صندوقهای دارویی بهترین بازدهی را در مقابل ریسک کم خلق کردند
برندگان بورس در آزمون ریسک
علی قاسمی: با رشد حدود ۱۵۰ درصدی شاخص کل بورس طی یک سال اخیر، صندوقهای سهامی نیز وارد دور تازهای از رقابت برای جذب سرمایهگذاران شدهاند. در این میان، برخی صندوقها با ثبت بازدهی بیش از ۲۰۰ درصدی و حتی رشدهای چند برابری، در نگاه نخست عملکرد خیرهکنندهای داشتهاند. با این حال، صرف بررسی بازدهی نمیتواند معیار دقیقی برای سنجش عملکرد مدیران صندوقها باشد؛ چرا که کسب بازدهی بالا معمولا با پذیرش ریسک بیشتر همراه است. بررسی عملکرد صندوقهای سهامی با استفاده از نسبت ترینر نشان میدهد که صندوقهای بخشی دارویی توانستهاند ترکیب مطلوبتری از بازدهی و ریسک را برای سرمایهگذاران ایجاد کنند. در رتبههای بعدی نیز برخی صندوقهای بخشی غذایی قرار گرفتهاند. در مقابل، شماری از صندوقها اگرچه بازدهی بالایی داشتهاند، اما به دلیل بتای بالاتر و در نتیجه ریسک بیشتر، در آزمون بازدهی تعدیلشده با ریسک کارنامه ضعیفتری ثبت کردهاند.
چرا داروییها؟
بررسی عملکرد صندوقهای دارویی طی یک سال اخیر نشان میدهد که ETFهای بخشی این صنعت، نهتنها در جدول بازدهی در میان برترینهای بازار قرار گرفتهاند، بلکه هنگام تعدیل بازدهی بر اساس ریسک نیز جایگاه ممتازی داشتهاند. «فارمانی»، «فارماکیان» و «دارونو» سه صندوق بخشی صنعت دارو هستند که طی یک سال اخیر حداقل رشد ۲۰۰ درصدی را تجربه کردهاند؛ رشدی که بهتنهایی برای قرار گرفتن این صندوقها در میان گزینههای جذاب بازار کافی به نظر میرسد، اما بررسی دقیقتر تصویری متفاوت و البته کاملتر ارائه میکند. ضریب بتا، یکی از مهمترین معیارهای سنجش ریسک سیستماتیک، در این صندوقها حدود 0.8بوده است. به بیان ساده، نوسانات این صندوقها در مقایسه با بازار کمتر بوده و در عین حال توانستهاند بازدهی بسیار بالاتری از شاخص کل به ثبت برسانند. همین ترکیب بازدهی بالا و بتای پایین موجب شده است نسبت ترینر این صندوقها در سطح مطلوبی قرار گیرد.
نسبت ترینر، بازدهی مازاد یک دارایی نسبت به نرخ بدون ریسک را بر بتای آن تقسیم میکند. بنابراین هر چه این نسبت بالاتر باشد، به این معناست که سرمایهگذار در ازای ریسکی که متحمل شده، بازدهی بیشتری دریافت کرده است. از این منظر، صدرنشینی صندوقهای دارویی تنها حاصل رشد قیمت سهام آنها نیست، بلکه نشاندهنده کارنامه مطلوب آنها در خلق بازدهی متناسب با ریسک نیز هست. عملکرد داروییها را میتوان در چارچوب شرایط کلی بازار نیز بررسی کرد. در یک سال گذشته، رشد قیمت سهام و افزایش ارزش داراییهای بورسی موجب شده است بسیاری از صندوقها بازدهی قابلتوجهی کسب کنند. با این حال، همه صندوقها به یک اندازه از این روند منتفع نشدهاند. ساختار پرتفو، میزان تمرکز در صنایع مختلف، وزن سهام بزرگ و کوچک و همچنین نحوه مدیریت نقدینگی، از جمله عواملی هستند که میتوانند باعث تفاوت قابلتوجه میان عملکرد صندوقها شوند.
رقابت غذاییها با داروییها
پس از صندوقهای دارویی، برخی صندوقهای بخشی صنعت غذایی نیز عملکرد قابلتوجهی در برابر ریسک تحمیلشده به سرمایهگذاران داشتهاند. «فرالگوریتم» و «مزه» در این گروه قرار میگیرند؛ صندوقهایی که طی یک سال اخیر موفق شدهاند بیش از ۱۶۰ درصد بازدهی ایجاد کنند، درحالیکه ریسک سیستماتیک آنها پایینتر از سطح بازار بوده است. این موضوع از منظر سرمایهگذاری اهمیت ویژهای دارد. سرمایهگذار تنها به دنبال بیشترین عدد در ستون بازدهی نیست، بلکه باید بررسی کند که برای دستیابی به آن بازدهی چه میزان ریسک پذیرفته شده است. به همین دلیل، ممکن است صندوقی با بازدهی ۱۷۰ درصدی از صندوقی با بازدهی ۲۰۰ درصدی عملکرد مطلوبتری داشته باشد؛ اگر بازدهی نخست با ریسک بهمراتب پایینتری حاصل شده باشد. در واقع، نسبت ترینر تلاش میکند همین تفاوت را آشکار کند. این سنجه، صندوقها را از منظر کارآیی سرمایهگذاری مورد مقایسه قرار میدهد و نشان میدهد مدیران کدام صندوق توانستهاند در ازای ریسک سیستماتیک کمتر، بازدهی بیشتری برای سرمایهگذاران ایجاد کنند. از این منظر، عملکرد صندوقهای غذایی نیز نشان میدهد که برای کسب بازدهی مناسب در بازار صعودی، لزوما پذیرش ریسکهای بسیار بالا ضروری نیست.
اهرمیها، در صدر
در سوی دیگر، صندوقهای اهرمی قرار دارند؛ گروهی که به طور طبیعی با ریسک بیشتری نسبت به اغلب صندوقهای سهامی مواجهاند. برخلاف این تصور که صندوقهای اهرمی در دورههای بلندمدت نمیتوانند بازدهی متناسب با ریسک خود ایجاد کنند، عملکرد یک سال اخیر برخی از آنها نشان میدهد که در یک دوره صعودی قدرتمند، اهرم میتواند اثر قابلتوجهی بر بازدهی سرمایهگذاران داشته باشد. «نارنج اهرم» و «دوایکس» از جمله صندوقهایی هستند که در این دوره رشدهای بسیار بالایی را تجربه کردهاند و بازدهی آنها در محدوده ۴۰۰ تا ۵۰۰ درصد قرار گرفته است.
این ارقام به مراتب بالاتر از بازدهی شاخص کل و حتی صندوقهای دارویی است. با این حال، زمانی که این بازدهی در کنار بتای صندوقها قرار میگیرد، تصویر متعادلتری از عملکرد آنها به دست میآید. بتای صندوقهای اهرمی عمدتا بالاتر از1.8بوده است؛ به این معنا که نوسانات آنها به شکل محسوسی بیشتر از بازار بوده است. بنابراین بخش مهمی از بازدهی خارقالعاده این صندوقها را باید در کنار ریسک بالای آنها تحلیل کرد. به عبارت دیگر، سرمایهگذاری در این صندوقها برای کسب بازدهیهای چندبرابری، هزینهای به نام پذیرش نوسان بیشتر دارد. این موضوع نشان میدهد که رتبهبندی صندوقها صرفا براساس بازدهی میتواند سرمایهگذار را به نتیجهای ناقص برساند. صندوقی که در جدول بازدهی در صدر قرار دارد، الزاما بهترین صندوق برای همه سرمایهگذاران نیست. میزان ریسکپذیری فرد و بازدهی کسبشده در مقابل این ریسک نیز باید در تصمیمگیری لحاظ شود.
بازدهیهای پرخطر
در مقابل صندوقهایی که توانستهاند با ریسک پایین، بازدهیهای چشمگیری خلق کنند، برخی صندوقها قرار دارند که بازدهی آنها در مقایسه با ریسک پذیرفتهشده چندان قابل دفاع نیست. این صندوقها اگرچه ممکن است در نگاه نخست عملکردی مثبت داشته باشند، اما بررسی نسبت ترینر نشان میدهد سرمایهگذاران برای دستیابی به این بازدهی، ریسک بالایی را متحمل شدهاند.
«دارایکم» یکی از نمونههای قابلتوجه در این گروه است. این صندوق طی یک سال اخیر حدود ۱۱۱ درصد رشد قیمتی داشته، درحالیکه بتای آن حدود 1.35بوده است. به این ترتیب، سرمایهگذار برای کسب بازدهی پایینتر از عملکرد شاخص کل، ریسک بیشتری نسبت به بازار پذیرفته است. در همین دوره، شاخص کل بورس حدود ۱۵۰ درصد رشد کرده و در عین حال، ریسک سیستماتیک بازار پایینتر از بتای دارایکم بوده است.برخی صندوقهای بخشی خودرویی نیز شرایط مشابهی دارند.
«تخت گاز» به عنوان صندوق بخشی صنعت خودرو، در حالی طی یک سال اخیر حدود ۶۹ درصد بازدهی داشته که ریسک آن به مراتب بالاتر از بازار بوده است. چنین عملکردی نشان میدهد که رشد مثبت قیمت یک صندوق بهتنهایی نمیتواند نشانه عملکرد مطلوب آن باشد.اهمیت این موضوع برای سرمایهگذاران در شرایطی بیشتر میشود که بازار سهام پس از یک دوره رشد قابلتوجه، وارد مرحلهای شود که نوسانات افزایش یابد. در چنین شرایطی، صندوقهایی که بازدهی خود را با ریسک پایینتری ایجاد کردهاند، میتوانند از جذابیت بیشتری برخوردار باشند؛ چرا که در صورت تغییر روند بازار، میزان آسیبپذیری آنها نیز احتمالا کمتر خواهد بود.
