در بخش پرسش و پاسخ همایش چشمانداز اقتصاد ایران مطرح شد
قطبنمای سرمایهگذاری در اقتصاد پرریسک
دارایی برای روزهای نااطمینانی
با وجود رشد قابلتوجه قیمت طلا در سالهای اخیر، کارشناسان معتقدند تصمیم به خرید یا فروش این فلز گرانبها، بیش از آنکه به روند کوتاهمدت قیمت وابسته باشد، به جایگاه آن در سبد سرمایهگذاری هر فرد بستگی دارد. علی رضاپور، کارشناس بازارهای جهانی، با اشاره به عملکرد بلندمدت طلا تاکید کرد این فلز همچنان یکی از مهمترین ابزارهای پوشش ریسک به شمار میرود، اما نباید به تنها گزینه سرمایهگذاری تبدیل شود.
به گفته او، روند قیمت طلا بیش از هر چیز از سیاستهای پولی بانکهای مرکزی، وضعیت نقدینگی اقتصاد جهانی و ریسکهای سیاسی و مالی تاثیر میپذیرد. از این رو، نوسان و حتی اصلاح قیمت، بخشی از رفتار طبیعی این بازار است و لزوما به معنای تغییر روند بلندمدت آن نیست. در چنین شرایطی، سرمایهگذارانی که با افق زمانی بلندمدت فعالیت میکنند، میتوانند دورههای اصلاح قیمت را فرصتی برای بازتنظیم سبد دارایی خود بدانند. رضاپور در ادامه به بازار نقره نیز پرداخت و با تاکید بر تفاوت ماهیت این فلز با طلا، گفت: نقره علاوه بر نقش سرمایهای، کاربرد گستردهای در صنایع مختلف دارد و همین موضوع باعث میشود نوسان بیشتری را تجربه کند.
به اعتقاد او، در صورت تداوم سیاستهای پولی انبساطی و کاهش نرخهای بهره، نقره میتواند بازدهی بیشتری نسبت به طلا داشته باشد، اما در مقابل، اگر چشمانداز اقتصاد جهانی تضعیف شود یا کاهش نرخ بهره متوقف شود، این فلز فشار بیشتری را نسبت به طلا تجربه خواهد کرد. از همین رو، نقره بیش از آنکه مناسب سرمایهگذاران محتاط باشد، برای افرادی مناسب است که توان پذیرش ریسک بالاتری دارند. او همچنین درباره مس توضیح داد که هرچند این فلز از جایگاه مهمی در اقتصاد جهانی برخوردار است، اما رفتار قیمتی آن بیش از آنکه تابع تقاضای سرمایهگذاری باشد، به وضعیت تولید صنعتی و رشد اقتصاد جهان وابسته است، بنابراین نمیتوان آن را در کنار طلا و نقره به عنوان یک دارایی امن ارزیابی کرد.
مسیر نرخ ارز از اقتصاد میگذرد
بازار ارز نیز از دیگر محورهای اصلی این نشست بود. کارشناسان معتقدند چشمانداز نرخ ارز را نمیتوان بدون در نظر گرفتن متغیرهای بنیادی اقتصاد تحلیل کرد و هرگونه کاهش پایدار در نرخ ارز، نیازمند اصلاح همین متغیرهاست. امیرمحمد گلوانی، کارشناس بازار ارز، با اشاره به اهمیت فاصله میان نرخهای رسمی و بازار آزاد گفت سیاستگذار همواره تلاش میکند این شکاف از حد معینی فراتر نرود، زیرا افزایش آن میتواند بر تجارت، تامین ارز و فعالیت بنگاههای اقتصادی اثر منفی بگذارد. به گفته او، فشار بر بازار ارز معمولا در ماههای پایانی سال افزایش مییابد، زیرا رشد تقاضای وارداتی، شرایط صادرات و وضعیت درآمدهای ارزی، همگی بر بازار حواله اثرگذار هستند.
گلوانی همچنین به تاثیر تحولات منطقهای بر بازار ارز اشاره کرد و گفت اثر تنشهای سیاسی بر نرخ ارز، به دامنه بحران و میزان اختلال در بازار جهانی انرژی بستگی دارد. از نگاه او، تا زمانی که زیرساختهای تولید و انتقال نفت با اختلال جدی مواجه نشوند، نباید انتظار جهش پایدار قیمت نفت و تغییر اساسی در بازار ارز داشت. او در ادامه احتمال وقوع ابرتورم در اقتصاد ایران را پایین ارزیابی کرد و تاکید داشت هرچند اقتصاد ایران با تورم بالا روبهروست، اما این شرایط با مفهوم ابرتورم تفاوت دارد. به گفته این کارشناس، مهمترین راهکار در شرایط کنونی، کنترل تورم و کاهش نااطمینانیهای اقتصادی است، نه اتکا به پیشبینیهای قطعی درباره آینده.
کارشناسان در جمعبندی این بخش بر یک نکته مشترک تاکید داشتند، اینکه در فضای کنونی اقتصاد، سناریونویسی اهمیت بیشتری از پیشبینی دارد. از نگاه آنها، سرمایهگذاران باید به جای تمرکز بر یک مسیر مشخص، خود را برای سناریوهای مختلف آماده کنند، زیرا تصمیمگیری در اقتصادی که با متغیرهای متعدد سیاسی و اقتصادی روبهروست، تنها با تکیه بر مدیریت ریسک امکانپذیر خواهد بود.
اهمیت پارامتر کیفیت شرکتهای بورسی
کارشناسان حاضر در همایش معتقدند در شرایط پرریسک اقتصاد ایران، موفقیت در بازار سهام بیش از آنکه به انتخاب زمان ورود وابسته باشد، به انتخاب شرکتهای مناسب بستگی دارد. به اعتقاد آنها، نمیتوان برای همه سرمایهگذاران نسخه واحدی پیچید و ترکیب سبد دارایی باید متناسب با میزان ریسکپذیری، افق سرمایهگذاری و شرایط هر فرد تعیین شود. برزو حقشناس، کارشناس بازار سرمایه، با اشاره به اینکه سرمایهگذاران باید از تصمیمهای هیجانی پرهیز کنند، گفت در شرایط کنونی شرکتهایی جذابتر هستند که توانستهاند همزمان با تورم، درآمد و قیمت فروش محصولات خود را افزایش دهند و حاشیه سودشان را حفظ کنند. به گفته او، صنایعی مانند گروههای غذایی و زراعی به دلیل تقاضای نسبتا پایدار و قدرت انتقال بخشی از افزایش هزینهها به قیمت فروش، میتوانند در دورههای تورمی عملکرد بهتری داشته باشند. در مقابل، تمرکز صرف بر نوسانهای کوتاهمدت قیمت سهام، معیار مناسبی برای سرمایهگذاری نیست و تابآوری شرکتها در برابر شوکهای اقتصادی باید در اولویت قرار گیرد.
دو بازار با منطق متفاوت
در بخش دیگری از این نشست، کارشناسان به بررسی چشمانداز بازار مسکن و خودرو پرداختند. فرید قدیری، کارشناس بازار مسکن، با بیان اینکه فرصتهای سرمایهگذاری در بازار املاک شمال کشور یکسان نیست، تاکید کرد تفاوت ظرفیتهای توسعه میان مناطق مختلف، مهمترین عامل در تصمیمگیری سرمایهگذاران است. به گفته او، درحالیکه برخی مناطق مازندران طی سالهای اخیر رشد قابلتوجهی را تجربه کردهاند، بخشهایی از گیلان همچنان از ظرفیت توسعه و رشد بیشتری برخوردارند. با این حال، عواملی مانند کیفیت ساخت، دسترسی، موقعیت ملک و نقدشوندگی، همچنان تعیینکنندهترین معیارهای سرمایهگذاری در این بازار هستند.
کارشناسان همچنین معتقدند بازار خودرو همچنان بیش از آنکه از منطق سرمایهگذاری تبعیت کند، تحتتاثیر سیاستگذاری قرار دارد. حقشناس با اشاره به اینکه خودرو در اغلب اقتصادهای جهان یک کالای مصرفی است، گفت شرایط اقتصاد ایران باعث شده این بازار در سالهای اخیر نقش یک دارایی سرمایهای نیز پیدا کند، اما تداوم این وضعیت به سیاستهای وارداتی و میزان عرضه بستگی دارد. به اعتقاد او، کاهش فاصله میان قیمت کارخانه، بازار آزاد و قیمتهای جهانی نشان میدهد نمیتوان انتظار تکرار بازدهیهای سالهای گذشته را داشت و در صورت بهبود شرایط عرضه، احتمال اصلاح قیمت در این بازار وجود دارد.
در مجموع، جمعبندی کارشناسان حاضر در پنل این بود که اقتصاد ایران همچنان با نااطمینانیهای متعددی روبهرو است و به همین دلیل، انتخاب یک بازار به عنوان «بهترین مقصد سرمایهگذاری» امکانپذیر نیست. آنچه در چنین شرایطی اهمیت پیدا میکند، تنوعبخشی به سبد دارایی، پرهیز از تصمیمهای هیجانی و توجه همزمان به ریسکها و فرصتهای هر بازار است، رویکردی که میتواند سرمایهگذاران را برای مواجهه با سناریوهای مختلف اقتصادی آمادهتر کند.
