دنیای اقتصاد گزارش میدهد؛
آیا جهش بازده اوراق قرضه تهدیدی برای رونق بازار جهانی سهام است؟
گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد- کسری غفوری: در بازارهای سهام این باور همواره وجود داشته است که مسیر قیمتها تنها رو به بالا حرکت میکند. این تصور با بیاعتنایی قیمتهای جهانی سهام به ریزش بازار اوراق قرضه بیش از پیش تقویت شده است.
بازدهی اوراق بدهی بلندمدت دولتی به بالاترین سطح خود در نزدیک به دو دهه اخیر رسیده است. این اتفاق در شرایطی رخ میدهد که سرمایهگذاران نگران این هستند که آیا تورم و کسری بودجه مهار میشوند یا خیر و اوراق قرضه دولتی نیز باید برای جذب سرمایه با موج بیسابقه استقراض شرکتی که به واسطه تب هوش مصنوعی ایجاد شده است، رقابت کنند.
با وجود اینکه تلاطم در بازار اوراق قرضه به حدی بود که خزانهداری آمریکا را به مداخله واداشت؛ اما شاخص جهانی اماسسیآی در نزدیکی سقف تاریخی خود قرار دارد؛ اگرچه بازارهای جهانی سهام به دلیل نگرانی از هزینههای هنگفت شرکتهای فناوری در حوزه هوش مصنوعی تحت فشار قرار گرفتهاند؛ اما خوشبینی به وجود تقاضای کافی برای توجیه این هزینههای سرمایهای و همچنین فصل قدرتمند گزارشهای درآمدی شرکتها باعث بازگشت پرقدرت بازار شده است.
به نوشته بلومبرگ، سهام در گذشته نشان دادهاند که در برابر شوکهای بازار اوراق قرضه آسیبپذیر هستند. در سال ۲۰۲۲ زمانی که بانکهای مرکزی برای مقابله با تورم سرسامآور نرخ بهره را افزایش دادند بازدهی اوراق خزانهداری دهساله بیش از دو برابر شد و حدود ۱۸ تریلیون دلار از ارزش بازار شرکتهای حاضر در شاخص جهانی اماسسیآی در طول یک سال از بین رفت. اما چرا این بار واکنش بازار سهام بسیار ملایمتر بوده و آیا این وضعیت ممکن است تغییر کند.
چرا بازده اوراق قرضه معمولا برای سهام اهمیت دارد؟
با افزایش بازده اوراق قرضه ارزش درآمدهای آتی شرکتها برای سرمایهگذاران در زمان حال کاهش مییابد و این موضوع معمولا ارزشگذاری سهام را تحت فشار قرار میدهد. این تاثیر بهویژه در بخش فناوری بسیار شدید است زیرا در این بخش سرمایهگذاران معمولا روی سودهایی حساب باز میکنند که در آینده دور محقق خواهند شد.
علاوه بر این سهام و اوراق قرضه برای جذب سرمایههای مشابه با یکدیگر رقابت میکنند. بازدهی بالاتر اوراق قرضه دولتی که عموما داراییهای امنتری محسوب میشوند به این معناست که سهام با ریسک بالاتر باید برای جذب سرمایه تلاش بیشتری کنند.
از سوی دیگر هزینههای استقراض شرکتی نیز معمولا به بازده اوراق قرضه دولتی گره خورده است. افزایش بازدهی موجب بالا رفتن هزینه بدهی شرکتها میشود و میتواند هم سرمایهگذاریها و هم سودآوری آنها را محدود کند.
چرا بازار سهام به رشد اخیر بازدهیها بیاعتنا بوده است؟
در نظرسنجی غیررسمی بلومبرگ در ماه مه مدیران سرمایه هشدار دادند که عبور بازدهی اوراق ۳۰ ساله خزانهداری از مرز ۵ درصد میتواند به رونق بازار سهام پایان دهد. با این حال از ماه ژوئیه این اوراق همواره بالاتر از این سطح معامله شدهاند و با وجود اینکه قیمت سهام نشانههایی از فشار را بروز داده اما مسیر کلی بازار همچنان صعودی بوده است.
سودآوری چشمگیر شرکتی یکی از محرکهای اصلی بازار سهام به شمار میرود. شرکتها در سراسر آسیا، اروپا و آمریکا توانستهاند پیشبینیهای بلندپروازانه تحلیلگران را برای سهماهه دوم سال پشت سر بگذارند. بر اساس دادههای جمعآوریشده توسط بلومبرگ اینتلیجنس سود شرکتهای حاضر در شاخص اساندپی ۵۰۰ با رشد سالانه ۳۳ درصدی یکی از بهترین عملکردهای ثبتشده را به نمایش گذاشته است.
زمانی که افزایش بازده اوراق قرضه به جای تورم بالاتر یا فشار مالی نشاندهنده رشد اقتصادی قویتر باشد بازارهای سهام نیز معمولا میتوانند همسو با آن رشد کنند. این موضوع یک عامل کلیدی در ریزش اخیر بازار اوراق قرضه بوده است. اگرچه چسبندگی تورم و حجم بالای انتشار اوراق بدهی توسط دولتها و شرکتها در این زمینه نقش داشتهاند اما انتظارات مبنی بر تابآوری اقتصاد جهانی نیز بسیار تاثیرگذار بوده است. رشد اقتصادی در سال جاری با وجود قیمتهای بالاتر نفت و نگرانی از رکود ناشی از جنگ ایران به شکل شگفتآوری مقاوم بوده است.
مدیران سرمایه و استراتژیستها همچنین به روند تدریجی افزایش بازده اوراق قرضه اشاره میکنند. این روند بیش از آنکه یک حرکت بینظم و نشاندهنده ترس در بازار باشد با قیمتگذاری مجدد و پیوسته رشد اسمی اقتصاد همخوانی دارد. جورجیوس لئونتاریس مدیر ارشد سرمایهگذاری در منطقه اروپا، خاورمیانه و آفریقا در بخش بانکداری خصوصی جهانی اچاسبیسی معتقد است اگر شاهد جهش ناگهانی و بینظم بازدهیها بودیم قطعا بازارهای سهام در نهایت به آن واکنش نشان میدادند. شاخص موو که نوسانات بازار اوراق قرضه آمریکا را اندازهگیری میکند در حال حاضر در نزدیکی پایینترین سطح خود در پنج سال گذشته نوسان میکند.
تفاوت شرایط فعلی با شوک تورمی سال ۲۰۲۲ در چیست؟
بانکهای مرکزی در آستانه ورود به سال ۲۰۲۲ رویکرد بسیار ملایمتری نسبت به افزایش تورم داشتند. شاخص کل قیمت مصرفکننده در آمریکا از ژوئن ۲۰۲۰ شروع به افزایش کرد و تا مارس ۲۰۲۱ از هدف ۲ درصدی فدرال رزرو عبور کرد. با این حال بانک مرکزی آمریکا تا یک سال بعد یعنی زمانی که تورم به مرز ۸ درصد نزدیک شده بود افزایش نرخ بهره را آغاز نکرد.
این بار نرخهای بهره بسیار بالاتر از دوران خروج از همهگیری کرونا هستند و معاملهگران بر این باورند که افزایشهای بیشتری نیز در راه است. کوین وارش، رئیس فدرال رزرو، در ماه اوت هشدار داد که تورم در آمریکا به شکل معناداری کاهش نیافته و بانک مرکزی همچنان کارهای زیادی برای انجام دادن دارد.
شوک تورمی پس از همهگیری باعث ایجاد ترس گسترده از وقوع رکود شد. شاخص موو در سال ۲۰۲۳ به اوج ۱۵ ساله خود رسید و رشد سودآوری شرکتهای اساندپی ۵۰۰ به کمتر از یک درصد تنزل یافت. اما چشمانداز اقتصادی در سال جاری بسیار روشنتر است. پیشبینی میشود تولید ناخالص داخلی واقعی آمریکا در سال ۲۰۲۶ با رشد ۲.۱ درصدی همراه باشد که با سرعت رشد سال گذشته برابری میکند. همزمان انتظار میرود سود سالانه شرکتها جهش ۲۷ درصدی را تجربه کند. بخش بزرگی از این خوشبینی ریشه در گسترش هوش مصنوعی دارد که در سال ۲۰۲۲ اثری از آن نبود.
آیا کاهش هزینهکرد مصرفکنندگان سهام را تهدید میکند؟
مصرفکنندگان همچنان موتور محرک اصلی رشد جهانی هستند. در ایالات متحده هزینههای مصرفکننده بیش از دو سوم فعالیتهای اقتصادی را تشکیل میدهد. افزایش بازده اوراق قرضه معمولا به معنای نرخهای بالاتر برای وام مسکن، وام خودرو و کارتهای اعتباری است که میتواند قدرت خرید مردم را محدود کند.
با این وجود تاثیر هزینهکرد مصرفکنندگان بر بازارهای سهام در سالهای اخیر کمرنگ شده است. بر اساس دادههای بلومبرگ شرکتهای فناوری، مالی، ارتباطات و مراقبتهای بهداشتی نزدیک به ۷۰ درصد از وزن شاخص اساندپی ۵۰۰ را در اختیار دارند در حالی که سهم سهام شرکتهای تولیدکننده کالاهای اساسی و مصرفی تنها ۱۳ درصد است. رونق امسال بازار جهانی سهام بیش از هر چیز با نیروی محرکه بخشهای انرژی، فناوری و صنعت شکل گرفته است.
یکی از ریسکهای فراگیرتر برای سهام این است که صرف ریسک سهام، یعنی تفاوت بازده سود شرکتهای اساندپی ۵۰۰ با بازده اوراق خزانهداری دهساله، از سال ۲۰۲۴ در محدوده منفی قرار داشته است. این بدان معناست که سرمایهگذاران برای نگهداری سهام در مقابل اوراق قرضه حاضر به پذیرش تخفیف هستند که این پدیده در دو دهه گذشته بسیار نادر بوده است.
با این حال بر اساس یک مدل جایگزین برای محاسبه صرف ریسک سهام در بانک سوسیته ژنرال، سهام همچنان جذابتر از اوراق قرضه به نظر میرسند. مانیش کابرا استراتژیست ارشد سهام آمریکا در این بانک معتقد است بازار میتواند با یک افزایش ۵۰ تا ۶۰ واحد پایهای دیگر در بازدهیها کنار بیاید و تنها افزایش ۲۰۰ واحد پایهای است که میتواند به معنای پایان چرخه رشد فعلی باشد.
چه عاملی میتواند رونق بازار سهام را متوقف کرده و اوراق قرضه را به دارایی محبوب تبدیل کند؟
جایگاه اوراق قرضه حاکمیتی به عنوان پناهگاه امن سرمایهگذاری در سالهای پس از همهگیری متزلزل شده است زیرا استقراض دولتها به رکوردهای تازهای رسیده و به کوه بدهیهای ملی و کسری بودجه افزوده است. سرمایهگذاران همچنین برای محافظت از خود در برابر ابهامات تورمی خواستار دریافت بازدهی بیشتری هستند و بسیاری از آنها اوراق بدهی شرکتی با کیفیت و کوتاهمدت را به اوراق قرضه بلندمدت دولتی ترجیح میدهند چرا که حساسیت کمتری نسبت به تغییرات نرخ بهره دارند.
وقوع یک رکود اقتصادی یا افت شدید در اقتصاد به احتمال زیاد موجب بازگشت به الگوی سنتی فرار به سمت امنیت خواهد شد و جذابیت اوراق قرضه را دوباره افزایش میدهد به شرطی که همزمان با کاهش رشد اقتصادی تورم نیز مهار شود. افزایش چشمگیر نوسانات در بازار اوراق قرضه نیز میتواند سرمایهگذاران سهام را به شدت نگران کند.
در حال حاضر یکی از عواملی که به نفع اوراق قرضه عمل میکند این است که بازدهی واقعی، یعنی سودی که سرمایهگذاران پس از کسر تورم دریافت میکنند، در بالاترین سطح چند سال اخیر قرار دارد.
