حباب گواهی سپرده شمش طلای بورس کالا تخلیه شد
پناهگاه ارزان بازار کالا
گرفتاری طلای جهانی
بازار جهانی طلا همچنان در سایه دو نیروی متضاد نوسان میکند. از یک سو فشار سیاستهای پولی انقباضی در اقتصادهای بزرگ و بهویژه ایالات متحده که تمایل سرمایهگذاران به داراییهای بدون بازدهی مانند طلا را محدود میکند و از سوی دیگر نگرانیهای ژئوپلیتیک و چشمانداز رشد اقتصادی نامطمئن که نقش حمایتی برای این فلز گرانبها ایفا میکند.
رفتار قیمت طلا در این دوره نشان داد که بازار هنوز به یک جهتگیری پایدار نرسیده است. در مقاطعی، افزایش انتظارات برای کاهش نرخ بهره در نیمه دوم سال باعث تقویت قیمت شد، اما به محض انتشار دادههای قویتر از بازار کار یا تورم چسبندهتر از انتظار، موج فروش در بازار شکل گرفت. این رفت و برگشتها باعث شد طلا در یک محدوده نوسانی باقی بماند و از شکلگیری روندهای قدرتمند صعودی یا نزولی عقبنشینی کند. در چنین فضایی، سرمایهگذاران کوتاهمدت بیشتر به معاملات نوسانی روی آوردند و جریانهای ETF نیز رفتاری محتاطانه از خود نشان دادند.
سرایت نگرانی در بازار داخلی
بازار داخلی طلا در ایران همواره از دو کانال تغذیه میشود یکی قیمت جهانی اونس و دیگری نرخ ارز که مانند یک اهرم در کسب بازدهی ایفای نقش میکند. در این میان، ابزارهایی مانند گواهی سپرده شمش طلا در بورس کالا، بهعنوان یکی از مهمترین شاخصهای مالی بازار طلا، نقش مهمی در انعکاس انتظارات دارند. اما دادههای مربوط به حباب این گواهیها در هفته مورد بررسی نشان میدهد که بازار داخلی تنها بازتاب مکانیکی بازار جهانی نیست؛ بلکه یک لایه رفتاری مستقل نیز دارد. این لایه رفتاری اغلب ناشی از نقدینگی سرگردان، انتظارات تورمی و محدودیتهای دسترسی فیزیکی به طلاست. به بیان سادهتر، حتی زمانی که بازار جهانی در وضعیت خنثی قرار دارد، بازار داخلی میتواند به واسطه نوسانات ارزی دچار نوسانات شدید در حباب شود.
شاخص خوشبینی
حباب گواهی سپرده شمش طلا در بورس کالا، تصویری پرنوسان را از هیجانات بازار نشان میدهد. حباب این گواهی عمدتا در بازه منفی ۵درصد تا مثبت ۴درصد در نوسان است. زمانی که میزان حباب به محدوده منفی میرسد احتمالا هیجان خرید بازار تخلیه شده و معاملهگران احتمال کاهش قیمت دلار و انتظارات تورمی را بیشتر ارزیابی میکنند. در برخی از مقاطع زمانی حباب شمش طلا بالاتر از ۱۰درصد بوده است. اواخر سال۱۴۰۳ حباب شمش طلا به محدوده بیسابقهای نزدیک شد که بعد از خبر آغاز مذاکرات میان ایران و آمریکا این هیجان تخلیه شد.
اکنون دوباره حباب شمش طلا به محدوده منفی ۴ تا ۵درصد رسیده است. انتشار خبرهایی در خصوص توافق احتمالی میان ایران و آمریکا برای پایان درگیریها سبب شد تا بازار واکنش شدیدتری از خود نشان دهد. اختلاف قیمت تابلو و ارزش ذاتی گواهی سپرده حکایت از آن دارد که بازار به نتیجه مذاکرات در کوتاهمدت خوشبین شده و حاضر است شمش بورسی را با قیمتی کمتر از ارزش واقعی آن به فروش برساند.
در اقتصادهایی که نرخ تورم انتظاری بالاست یا پیشبینیپذیری سیاستهای پولی پایین است، ابزارهایی مانند گواهی سپرده طلا به سرعت به آینهای از انتظارات تبدیل میشوند.
در چنین شرایطی، حتی تغییرات محدود در بازار جهانی طلا میتواند در بازار داخلی به حرکات بزرگتری در حباب منجر شود. دلیل این موضوع، نقش طلا بهعنوان پناهگاه امن سرمایه در برابر کاهش ارزش پول ملی است. بنابراین، زمانی که اعتماد به ثبات اقتصادی کاهش مییابد، تقاضا برای ابزارهای مبتنی بر طلا افزایش یافته و حباب مثبت شکل میگیرد. برعکس، در دورههایی که سیاستهای اقتصادی سیگنالهای آرامشبخشتری ارسال میکنند یا بازار ارز در وضعیت باثباتتری قرار میگیرد، حباب به سرعت تخلیه شده و حتی به محدوده منفی وارد میشود.
اگرچه طلا در سطح جهانی یک دارایی یکپارچه محسوب میشود، اما رفتار بازار داخلی ایران نشان میدهد که همبستگی آن با بازار جهانی همواره کامل و خطی نیست. در واقع، بازار داخلی بیشتر از آنکه دنبالکننده قیمتهای جهانی باشد، دنبالکننده انتظارات سیاسی و اقتصادی است.
بازار طلا در هر دو سطح جهانی و داخلی در وضعیت تعادل ناپایدار قرار دارد. در سطح جهانی، قیمت طلا میان فشار سیاستهای پولی و نااطمینانیهای اقتصادی در حال نوسان است. در سطح داخلی نیز، حباب گواهی سپرده شمش طلا نشاندهنده رفتاری موجی و هیجانی است که بیشتر از عوامل بنیادی، از انتظارات کوتاهمدت تغذیه میشود.
این همزمانی نوسان در دو سطح مختلف حکایت از آن دارد که بازار در حال تحولات سیاسی احتمالی را در کوتاهمدت پیشخور میکند. بازگشت طلا به روند صعودی یا ادامه مسیر کاهشی فعلی به مجموعهای از عوامل کلان از جمله سیاستهای پولی جهانی، نرخ ارز داخلی و مهمتر از همه مسیر انتظارات تورمی بستگی دارد. در چنین شرایطی، طلا همچنان جایگاه خود را بهعنوان شاخصی از نااطمینانی حفظ کرده است؛ دارایی آیینهای از روان جمعی سرمایهگذاران در دو سوی بازار جهانی و داخلی است.
