بر اساس دادههای موسسه کپلر؛
صادرات نفت خاورمیانه به بالاترین سطح از زمان آغاز جنگ رسید
گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد- کسری غفوری: صادرات نفت خاورمیانه به بالاترین سطح از زمان حمله آمریکا و اسرائیل به ایران رسید. تولیدکنندگان حوزه خلیج فارس با بهکارگیری سازوکارهایی برای دور زدن محدودیتهای تنگه هرمز، بهویژه بهرهگیری از عملیات انتقال کشتیبهکشتی (STS)، موفق شدهاند حجم محمولههای ارسالی را به بیش از ۸۰ درصد میانگین روزانه پیش از جنگ بازگردانند.
بر اساس دادههای مؤسسه کپلر، مجموع صادرات عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، بحرین، کویت و عراق در ماه سپتامبر بهطور میانگین به ۱۵.۵ میلیون بشکه در روز رسید؛ رقمی که بالاترین رکورد صادرات در طول جنگ به شمار میرود و بیش از ۸۰ درصد میانگین صادرات این کشورها در ۱۲ ماه منتهی به آغاز درگیریها را تشکیل میدهد.
به نوشته فایننشال تایمز، آنشیکا پراجاپاتی، تحلیلگر مؤسسه مشاوره دریایی «دِروُری»، بر این باور است که افزایش بارگیریها نشان از بازیابی توان عملیاتی شبکههای صادراتی خلیج فارس پس از ماهها اختلال دارد. او تأکید میکند که عامل کلیدی این بهبود، اتکای فزاینده به ترابری و جابهجایی محمولهها در دهانه تنگه هرمز بوده است.
با این حال، به نظر میرسد این افزایش عرضه اثر چندانی بر مهار بهای نفت نگذاشته است. نفت خام برنت به عنوان شاخص بینالمللی، از حدود ۹۰ دلار در پایان اوت به بیش از ۱۰۰ دلار در روزهای اخیر رسیده است؛ هرچند این رقم همچنان با سقف ۱۲۶ دلاری ثبتشده در آوریل فاصله زیادی دارد.
تولیدکنندگان منطقه به شکلی فزاینده نفت خام را از بنادر خلیج فارس به نفتکشهای مستقر در آبهای ورودی تنگه هرمز منتقل میکنند. این سازوکار ریسک عبور از این گذرگاه راهبردی را برای شرکتهای کشتیرانی، که پیشتر مستقیماً در بنادر درون خلیج فارس بارگیری میکردند، به حداقل رسانده است.
نیلز راسموسن، تحلیلگر ارشد کشتیرانی در اتحادیه بینالمللی «بیمکو»، معتقد است این رویکرد به شرکتهای نفتی امکان داده بدون نگرانی از کمبود نفتکشهایی که حاضر به پذیرش ریسک عبور از تنگه هرمز هستند، صادرات خود را افزایش دهند.
عربستان سعودی به عنوان بزرگترین صادرکننده نفت جهان، پیشتر کوشیده بود با ارسال محمولهها از طریق خط لوله شرق به غرب که سرتاسر شبهجزیره عربستان تا سواحل دریای سرخ را پوشش میدهد، تنگه هرمز را دور بزند؛ اما ریاض پس از حمله ۱۰ سپتامبر مجبور شد جریان نفت در این خط لوله را تعلیق کند و بار دیگر به مسیر تنگه روی آورد. دادههای کپلر نشان میدهد میزان بارگیری در بندر رأستنوره در سواحل خلیج فارس هماکنون به بالاترین سطح خود در دوران جنگ رسیده است.
با این حال، ریاض از آن زمان بخشی از فعالیت این خط لوله را از سر گرفته و حجم بارگیری از بندر ینبع در دریای سرخ طی ماه جاری میلادی (سپتامبر)، روندی صعودی به خود گرفته است. برآوردهای اولیه «کپلر» حاکی از آن است که مجموع صادرات نفت خام عربستان از تمامی مبادی در ماه سپتامبر، بیش از دو برابر شده و به ۶.۹ میلیون بشکه در روز رسیده است.
صادرات امارات و بحرین نیز بالا رفته است. به گفته تحلیلگران، آمار صادرات منطقه حتی ممکن است در برآوردهای بعدی افزایش یابد، زیرا شناورهای متعددی با خاموش کردن سامانههای ردیاب در گذرگاههای پرخطری مانند هرمز دست به تردد خاموش میزنند و دادههای آنها با تأخیر ثبت میشود.
عملیات انتقال کشتیبهکشتی در حالی ادامه دارد که حملات به ناوگان تجاری در تنگه هرمز متوقف نشده است. سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا از وقوع چهار حادثه طی هفت روز گذشته خبر داده که یکی از آنها آتشسوزی دوشنبهشب در یک نفتکش بوده است.
این شناور، ابرنفتکش کویتی «الفنطاس» بود که طبق گزارش کپلر طی سه ماه گذشته بارها با عبور از این آبراه، نفت را از میدان برقان کویت دریافت کرده و به نفتکشهای مستقر در سواحل فجیره امارات، در مدخل ورودی خلیج عمان، انتقال داده بود.
در همین حال، نرخ اجاره روزانه ابرنفتکشها برای تردد در تنگه هرمز هفته گذشته به رکورد تاریخی ۱.۲ میلیون دلار رسید. این سود سرشار، هجوم خریداران برای تصاحب نفتکشهای موجود و اعزام آنها به خلیج فارس را در پی داشته و بهای شناورهای دستدوم را به بالاترین رقم در طول تاریخ رسانده است.
با تمام این اوصاف و با وجود آنکه صادرات همچنان پایینتر از تراز پیش از جنگ قرار دارد، پراجاپاتی، تحلیلگر دروری، معتقد است افزایش حجم نفت عبوری از این گذرگاه میتواند نخستین گام در مسیر عادیسازی شرایط تلقی شود.
