صادرات نفت خاورمیانه از سطح پیش از جنگ فراتر رفت؟
به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-کسری غفوری؛ داده‌های کشتیرانی روز دوشنبه نشان داد صادرات نفت کشورهای حاشیه خلیج فارس در حدود نیمی از روزهای ماه گذشته میلادی (سپتامبر) از سطوح پیش از جنگ بالاتر بوده است. با این حال همان‌طور که رویترز در گزارش اخیر خود روایت می‌کند، حمله به نفتکش‌ها و محدودیت‌های لجستیکی، چشم‌انداز تداوم این افزایش را در هاله‌ای از ابهام قرار داده است.
موسسه اطلاعات کشتیرانی «ماریسکس» روز شنبه ۳ اکتبر (۱۱ مهر) اعلام کرد کشتی‌های عبوری از تنگه هرمز، با توجه به افزایش شدید تردد در روزهای اخیر، با خطر حملاتی روبه‌رو هستند که هم شدیدتر و هم بیش از پیش غیرقابل پیش‌بینی شده‌اند.
بر اساس داده‌های مقدماتی موسسه «کپلر»، میانگین متحرک هفت‌روزه صادرات نفت خام منطقه در ۳۰ سپتامبر (۸ مهر) به ۱۸.۳ میلیون بشکه در روز رسید و حجم صادرات در ۱۴ روز از ماه سپتامبر از سطح پیش از جنگ بالاتر بود. این ارقام شامل نفت عبوری از تنگه هرمز و دریای سرخ، صادرات پایانه‌ها و همچنین محموله‌هایی است که در دریای عمان به صورت کشتی به کشتی جابه‌جا شده‌اند.
شبکه الجزیره نیز با استناد به داده‌های کپلر گزارش داد که صادرات نفت خام منطقه در ۲۴ سپتامبر (۲ مهر) و همچنین در بازه ۲۷ تا ۲۹ سپتامبر (۵ تا ۷ مهر) از سطوح پیش از جنگ عبور کرد و به ۱۹.۵ تا ۲۲.۵ میلیون بشکه در روز رسید. بر اساس این گزارش، مجموع صادرات نفت خام، فرآورده‌های نفتی، محصولات شیمیایی و سایر مایعات غیرگازی در هفت روز پایانی سپتامبر به‌طور میانگین ۲۲.۴ میلیون بشکه در روز بود و میانگین متحرک هفت‌روزه صادرات نفت خام نیز در اول اکتبر (۹ مهر) روی ۱۸.۵ میلیون بشکه در روز ایستاد. الجزیره یادآور می‌شود که این ارقام شامل کشتی‌هایی نمی‌شود که احتمالا برای پنهان ماندن از ردیابی، سامانه شناسایی خودکار خود را خاموش کرده و از تنگه گذشته‌اند.
به گفته کپلر، میانگین صادرات نفت خام منطقه در دوازده ماه پیش از آغاز جنگ، یعنی از مارس ۲۰۲۵ تا فوریه ۲۰۲۶، حدود ۱۸ میلیون بشکه در روز بود. داده‌های این شرکت نشان می‌دهد که صادرات پیش‌تر نیز در چند روز از ماه‌های ژوئن و ژوئیه، پس از دستیابی به یادداشت تفاهم، به سطح پیش از جنگ رسیده یا از آن فراتر رفته بود.
کارشناسان کپلر معتقدند که جهش اخیر صادرات ناشی از بارگیری عربستان سعودی در دریای سرخ و خلیج فارس است. این افزایش سه هفته پس از حمله ۱۰ سپتامبر (۱۹ شهریور) به خط لوله شرق به غرب عربستان رخ داد. منابع تجاری و تحلیلگران بازار معتقدند این روند به ابرنفتکش‌های بیشتری برای جابه‌جایی نفت خام از تنگه هرمز نیاز دارد و ظرفیت انتقال کشتی به کشتی در دریای عمان نیز به سقف خود رسیده است.
شرکت دولتی نفتکش‌های عراق و برخی پالایشگاه‌ها نیز نفتکش‌هایی اجاره کرده‌اند تا نفت خام بصره را در داخل تنگه بارگیری کنند. این اقدام پس از آن صورت گرفت که بغداد در ماه اوت برای عبور نفتکش‌های عراقی از تنگه هرمز از ایران مجوز گرفت.
موسسه «ورتکسا»، دیگر ارائه‌دهنده داده‌های کشتیرانی، نیز اعلام کرد جریان صادرات خلیج فارس احیا شده است. به گزارش این شرکت، میانگین متحرک ۱۴ روزه صادرات نفت خام و میعانات گازی خاورمیانه به ۱۸.۶ میلیون بشکه در روز رسید که از میانگین فصلی ده‌ساله بالاتر است و به سطح پیش از درگیری‌ها بازگشته است.
زاویر تانگ، تحلیلگر ارشد بازار در ورتکسا، معتقد است که بخش عمده افزایش ماه‌به‌ماه صادرات در سپتامبر متعلق به عربستان سعودی است؛ کشوری که صادراتش را بالا می‌برد تا سهم بازار خود را از دیگر کشورهای خاورمیانه پس بگیرد. به باور او، این افزایش عرضه از مبدا خاورمیانه به کاهش تنگنای بازار نفت، به‌ویژه برای پالایشگاه‌های آسیایی، کمک خواهد کرد.
همزمان با این روند، تعداد محموله‌های گاز طبیعی مایع خروجی از تنگه هرمز نیز در سپتامبر به بالاترین سطح خود از ماه فوریه رسید.
با این حال، حمله به نفتکش‌ها همچنان ادامه دارد. به گفته ماریسکس، طی هفت روز گذشته دست‌کم هفت حادثه ثبت شده است. سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا نیز اعلام کرده که از ۲ اکتبر (۱۰ مهر) تاکنون هر روز دست‌کم یک حمله در تنگه هرمز یا خلیج عدن گزارش شده است.
