سامانه ناظر و افزایش اطمینان به بازار طلای آنلاین

درحالی‌که گاهی این تصور وجود دارد که فعالیت پلتفرم‌های آنلاین طلا بدون نظارت انجام می‌شود، این بازار طی سال‌های گذشته تحت نظارت نهادهای مختلف قرار داشته و حالا با راه‌اندازی «سامانه ناظر»، نظارت برخط بر معاملات پلتفرم‌های فروش آنلاین طلا نیز اجرایی شده است. 

این سامانه نسبت میان طلای دیجیتال فروخته‌شده و ذخایر فیزیکی یک پلتفرم را به‌صورت لحظه‌ای کنترل می‌کند؛ سازوکاری که مدل فعالیت این بازار را با نظارت سخت‌گیرانه‌تری همراه کرده است. رضا اکبر، قائم‌مقام مدیرعامل پلتفرم طلاسی، در گفت‌وگو با «دنیای اقتصاد» درباره سازوکارهای داخلی این پلتفرم برای تطبیق لحظه‌ای موجودی فیزیکی و معاملات دیجیتال، اتصال طلاسی به سامانه ناظر، نحوه تحویل فیزیکی طلا و تجربه فعالیت این پلتفرم در دوره‌های بحرانی توضیح داده است.

 ارزیابی شما از سامانه ناظر بر فعالیت پلتفرم‌ها چیست و این سامانه چه تغییری در مدل فعالیت پلتفرم‌های طلا ایجاد می‌کند؟

سامانه ناظر با هدف بررسی موضوع خالی‌فروشی به‌صورت برخط راه‌اندازی شده است. هر خرید و فروشی را که کاربر قرار است در پلتفرم انجام دهد باید به سامانه ناظر اعلام کنیم.

این موضوع همزمان با خرید کاربر در لحظه و قبل از اینکه پلتفرم به کاربر بابت درخواست خرید تایید نهایی دهد، انجام می‌شود. به این صورت که ابتدا آن را به سامانه ناظر ارسال می‌کنیم و سامانه آن خرید را با ذخیره طلای فیزیکی پلتفرم تطابق می‌دهد. در صورتی که میان این دو تناسب وجود نداشته باشد، اجازه خرید به کاربر نمی‌دهد. 

تاریخ عملیاتی شدن سامانه ناظر بر فعالیت پلتفرم‌ها قرار بود از ابتدای شهریور ماه امسال باشد اما در نهایت آخرین مهلت برای اجرایی شدن آن در تمام پلتفرم‌ها تاریخ ۱۵ مهرماه اعلام شده است. لازم به ذکر است که طلاسی به‌عنوان اولین پلتفرم فروش طلای آنلاین کشور حدود یک ماه است که به این سامانه متصل شده و سایر پلتفرم‌ها در حال اتصال به این سامانه هستند. 

طلاسی برای اتصال به سامانه به‌صورت داوطلبانه اقدام کرد. به نظرم راه‌اندازی سامانه ناظر یک مرحله دیگر به افزایش اطمینان خریداران به این بازار اضافه کرده است. به هر حال موضوع، دارایی مردم است و هرچه نظارت بر موجودی فیزیکی پلتفرم‌ها و تطابق آن با معاملات دقیق‌تر و سخت‌گیرانه‌تر باشد، اطمینان کاربران هم بیشتر می‌شود. با اتصال همه پلتفرم‌ها به سامانه ناظر، عملا امکان خالی‌فروشی از بین می‌رود و کاربرمی‌تواند مطمئن باشد طلایی که خریداری می‌کند، پشتوانه فیزیکی دارد.

 نحوه آماده‌سازی و تحویل فیزیکی شمش طلا به کاربران در طلاسی چگونه است؟

تامین طلا توسط طلاسی از بازار به‌صورت شمش و طلای آب‌شده صورت گرفته و در اغلب موارد به‌صورت شمش انجام می‌شود. شمش‌ها با وزن بالا باید به شمش‌های کوچک‌تر در وزن‌های مختلف مانند پلاک‌های ۳۰۰ سوت، یک گرم، ۲ گرم و ۵گرم تبدیل شوند تا کاربر بتواند آنها را تحویل بگیرد.

این پلاک‌ها هم توسط طلاسی و هم با همکاری سایر برندها تولید می‌شوند. بسته‌بندی این پلاک‌ها دارای نکات امنیتی مانند درج QR کد و غیره هستند.

این پلاک‌ها در پلتفرم طلاسی موجود هستند و کاربران می‌توانند طلای دیجیتال خود را به‌صورت فیزیکی سفارش داده و به‌صورت تحویل در محل یا از شعب حضوری طلاسی دریافت کنند. کوچک‌ترین میزان تحویل طلای فیزیکی در طلاسی ۳۰سوت بوده و تا ۱۰۰ گرم است؛ به‌گونه‌ای که یکی از پایین‌ترین میزان‌های تحویل فیزیکی در میان پلتفرم‌ها متعلق به طلاسی است. در حال حاضر برخی پلتفرم‌ها موضوع تحویل فیزیکی را ندارند، درحالی‌که پلتفرم‌ها طبق مصوبه هیات وزیران در سال گذشته موظف به تحویل طلای فیزیکی به کاربران هستند.

به نظرم این موضوع هم یکی از نقاطی است که باید درباره آن سخت‌گیری وجود داشته باشد. کاربر وقتی طلا خریداری می‌کند باید این امکان را داشته باشد که در صورت تمایل همان دارایی را به‌صورت فیزیکی دریافت کند.

 سازوکار جلوگیری از فروش طلا بیش از موجودی فیزیکی و خالی‌فروشی چیست؟

این موضوع دو جنبه دارد: نظارت نهادهای مسوول و سازوکار داخلی طلاسی. در طلاسی واحدی به نام معاملات داریم که وظیفه آن متعادل نگه داشتن حجم طلای فیزیکی موجود در خزانه با حجم معاملات دیجیتال کاربران است. این نسبت به‌صورت لحظه‌ای رصد می‌شود. اگر اختلاف این دو عدد از حد کوچکی، مانند چند ده گرم، بیشتر شود، از طریق خرید یا فروش طلای فیزیکی از بازار برای متعادل‌سازی آن اقدام می‌کنیم.

از جنبه رگولاتوری نیز پیش از راه‌اندازی سامانه ناظر، فعالیت پلتفرم‌های فروش آنلاین طلا به‌صورت مستمر توسط پلیس فتا و پلیس امنیت اقتصادی رصد می‌شد. این نهادها بر اساس داده‌های واقعی موجود در پایگاه داده پلتفرم‌ها، میزان طلای دیجیتال کاربران را بررسی می‌کردند و این فرآیند صرفا متکی به خوداظهاری پلتفرم‌ها نبود؛ بلکه به‌صورت دوره‌ای و مستقیما توسط نهادهای نظارتی انجام می‌شد.

همچنین این نهادها از میزان ذخیره طلای فیزیکی موجود در خزانه‌ها نیز اطلاع داشتند. به این صورت که این دو میزان را با هم مقایسه می‌کردند و اگر حجم طلای دیجیتال فروخته‌شده بیش از طلای فیزیکی بود و اصطلاحا خالی‌فروشی وجود داشت، برای آن پلتفرم محدودیت ایجاد می‌کردند. خوشبختانه تاکنون هیچ محدودیتی در این زمینه برای طلاسی اتفاق نیفتاده است.

 در شرایط بحرانی مانند وقوع جنگ شاهد اختلال و توقف در برخی بازارها اعم از سنتی و مالی مانند بورس و صندوق‌های طلای بورسی بودیم. تجربه دو جنگ اخیر چه تاثیری بر فعالیت طلاسی داشته است؟

فعالیت طلاسی در جنگ ۴۰ روزه لحظه‌ای متوقف نشد و به تبع آن سایر پلتفرم‌های طلا نیز فعالیت مستمر داشتند؛ در صورتی که فعالیت مغازه‌های طلافروشی متوقف بود.

همچنین سازمان بورس با انتشار یک اطلاعیه فعالیت تمام صندوق‌های طلا را به مدت خیلی طولانی متوقف کرد. درحالی‌که قیمت طلا در حال کاهش بود، کاربران این صندوق‌ها امکان خرید و فروش دارایی خود را نداشتند. در آن دوران، طلاسی و سایر پلتفرم‌های طلا در ۲۴ ساعت شبانه‌روز و تمام روزهای هفته فعال بودند و امکان خرید و فروش در آنها وجود داشت. همچنین تسویه وجوه فروش کاربران مرتب انجام می‌شد. معتقدیم اعتماد کاربران به پلتفرم‌ها در دوران بحران مورد محک قرار می‌گیرد، زیرا در شرایط عادی ارائه خدمات دور از ذهن نیست و در دوران بحران است که اعتماد در ذهن کاربران شکل می‌گیرد.

 چه اقدامات دیگری برای اعتمادسازی بیشتر کاربران در طلاسی صورت گرفته است؟

یکی از اتفاقات دیگری که برای اعتمادسازی کاربران به آن پایبند هستیم، موضوع ارائه پشتیبانی ۲۴ ساعته و در هفت روز هفته به کاربران بوده که به‌صورت پشتیبانی تلفنی و چت آنلاین پاسخگوی کاربران برای هر مشکل احتمالی هستیم.

این مدل پشتیبانی در سایر مدل‌های سرمایه‌گذاری در بازار طلا ارائه نمی‌شود. در کنار این، امکان خرید و فروش در ۲۴ساعت شبانه‌روز و هفت روز هفته نیز به کاربران ارائه می‌شود.

بخش معناداری از قیمت طلا به قیمت طلای جهانی وابسته است و بازار جهانی طلا روزهای شنبه و یکشنبه تعطیل است. این بازار بامداد روز دوشنبه به وقت ایران بازگشایی می‌شود و اثر اخبار روزهای تعطیل در همان زمان‌بر قیمت طلای جهانی مشخص می‌شود. درحالی‌که سرمایه‌گذاران صندوق‌های طلای بورسی تا ظهر روز دوشنبه امکان معامله دارایی خود را ندارند، کاربران پلتفرم‌های طلا می‌توانند در همان لحظه معامله کنند.

طلاسی همچنین محلی فیزیکی برای تحویل طلای خریداری‌شده دارد. به‌شخصه و بر‌اساس داده‌های جمع‌آوری‌شده از کاربران معتقدم پس از دوران جنگ، به‌ویژه جنگ ۴۰ روزه، اعتماد به پلتفرم‌های طلا بیشتر شده است؛ به‌خصوص طلاسی که در آن دوران اختلالی در ارائه خدمات نداشت.

 مدت زمان تسویه وجه طلای فروخته‌شده کاربر داخل پلتفرم چقدر است؟

فرآیند به این صورت است که پس از فروش طلای دیجیتال کاربر، ارزش آن به تومان در کیف پول داخل پلتفرم ثبت می‌شود.

کاربر برای دریافت وجه باید درخواست برداشت ثبت کند و کارت بانکی به نام خود را در پلتفرم معرفی کند. تعهد طلاسی این است که وجه حداکثر ظرف ۴۸ ساعت کاری به حساب کاربر واریز شود و طلاسی هیچ‌گاه از این تعهد عبور نکرده است. حجم زیادی از واریز وجه نیز در نخستین سیکل پایا انجام می‌شود. به‌زودی امکان واریز آنی برای کارت‌های برخی بانک‌ها نیز به طلاسی اضافه خواهد شد.

 در پایان، چه نکاتی را برای جمع‌بندی و اطمینان خاطر کاربران مهم می‌دانید؟

طلاسی از ابتدای فعالیت خود امکان تحویل فیزیکی طلا را فراهم کرده و همواره کاربران را به دریافت فیزیکی دارایی‌شان تشویق کرده است. طلاسی در میان پلتفرم‌های آنلاین طلا یکی از بیشترین حجم‌های تحویل فیزیکی طلا را داشته است.

از طرف دیگر، امروز نظارت بر این بازار وجود دارد و با سامانه ناظر این نظارت سخت‌گیرانه‌تر شده است. ما هم از این سخت‌گیری استقبال می‌کنیم، چون در نهایت موضوع حفظ دارایی مردم است. طلاسی اولین پلتفرمی بوده که برای اتصال به سامانه ناظر اقدام کرده و در کنار آن، امکان تحویل فیزیکی طلا را نیز از وزن‌های پایین برای کاربران فراهم کرده است.

ما در تلاشیم به دغدغه مردم درباره حفظ ارزش دارایی و سرمایه‌گذاری خرد پاسخ دهیم. طبیعتا هرچه نظارت و سخت‌گیری روی این بازار بیشتر شود، برای مجموعه‌هایی که این الزامات را رعایت می‌کنند اتفاق مثبتی است.