پیشنهادی برای تجارت دریایی با وجود محاصره
در واردات، کشور ثالث کالای متعلق به خود را با کشتی خود به بندر ایران آورده و تحویل میدهد. در صادرات نیز خریدار خارجی با کشتی خود وارد بندر ایران شده، کالای ایرانی را بارگیری و به مقصد خود منتقل میکند. مزیت مهم این مدل آن است که کشور ثالث مستقیما در تجارت با ایران ذینفع میشود؛ زیرا هم کالا و هم وسیله حمل متعلق به اوست. در نتیجه، استمرار تجارت با ایران برای آن کشور یک منفعت اقتصادی مستقیم خواهد بود. از سوی دیگر، در صورت ایجاد مزاحمت یا اقدام علیه کشتی، موضوع صرفا به رابطه ایران و طرف محاصرهکننده محدود نمیشود و میتواند منافع و حقوق کشور صاحب کشتی و کالا را نیز درگیر کند. همین امر میتواند به افزایش وزن سیاسی و دیپلماتیک تجارت ایران با کشورهای ثالث منجر شود.
این مدل همچنین میتواند وابستگی ایران به ناوگان دریایی خود را کاهش داده و امکان استفاده از ظرفیت ناوگان تجاری کشورهای مختلف را فراهم کند. چنانچه چند کشور در این سازوکار مشارکت کنند، یک شبکه تجاری چندجانبه شکل خواهد گرفت که استمرار واردات و صادرات ایران را تقویت میکند. البته استفاده از کشتی و کالای کشور ثالث بهخودیخود به معنای پایان یا لغو حقوقی محاصره دریایی نیست؛ اما میتواند آثار عملی و اقتصادی محاصره را کاهش دهد و تجارت ایران را به منافع مستقیم کشورهای دیگری پیوند بزند. در نهایت، «قرارداد با کشور صاحب کشتی و کالا در بندر ایران» میتواند به عنوان یک ابتکار حقوقی، تجاری و دیپلماسی اقتصادی برای کاهش آثار محاصره دریایی و حفظ جریان تجارت خارجی کشور مورد توجه قرار گیرد.
* کارشناس ارشد حقوق
