با حضور ۸ کشور ساحلی در عمان انجام میشود؛
رونمایی از مسیر جدید هرمز
بر اساس تفاهم ایران و عمان، مسیرهای جدید ورود و خروج از تنگه هرمز مشخص شده، نقشههای مربوط به آن تهیه و بیانیه مشترکی نیز تنظیم شده است. قرار است این مجموعه در نشست صلاله در اختیار سایر کشورهای حوزه خلیج فارس قرار گیرد و سپس برای ثبت و قرار گرفتن در چارچوب سازوکارهای سازمان بینالمللی دریانوردی ارسال شود. با این حال، تهران تاکید دارد که این ترتیبات به هیچ عنوان به معنای بازگشایی تنگه هرمز نیست؛ بلکه چارچوبی برای نحوه تردد دریایی در صورت فراهم شدن شرایط بازگشت تردد به وضعیت عادی است.
از این منظر، مسیر طراحیشده را باید بیش از آنکه بازگشایی دانست، یک ترتیب موقت و مشروط تلقی کرد؛ ترتیبی که در شرایط فعلی امکان مدیریت تردد دریایی را فراهم میکند، اما ظرفیت آن را نیز دارد که در صورت تحقق شرایط سیاسی لازم، به مبنای یک سازوکار پایدارتر تبدیل شود. نقطه کلیدی در این میان، همان شرطی است که تهران بر آن تاکید دارد: بازگشت آمریکا به تعهداتی که در تفاهمنامه اسلامآباد پذیرفته و اجرای عملی آنها.
بنابراین، مساله فقط این نیست که آیا مسیر جدید دریایی در تنگه هرمز ایجاد شده یا نه؛ مساله مهمتر این است که آیا این مسیر میتواند به یک چارچوب قابل اتکا برای بازگشت تدریجی وضعیت عادی در تنگه تبدیل شود یا خیر. در این سناریو، پایبندی آمریکا به تعهدات خود، تعیینکننده فاصله میان یک سازوکار موقت و یک ترتیبات نهایی خواهد بود. اگر تعهدات آمریکا عملی شود، مسیری که امروز صرفا بهعنوان چارچوب مشروط تردد طراحی شده، میتواند به پایهای برای بازگشت کشتیرانی به وضعیت عادی تبدیل شود. اهمیت دیگر نشست صلاله، شکلگیری یک پلتفرم گفتوگوی مستقیم میان کشورهای ساحلی خلیج فارس است.
حتی اگر این نشست در سطح رسمی وارد موضوعاتی مانند یمن، اختلافات منطقهای یا سایر پروندههای سیاسی نشود، نفس حضور ایران و هفت کشور ساحلی در یک قالب مشترک، یک تحول قابلتوجه محسوب میشود. این قالب میتواند در صورت وجود اراده سیاسی، در آینده برای گفتوگو درباره موضوعات دیگر نیز مورد استفاده قرار گیرد. از این منظر، صلاله را میتوان یک نقطه شروع دانست، نه لزوما یک توافق جامع منطقهای. دستور کار فعلی محدود است، اما سازوکاری که حول آن شکل میگیرد میتواند ماندگارتر از موضوع اولیه نشست باشد. گفتوگوی مستقیم کشورهای ساحلی درباره امنیت و تردد در یکی از حساسترین آبراههای جهان، حتی در چارچوبی فنی و محدود، امکان ایجاد کانالهای ارتباطی جدیدی را فراهم میکند که در شرایط بحران میتواند اهمیت بیشتری پیدا کند.
