متغیرهای بنیادی صنعت اوره بررسی شد
تنگنای تولید صنعت اوره
تولید صنعت اوره در پنجماه نخست۱۴۰۵ به حدود ۲میلیون و ۷۸۵هزار تن رسید که نسبت به مدت مشابه سال قبل، کاهش حدود ۴۵درصدی را نشان میدهد. این افت در حالی رخ داده که تولید صنعت در سال۱۴۰۴ نسبت به سال قبل از آن حدود ۵درصد افزایش یافته بود. بنابراین کاهش تولید در سال جاری را نمیتوان ادامه روند سال گذشته دانست و بیشتر به تغییر ناگهانی در سطح فعالیت صنعت مربوط میشود.
در میان شرکتهای مورد بررسی، «شپدیس» بهعنوان بزرگترین تولیدکننده گروه، بیشترین اثر را بر عملکرد کلی صنعت داشته است. تولید این شرکت در پنجماه نخست امسال حدود ۶۷درصد کاهش یافت و به ۷۳۴هزار تن رسید. «شلرد» نیز با افت نزدیک به ۹۴درصدی تولید، شدیدترین کاهش را میان شرکتهای گروه تجربه کرد و ۲۹هزار و ۲۰۰تن محصول به تولید رساند که عملا با توقف بخش عمده فعالیت تولیدی مواجه شده است. تولید «شیراز» نیز حدود ۲۲درصد کاهش یافت و یکمیلیون و ۲۴هزار تن محصول تولید کرد و «کرماشا» افتی نزدیک به ۱۳درصد را ثبت کرد و ۳۸۵هزار تن محصول به چرخه تولید درآورد. در مقابل، «خراسان» و «شاروم» تنها شرکتهایی بودند که در این دوره افزایش تولید داشتند. تولید «خراسان» حدود ۵درصد و تولید «شاروم» نزدیک به ۱۴درصد بیشتر شد و به ترتیب به ۵۶۷هزار و ۴۴هزار تن رسید. با این حال، وزن پایینتر این دو شرکت در مجموع تولید صنعت باعث شده است رشد آنها اثر محدودی بر عملکرد کلی گروه داشته باشد. ترکیب این ارقام نشان میدهد بخش عمده افت تولید صنعت از سوی شرکتهای بزرگتر رقم خورده است. به همین دلیل، افزایش تولید برخی شرکتهای کوچکتر نتوانسته کاهش تولید شرکتهای اصلی را جبران کند.
فروش مقداری همگام با تولید کاهش یافت
افت تولید در پنجماه نخست امسال مستقیما در مقدار فروش صنعت نیز منعکس شد. مقدار فروش شرکتهای مورد بررسی نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۴۷درصد کاهش یافت و تقریبا هماندازه افت تولید بود و یکمیلیون و ۲۴۷هزار تن محصول به فروش رسید. این موضوع نشان میدهد کاهش حجم فعالیت در بخش تولید، به کاهش عرضه و فروش محصولات نیز منتقل شده است. «شپدیس» در بخش فروش نیز بیشترین کاهش را در میان شرکتهای اصلی ثبت کرد. مقدار فروش این شرکت حدود ۶۱درصد پایین آمد و به ۴۶۲هزار تن کاهش یافت. فروش «شلرد» نیز نزدیک به ۸۱درصد کاهش یافت و به ۴۸هزار و ۱۴۱تن رسید. «شیراز» با کاهش حدود ۳۲درصدی فروش ۳۲۹هزار تن محصول به فروش رساند و «کرماشا» با افت نزدیک به ۱۲درصدی ۱۸۸هزار تن محصول به فروش رساند. این ۲شرکت کاهش فروش محدودتری نسبت به ۲شرکت یادشده داشتند. در مقابل، مقدار فروش «خراسان» و «شاروم» کمتر از ۳درصد کاهش یافت و این ۲شرکت توانستند فروش خود را تقریبا در سطح سال قبل حفظ کنند.
رشد درآمد با وجود افت حجم
با وجود کاهش شدید تولید و فروش، درآمد صنعت اوره در پنجماه نخست ۱۴۰۵ به حدود ۷۱۴هزارمیلیارد ریال رسید که نسبت به مدت مشابه سال قبل، رشد حدود ۲۷درصدی را نشان میدهد. رشد درآمد در شرایطی رخ داده که مقدار فروش صنعت تقریبا نصف شده است. بنابراین بخش اصلی تغییر درآمد از مسیر نرخ فروش محصولات ایجاد شده است. به بیان دیگر، افزایش قیمت هر واحد محصول توانسته اثر کاهش شدید تناژ فروش را تا حد زیادی جبران کند و درآمد صنعت را همچنان در محدوده رشد نگه دارد. بررسی نرخ فروش در مرداد۱۴۰۵ نسبت به مرداد سال قبل نیز این موضوع را تایید میکند. نرخ فروش هر تن اوره «شپدیس» در این مدت نزدیک به دوبرابر شد. نرخ فروش «شیراز» بیش از دو برابر افزایش یافت و نرخ «خراسان» نیز نزدیک به 2.5برابر شد. نرخ فروش «کرماشا» نیز بیش از دوبرابر افزایش داشت و محصول «شاروم» نزدیک به سهبرابر بالاتر فروخته شد.
با این حال، اثر افزایش نرخ در همه شرکتها یکسان نبوده است. شرکتهایی که افت تولید و فروش شدیدتری داشتند، بخش بیشتری از رشد نرخ را صرف جبران کاهش حجم فعالیت کردند. به همین دلیل، با وجود افزایش نرخ در کل صنعت، درآمد شرکتها مسیرهای متفاوتی را طی کرده است.
نرخ فروش در برابر افت تولید
در سطح شرکتها، «شاروم» بیشترین رشد درآمد را ثبت کرد و درآمد این شرکت در پنجماه نخست امسال بیش از سهبرابر شد و به یکهزار و 874میلیارد تومان رسید. «خراسان» نیز با رشد حدود ۱۴۰درصدی درآمد 12هزار و 465میلیارد تومان فروش به ثبت رساند. درآمد «کرماشا» حدود ۹۵درصد افزایش یافت و به 10هزارمیلیارد تومان رسید و «شیراز» نیز رشد نزدیک به ۶۳درصدی را تجربه کرد و 18هزار و 120میلیارد تومان درآمد به ثبت رساند. در نقطه مقابل، «شپدیس» با وجود سهم بالای خود از تولید و درآمد صنعت، نتوانست از افزایش نرخ برای جبران کامل افت حجم فعالیت استفاده کند. درآمد این شرکت حدود ۶درصد کاهش یافت و به 26هزار و 485میلیارد تومان رسید.
این موضوع اهمیت وزن تولید در عملکرد مالی صنعت را نشان میدهد. زمانی که کاهش مقدار تولید و فروش در یک شرکت بزرگ به اندازهای شدید باشد که رشد نرخ نتواند آن را پوشش دهد، درآمد نهایی شرکت نیز تحت فشار قرار میگیرد. «شلرد» نیز با افت حدود ۵۹درصدی درآمد، ضعیفترین عملکرد درآمدی صنعت را ثبت کرد و 2هزار و 465میلیارد تومان درآمد به ثبت رساند. در این شرکت، کاهش شدید تولید و فروش به اندازهای بوده که افزایش نرخ نتوانسته اثر کاهش حجم فعالیت را جبران کند. در مقابل، عملکرد «شاروم»، «خراسان» و «کرماشا» نشان میدهد در شرایط افزایش نرخ فروش، حفظ سطح تولید میتواند نقش مهمی در تبدیل رشد قیمت به رشد درآمد داشته باشد. بنابراین در ادامه سال، تنها روند نرخ فروش تعیینکننده عملکرد صنعت نخواهد بود و میزان بازگشت ظرفیت تولید شرکتها نیز اهمیت خواهد داشت.
حاشیه سود در سطح بالا
صنعت اوره طی سالهای گذشته یکی از گروههای سودآور بورس تهران بوده است. حاشیه سود ناخالص این صنعت در پانزده سال اخیر عمدتا در محدوده ۴۵ تا ۶۰درصد قرار داشته و تنها در برخی دورهها از این دامنه فاصله گرفته است.
در سال۱۴۰۴ حاشیه سود ناخالص صنعت حدود ۵۲درصد و حاشیه سود خالص حدود ۴۳درصد بود. این ارقام فاصله زیادی با میانگین تاریخی صنعت نداشت و نشان میداد اوره همچنان یکی از گروههای با حاشیه سود بالا در بازار سهام است.
دادههای فصلی اما نشان میدهد بهار۱۴۰۵ با وجود افت تولید، همچنان فصل قابل قبولی برای صنعت بوده است. حاشیه سود ناخالص صنعت در این فصل به حدود ۵۷درصد رسید و حاشیه سود عملیاتی نیز ۴۵درصد بود. حاشیه سود خالص اما در سطح ۳۵درصد قرار گرفت که پایینتر از میانگین چندساله صنعت است. افزایش حاشیه سود ناخالص را میتوان در کنار رشد نرخ فروش محصولات بررسی کرد. با این حال، افت حاشیه سود خالص نشان میدهد رشد قیمت فروش به تنهایی برای حفظ تمام سطوح سودآوری کافی نبوده است. کاهش حجم تولید، تغییر هزینهها و عملکرد متفاوت شرکتها نیز در فاصله میان حاشیه سود ناخالص و خالص نقش داشتهاند.
در سطح شرکتها، «شپدیس» و «خراسان» در سال۱۴۰۴ بالاترین حاشیه سود خالص گروه را داشتند و این نسبت در آنها بهترتیب حدود ۴۹ و ۴۶درصد بود. «کرماشا» نیز با حاشیه سود خالص نزدیک به ۴۵درصد در همین محدوده قرار گرفت. در مقابل، «شلرد» و «شاروم» فاصله محسوسی با شرکتهای اصلی گروه داشتند. حاشیه سود خالص «شلرد» در سال۱۴۰۴ تنها حدود ۲درصد بود. «شاروم» نیز حاشیه سود خالص نزدیک به ۷درصد را ثبت کرد. این تفاوت نشان میدهد فعالیت در صنعتی با حاشیه سود بالا لزوما به معنای برخورداری یکسان شرکتها از سودآوری نیست و ساختار هزینه، سطح تولید و بهرهبرداری از ظرفیت نیز نقش مهمی در نتیجه نهایی دارد.
