بازار جهانی انرژی در انتظار بازگشایی تنگه هرمز شاهد سقوط شاخص برنت بود
نفت در کف دو هفتهای
حمید ملازاده: بازار جهانی نفت روز دوشنبه ۲۵ مه با سقوط قابلتوجه قیمتها مواجه شد؛ روندی که عمدتا تحتتاثیر افزایش امیدها به دستیابی ایران و آمریکا به یک توافق سیاسی و امنیتی جدید شکل گرفت. معاملهگران بازار انرژی که طی هفتههای اخیر تحتتاثیر تنشهای ژئوپلیتیک در خاورمیانه و محدودیتهای ایجادشده در تنگه هرمز، نفت را به سطوح بیسابقهای رسانده بودند، اکنون با انتشار گزارشهایی درباره نزدیک شدن تهران و واشنگتن به یک تفاهم اولیه، بخشی از نگرانیهای خود را تعدیل کردهاند.
به گزارش تارنمای tradingeconomics و تا لحظه تنظیم این خبر، بهای نفت خام برنت در روز دوشنبه ۲۵مه با افتی نزدیک به ۶درصد، به حدود ۹۸دلار در هر بشکه رسید؛ سطحی که پایینترین قیمت طی دو هفته گذشته محسوب میشود. نفت خام وستتگزاس اینترمدیت آمریکا نیز بیش از ۶درصد کاهش یافت و در محدوده ۹۱دلار در هر بشکه معامله شد. هر دو شاخص نفتی در ادامه روند نزولی هفته گذشته، بیشترین فشار فروش را از زمان اوجگیری بحران خاورمیانه تجربه کردند. عامل اصلی این افت، گزارشهایی بود که از پیشرفت مذاکرات میان ایران و آمریکا حکایت داشت؛ مذاکراتی که به گفته منابع آگاه، میتواند به کاهش تنشها در منطقه، بازگشایی تدریجی تنگه هرمز، آزادسازی بخشی از داراییهای بلوکهشده ایران و آغاز دور جدیدی از گفتوگوها درباره برنامه هستهای تهران منجر شود. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز ۲۳مه اعلام کرد که واشنگتن و تهران «تا حد زیادی» بر سر چارچوب یک تفاهمنامه صلح به توافق رسیدهاند.
بر اساس اظهارات او، این توافق میتواند مسیر بازگشایی تنگه هرمز را هموار کند؛ گذرگاهی راهبردی که پیش از آغاز بحران اخیر، حدود یکپنجم تجارت جهانی نفت و گاز طبیعی مایعشده از آن عبور میکرد. با این حال، ترامپ همزمان تاکید کرد که آمریکا تا زمان دستیابی به توافق نهایی، محاصره و محدودیتهای اعمالشده بر تنگه هرمز را حفظ خواهد کرد و واشنگتن قصد ندارد «با عجله» وارد توافق با ایران شود. همین موضعگیری باعث شد بخشی از بازار نسبت به پایداری روند نزولی قیمت نفت محتاط باقی بماند. طی ماههای گذشته، درگیریهای مرتبط با ایران و اعمال محدودیتهای دوگانه بر عبور و مرور انرژی در تنگه هرمز، شوک سنگینی به بازار جهانی وارد کرده بود. اختلال در صادرات نفت خاورمیانه، توقف بخشی از تولید کشورهای منطقه و نگرانی از کمبود عرضه، قیمت نفت را به بالاترین سطوح چند سال اخیر رسانده بود.
احتمال کاهش تنشها
اکنون اما بازارها در حال قیمتگذاری سناریوی متفاوتی هستند؛ سناریویی که بر اساس آن، احتمال کاهش تنشها و بازگشت تدریجی جریان صادرات نفت از خلیجفارس افزایش یافته است. تحلیلگران معتقدند حتی احتمال نسبی بازگشایی کامل تنگه هرمز نیز برای بازار کافی بوده تا بخشی از «پریمیوم ریسک ژئوپلیتیک» از قیمت نفت حذف شود. سال کاونیک، تحلیلگر موسسه استرالیایی MST Marquee، معتقد است بازار اکنون نخستین نشانههای خروج از بحران را مشاهده میکند. او میگوید با وجود تمام ریسکها و ابهاماتی که همچنان پیرامون توافق احتمالی و آینده تنگه هرمز وجود دارد، معاملهگران برای نخستین بار «نوری در انتهای تونل» میبینند؛ موضوعی که میتواند در کوتاهمدت فشار بر قیمت نفت را کاهش دهد. با این حال، بسیاری از کارشناسان هشدار میدهند که بازار نباید نسبت به احتمال دستیابی سریع به توافق بیش از حد خوشبین باشد.
وارن پترسون، رئیس استراتژی کالا در بانک هلندیING، تاکید کرده که مذاکرات ایران و آمریکا در گذشته نیز بارها به مراحل حساس رسیده اما در نهایت شکست خورده است. به گفته او، همین سابقه باعث میشود معاملهگران نسبت به واکنش هیجانی و بیش از حد به اخبار مذاکرات محتاط باشند. علاوه بر پیچیدگیهای سیاسی، موانع فنی و عملیاتی نیز همچنان پابرجاست. کارشناسان انرژی معتقدند حتی در صورت توافق سیاسی و رفع محدودیتها، بازگشت کامل صادرات نفت و گاز از مسیر تنگه هرمز به شرایط عادی، به زمان قابلتوجهی نیاز خواهد داشت.
تعمیر و بازسازی
بخشی از زیرساختهای نفت و گاز منطقه در جریان بحران اخیر آسیب دیده و تعمیر و بازسازی آنها ممکن است ماهها طول بکشد. پریانکا ساچدوا، تحلیلگر موسسه Phillip Nova، میگوید هرچه بحران طولانیتر شود، این تردید نیز پررنگتر میشود که آیا قدرتهای جهانی واقعا خواهان پایان سریع اختلالات بازار انرژی هستند یا خیر. به گفته او، بازار همچنان با درجه بالایی از نااطمینانی مواجه است و معاملهگران نمیتوانند صرفا بر اساس سیگنالهای سیاسی، مسیر بلندمدت قیمت نفت را تعیین کنند. در همین حال، کاهش قیمت جهانی نفت همزمان با افزایش فعالیت تولیدکنندگان آمریکایی همراه شده است.
شرکت خدمات نفتی بیکر هیوز اعلام کرد تعداد دکلهای حفاری نفت و گاز در آمریکا برای پنجمین هفته متوالی افزایش یافته و به ۵۵۸ دکل رسیده است؛ بالاترین سطح از ژوئن ۲۰۲۵ تاکنون. افزایش تعداد دکلهای حفاری معمولا بهعنوان شاخصی پیشنگر برای رشد تولید نفت و گاز آمریکا در ماههای آینده تلقی میشود. تولیدکنندگان آمریکایی در واکنش به افزایش قیمتهای انرژی طی هفتههای اخیر، سرمایهگذاری بیشتری در توسعه تولید انجام دادهاند؛ موضوعی که در صورت کاهش تنشهای خاورمیانه، میتواند فشار مضاعفی بر بازار نفت وارد کند. با وجود این، آمار بیکر هیوز نشان میدهد تعداد کل دکلهای فعال آمریکا همچنان نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود یک درصد کمتر است. این مساله نشان میدهد بخشی از صنعت نفت شیل آمریکا هنوز نسبت به پایداری قیمتهای بالا اطمینان کامل ندارد.
تلاش برای تثبیت نسبی
تحلیلگران فنی بازار نیز معتقدند هرچند قیمت نفت پس از سقوط سنگین هفته گذشته در تلاش برای تثبیت نسبی است، اما نشانههای روشنی از بازگشت اعتماد به بازار مشاهده نمیشود. به گفته ساچدوا، شاخصهای مومنتوم نشان میدهند بازار در حال یافتن کف قیمتی موقت است، اما همچنان قدرت لازم برای آغاز یک روند صعودی پایدار را ندارد. بازار جهانی نفت اکنون در نقطهای حساس قرار گرفته است؛ جایی میان امید به کاهش تنشهای ژئوپلیتیک و نگرانی از شکست دوباره مذاکرات. در صورتی که تهران و واشنگتن بتوانند به توافقی پایدار دست یابند و مسیر صادرات انرژی از تنگه هرمز به حالت عادی بازگردد، احتمال کاهش بیشتر قیمت نفت در کوتاهمدت وجود خواهد داشت. اما در مقابل، هرگونه شکست در مذاکرات یا بازگشت تنشها میتواند بار دیگر بازار را با شوک عرضه و جهش قیمتها مواجه کند. در شرایط فعلی، معاملهگران بیش از هر زمان دیگری تحولات سیاسی میان ایران و آمریکا را دنبال میکنند؛ زیرا آینده قیمت نفت، دستکم در کوتاهمدت، بیش از آنکه به عوامل سنتی عرضه و تقاضا وابسته باشد، به سرنوشت یکی از حساسترین پروندههای ژئوپلیتیک جهان گره خورده است.
