کره شمالی در قدرتمندترین وضعیت ۳۵ سال گذشته خود قرار دارد
راز درآمد ۲۲ میلیارد دلاری «اون»
به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-کسری غفوری؛ رهبر کره شمالی در پانزدهمین سالگرد زمامداری خود، بیش از هر زمان دیگری به منابع مالی کلان دسترسی یافته است. بر اساس تحلیل نهادهای اطلاعاتی و آمارهای تجاری، کره شمالی توانسته است در فاصله سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ رقمی در حدود ۲۲ میلیارد دلار درآمد ارزی کسب کند. این دستاورد تاریخی که از طریق منابع جایگزین درآمدزایی حاصل شده، تقریبا چهار برابرِ ثروتی است که در دوره چهار ساله پیش از آن جمعآوری شده بود؛ دورانی که ایالات متحده موفق شد چین و روسیه را برای اعمال تحریمهای فلجکننده سازمان ملل با هدف قطع دسترسی پیونگیانگ به ارزهای معتبر متقاعد سازد. با وجود تمام این محدودیتها، کیم جونگ اون نه تنها توانست بازدارندگی هستهای خود را تقویت کند، بلکه روابط با شرکای دیپلماتیک کلیدیاش را گسترش داد و منابع درآمدی جدیدی ایجاد کرد.
به نوشته بلومبرگ، رهبر کره شمالی تمام این موفقیتها را در شرایطی کسب کرده که از کمکهای مالی خارجی چند میلیارد دلاری که زمانی بقای حکومت پدر و پدربزرگش را تضمین میکرد، بینیاز شده است. چشمانداز شهری پیونگیانگ با موجی از ساختوسازهای جدید در حال تغییر است، خیابانهای پایتخت که روزگاری کاملا خلوت بودند اکنون مملو از خودروهای شخصی وارداتی از چین شدهاند و ارتش این کشور به نمایش تسلیحات پیشرفتهتری از جمله ناوهای جنگی مدرن میپردازد.
آندری لانکوف، مدیر گروه مشاوره ریسک کره و متخصص مطالعات شبهجزیره کره، معتقد است که کره شمالی اکنون در قدرتمندترین وضعیت ۳۵ سال گذشته خود قرار دارد. او پول نقد حاصل از فروش تسلیحات به روسیه را به برنده شدن در یک بختآزمایی بزرگ تشبیه میکند و حمایتهای احیاشده پکن را معادل یک حقوق بازنشستگی کاملا تضمینشده میداند.
از آنجا که کره شمالی آمارهای اقتصادی خود را منتشر نمیکند و دولت این کشور با کمک شرکای خود تجارتهای غیررسمی را در لایههای پنهان انجام میدهد، ارقام مربوط به درآمدهای این کشور صرفا تخمینهایی هستند که ممکن است کمتر یا حتی بیشتر از واقعیت باشند. بخش عمدهای از این درآمدها به دلیل قطع دسترسی پیونگیانگ به سیستم بانکی بینالمللی در خارج از مرزهای این کشور نگهداری میشود و گمان میرود بخش دیگری از پرداختها در قالب مبادله کالا و انتقال فناوری صورت گیرد. با این حال، این اعداد تصویر روشنی از حکومتی ارائه میدهند که از روشهای خرد دور زدن تحریمها مانند جعل اسکناس و قاچاق تنباکو عبور کرده و به پروژههای بسیار سودآورتری روی آورده است؛ نتیجه این تغییر رویه، خلق یک کره شمالی ثروتمندتر با ظرفیت ایجاد تهدیدهای به مراتب بزرگتر برای نظم جهانی است.
رونق اقتصادی امروز، نشاندهنده یک چرخش چشمگیر در سرنوشت کیم جونگ اون است. تنها هفت سال پیش، او پس از ناکامی در دستیابی به توافقی برای کاهش تحریمها در ازای محدودسازی برنامه هستهایاش، نشست تاریخی هانوی با دونالد ترامپ را بدون نتیجه ترک کرد. سالهای پس از آن با چالشهای عمیقتری همراه بود؛ بحران کمبود مواد غذایی در داخل و قرنطینه خودخواسته مرزی در دوران کرونا که تجارت با شریک اصلی یعنی چین را قطع کرد، انزوای دیپلماتیک او را به شدت تعمیق بخشید. شرایط به قدری دشوار شد که در سال ۲۰۲۰، عالیترین مقام این کشور در یک سخنرانی ملی با چشمانی اشکبار بابت ناتوانی در مدیریت بحرانهای اقتصادی از مردم عذرخواهی کرد.
اما نقطه عطف این انزوا در سال ۲۰۲۲ رقم خورد؛ زمانی که آغاز جنگ در اوکراین توسط ولادیمیر پوتین، یک راه نجات غیرمنتظره را پیش پای پیونگیانگ قرار داد. با کاهش ذخایر تسلیحاتی مسکو، روسیه به کره شمالی به عنوان یک منبع کمیاب برای تامین مهمات توپخانهای دوران شوروی روی آورد. زرادخانههای داخلی کره شمالی ناگهان به منبعی ارزشمند تبدیل شدند که کیم توانست آنها را به پول نقد، کمکهای غذایی و فناوری پیشرفته نظامی تبدیل کند. بر اساس برآوردهای اطلاعاتی، کره شمالی تا پایان سال ۲۰۲۵ موفق شد نیمی از نیازهای روسیه به مهمات پرکاربرد ۱۲۲ و ۱۵۲ میلیمتری را تامین کند. این پشتیبانی تنها به ارسال تجهیزات محدود نشد و هزاران نیروی نظامی نیز در ازای دریافت حقوق ماهانه به مناطق درگیری اعزام شدند که تلفات آنها در میدان نبرد، درآمدهای جبرانی بیشتری را به خزانه پیونگیانگ سرازیر کرد. بر اساس برآوردهای سئول و CSIS، هر سرباز ماهانه حدود ۲۰۰۰ دلار حقوق دریافت میکند و پیونگیانگ برای هر کشته نیز مبلغ جبرانی اضافی دریافت میکند.
مقامات امنیتی و قانونگذاران در سئول تاکید دارند که همکاری نظامی پیونگیانگ و مسکو دیگر صرفا یک مسئله دیپلماتیک یا امنیتی نیست، بلکه به یکی از ستونهای اصلی درآمدزایی برای اقتصاد کره شمالی تبدیل شده است. بانک مرکزی کره جنوبی رشد اقتصادی همسایه شمالی را در سال ۲۰۲۵ حدود ۳.۵ درصد برآورد کرده است که نشاندهنده سومین سال متوالی توسعه اقتصادی این کشور پس از دوران تشدید تحریمها است.
به نظر میرسد چین نیز پس از سالها سردی روابط، متوجه این تغییر موازنه شده است. حضور کیم در کنار شی جینپینگ و پوتین و همچنین نمایش دختر نوجوانش به عنوان جانشین احتمالی در مراسم رسمی، نشاندهنده احیای روابط استراتژیک در بالاترین سطح است. نشانههای این بهبود وضعیت اقتصادی در بخشهایی از کشور که همچنان یکی از فقیرترین نقاط جهان محسوب میشود، قابل مشاهده است. تجارت با چین به بالاترین سطح خود پس از دوران تحریم رسیده و واردات کالاهای تفریحی و ورزشی افزایش یافته است. شهروندان در پایتخت اکنون میتوانند با استفاده از اینترانت داخلی و اپلیکیشنهای بومی، غذا سفارش دهند یا تاکسی بگیرند و استفاده از تلفنهای هوشمند به شکل چشمگیری افزایش یافته است.
توسعه زیرساختها تنها به پایتخت و پروژه عظیم ۵۰ هزار واحدی مسکونی در منطقه هواسونگ محدود نمیشود. شهرهای دیگر نیز در این روند نقش دارند؛ هامهونگ در ساحل شرقی به قطب اصلی تولید موشک و صنایع شیمیایی تبدیل شده، چونگجین به عنوان یک شهر بندری شرقی توسعه کارخانههای فولاد و کشتیسازی را دنبال میکند و ونسان در حال تبدیل شدن به یک تفرجگاه ساحلی بزرگ است که اخیرا وعده همکاریهای گردشگری با چین را نیز دریافت کرده است. کارشناسان حقوق بشر و اقتصاد کره شمالی معتقدند ترافیک بیسابقه کشتیهای باری در بندر نامپو نشان میدهد که این کشور هرگز تا این حد قدرتمند نبوده است.
کیم جونگ اون بخش عمدهای از این سرمایههای تازهنفس را به توسعه سریع برنامه هستهای اختصاص داده است؛ تا جایی که پیشبینی میشود زرادخانه او در دهه آینده با ذخایر هستهای فرانسه رقابت کند. در کنار آن، ارتش سنتی این کشور که سالها در سطح فناوری دوران شوروی متوقف مانده بود، در حال نوسازی است. رونمایی از ناوشکنهای ۵ هزار تنی مجهز به سیستمهای پدافندی پیشرفته روسی مانند پانتسیر-ام، نشان از جهشی دارد که تا چند سال پیش غیرقابل تصور بود. انتقال فناوری از مسکو باعث فشرده شدن زمانبندی توسعه تسلیحاتی کره شمالی شده است. علاوه بر این، تولید مشترک پهپادهای تهاجمی و ارتقای موشکهای بالستیک مشابه سیستم اسکندر روسیه، قابلیتهای فنی جدیدی به ارتش این کشور بخشیده است که میتواند راه را برای یافتن مشتریان تسلیحاتی فراتر از مرزهای روسیه باز کند.
در کنار تجارت تسلیحات، رهبر کره شمالی اقتصاد خود را از طریق تیمی از هکرهای سایبری نیز متنوع ساخته است. گروههای هکری وابسته به پیونگیانگ اکنون عامل بیش از هفتاد درصد از سرقتهای رمزارز در جهان هستند که این وجوه معمولا توسط شبکههای سازمانیافته در خارج از کشور پولشویی شده و سپس به ارزهای معتبر در حسابهای بانکی امن تبدیل میشوند.
این پویایی اقتصادی با تحرکات دیپلماتیک جدیدی نیز همراه شده است. میزبانی از مقامات کشورهای مختلف از آسیا تا شرق اروپا نشان میدهد که کیم به دنبال کاهش وابستگی دیپلماتیک خود به مسکو و پکن است. رهبری که روزگاری از سوی غرب تنها به عنوان حاکم یک کشور منزوی شناخته میشد، اکنون به عنوان رهبر انعطافپذیر یک قدرت نوظهور هستهای ظاهر شده است که دیگر هیچ نیاز فوری برای نشستن بر سر میز مذاکره با غرب و همسایه جنوبی خود احساس نمیکند و ثابت کرده است که میتواند در سایه تحریمهای مستمر، مسیر بقا و توسعه خود را پیدا کند./
