده است.
دانش‌آموزان دبیرستان‌ها در پاریس و مناطق اطراف آن شروع به مسدود کردن ورودی‌های مدارس کردند و ظرف چند روز، صحنه‌های مشابهی در سراسر کشور، از لیل در شمال تا مارسی در جنوب، گزارش شد. انتشار تصاویری از دانش‌آموزان در حال آتش زدن سطل‌های زباله، برپایی موانع خیابانی، حمله به کادر آموزشی و درگیری با پلیس، پرسش‌هایی را درباره نحوه واکنش پلیس و نقش جریان‌های چپ افراطی در این ماجرا برانگیخت. از زمان آغاز این جنبش اعتراضی، به بیش از ۱۰۰دبیرستان خسارت وارد شده است. منتقدان، پلیس را به واکنش خشن و افراطی متهم کرده‌اند. در شهر «آلنسون» تصویری از یک مامور پلیس ثبت شد که دختری را با تکنیک «قفل کردن سر» مهار می‌کرد؛ روشی که اکنون طبق قانون ممنوع شده است.
خشونت و سرعت گسترش اعتراضات بسیاری را غافلگیر کرده است، اما ریشه نارضایتی‌ها به مشکلات دیرینه‌ای بازمی‌گردد: سیستم آموزشی که با تراکم بیش از حد جمعیت، کمبود امکانات و کمبود نیروی انسانی مواجه است و بسیاری از دانش‌آموزان معتقدند دیگر کارآیی لازم را ندارد. سال‌هاست ویدئوهایی دست‌به‌دست می‌شود که کلاس‌هایی با کمبود میز و صندلی را نشان می‌دهند یا دانش‌آموزانی را به تصویر می‌کشند که با لغو کلاس‌هایشان به‌دلیل غیبت معلم و جایگزین نشدن او مواجه می‌شوند. افزایش ناگهانی نرخ باروری در فرانسه در سال۲۰۱۰ به رشد تعداد دانش‌آموزان دبیرستانی منجر شده است؛ دانش‌آموزانی که اکنون در مدارسی تحصیل می‌کنند که سال‌هاست با کاهش بودجه واقعی (با احتساب تورم) روبه‌رو بوده‌اند. با وجود ثبت‌نام ۲۵۰هزار دانش‌آموز جدید، تعداد معلمان مدارس متوسطه اکنون کمتر از سال۲۰۰۸ است.
در بخش دولتی، ۷۰درصد کلاس‌ها بیش از ۳۰دانش‌آموز دارند. منتقدان می‌گویند واکنش دولت کند و بی‌توجه به واقعیت‌های موجود بوده است. در ابتدا، بخش عمده‌ای از واکنش‌ها بر حزب چپ افراطی «فرانسه تسلیم‌ناپذیر» (LFI) و حضور اعضای آن در محل اعتراضات متمرکز بود. این حزب به رهبری «ژان-لوک ملانشون» (که انتظار می‌رود در انتخابات ریاست‌جمهوری بهار آینده عملکرد موفقی داشته باشد) بارها هم از حق دانش‌آموزان برای اعتراض و هم از حق حزب خود برای حضور در این تجمعات دفاع کرده است. همچنین توجه زیادی به لزوم واکنش قاطع پلیس و هزینه‌های ناشی از این اعتراضات معطوف شده است. برآورد می‌شود که خسارات وارده به مدارس، تنها در منطقه «گرتر پاریس» (پاریس و حومه)، به ۷میلیون یورو (۷.۸۴میلیون دلار) می‌رسد. در ابتدا امتیازی درخصوص هزینه‌های تحصیل در دبیرستان‌های فنی‌وحرفه‌ای (که برای سال۲۰۲۷ برنامه‌ریزی شده بود) در نظر گرفته شد، اما این مورد اکنون از بودجه دولت حذف شده است.
اکنون دولت توجه کامل خود را به معترضان معطوف کرده است؛ به‌ویژه پس از اوج‌گیری خشونت‌ها در اواخر هفته گذشته که طی آن وزیر کشور به تغییر ماهیت اعتراضات از تجمعات دانش‌آموزی به خشونت‌های شهری اشاره کرد و حدود ۲۰۰۰نفر تنها در یک روز بازداشت شدند. روز جمعه، «ادوارد جفری»، وزیر آموزش، با رهبران دانش‌آموزی دیدار کرد. با این حال، توافقی حاصل نشد و رهبران دانش‌آموزی بلافاصله پس از آن، خواستار حضور گسترده و پرشور دانش‌آموزان در روز سه‌شنبه (دیروز) شدند. وضعیت نامناسب مالیه عمومی، مانع از اقدام موثر دولت شده است. این ناآرامی‌ها عملا نقطه آغاز رقابتی شدید و بی‌رحمانه میان جریان‌های راست افراطی و چپ افراطی برای تصدی مقام ریاست‌جمهوری بوده است؛ رقابتی که در آن، جریان‌های میانه‌رو در نظرسنجی‌ها وضعیت متزلزلی دارند. برای جناح چپ افراطی، دانشجویان و دانش‌آموزان پایگاه رأی طبیعی محسوب می‌شوند، اما برای دولت، آنها مایه بی‌نظمی و عامل فشار بر هزینه‌های عمومی در بدترین زمان ممکن هستند.
