کاهش رقابت قیمتی شمش روی در بورس کالا
تب سرد روی
در این میان، اگرچه بازار جهانی روی تحتتاثیر ریسکهای ژئوپلیتیک و کاهش عرضه در مسیر بازیابی قیمت قرار گرفته، اما ضعف تقاضای صنعتی در چین و نبود رونق تولید در داخل کشور، مانع از شکلگیری موج صعودی قدرتمند در بازار داخلی شمش روی شده است. با این حال، با وجود عدم عرضه روی در بازار فیزیکی طی هفته گذشته، گواهی سپرده شمش روی تحتتاثیر نوسانات نرخ دلار، جهش ۸درصدی قیمت را تجربه کرد که میتواند سیگنالی برای عرضههای احتمالی آینده باشد.
کاهش تقاضای صنعتی
بازار شمش روی ایران از زمان آغاز جنگ ایران و آمریکا رفتاری متناقض از خود نشان داده است؛ برخلاف الگوی سنتی بازار فلزات، رشد نرخ ارز و افزایش قیمت جهانی به جهش همزمان قیمتهای داخلی و رقابت معاملاتی منجر نشده است. بررسی روند معاملات بورس کالای ایران در کنار رفتار بازار جهانی روی نشان میدهد که اکنون نیروهای اثرگذار بر بازار داخلی بیش از هر زمان دیگری از رکود صنعتی و بحران نقدینگی تاثیر میپذیرند.
نمودار قیمت شمش روی در تالار فیزیکی بورس کالا نشان میدهد که بازار داخلی بلافاصله پس از آغاز جنگ، ابتدا واکنشی هیجانی و افزایشی را تجربه کرد و قیمتها تا محدوده ۴۴۰میلیون تومان به ازای هر تن پیش رفتند؛ اما این روند پایدار نماند و در ادامه بازار وارد فاز اصلاح شد. افت قیمت تا کانال ۳۹۰میلیون تومان در شرایطی رخ داد که در همان بازه زمانی، قیمت جهانی روی در بورس فلزات لندن پس از یک دوره نزول کوتاه، دوباره مسیر صعودی در پیش گرفت و از محدوده حدود ۳ هزار دلار به سمت ۳هزارو ۴۰۰ دلار حرکت کرد. این واگرایی میان بازار داخلی و بازار جهانی، مهمترین نشانه تغییر رفتار خریداران ایرانی در ماههای اخیر است.
در نگاه نخست انتظار میرفت تشدید تنشهای ژئوپلیتیک در منطقه، همراه با افزایش ریسک حملونقل دریایی، رشد قیمت انرژی و جهش نرخ دلار، بازار داخلی شمش روی را با کمبود عرضه و رقابت سنگین مواجه کند. اما آنچه در عمل رخ داد، کاهش تدریجی هیجان خرید و عقبنشینی تقاضای موثر بود. بخش مهمی از این وضعیت به رکود صنایع پاییندستی بازمیگردد. صنایع گالوانیزه، تولیدکنندگان آلیاژ، قطعهسازان و بسیاری از مصرفکنندگان سنتی روی در ماههای اخیر با افت سفارش و کاهش گردش مالی مواجه شدهاند. افزایش هزینههای تولید، محدودیت سرمایه در گردش و نااطمینانی نسبت به آینده اقتصاد باعث شده کارخانهها بیش از آنکه به فکر توسعه موجودی انبار باشند، بر کنترل نقدینگی تمرکز کنند.
در نتیجه، بازار شمش روی به بازاری محتاط و مصرفمحور تبدیل شده است. در دورههای قبلی جهش ارزی، خریداران اغلب با این تصور که افزایش قیمت ادامهدار خواهد بود، رقابت شدیدی روی کالا ایجاد میکردند و حتی موجودیسازی فراتر از نیاز واقعی انجام میشد. اما اکنون بخش بزرگی از فعالان بازار تصور میکنند که رشد نرخ ارز یا قیمت جهانی پایدار نیست و احتمال اثرگذاری عوامل کلان اقتصادی وجود دارد. همین تغییر انتظارات باعث شده حتی در هفتههایی که قیمت جهانی روی افزایش یافته، معاملات بورس کالا با رقابت محدود و حتی نزدیک به قیمت پایه انجام شود.
سیگنال ضعیف از اژدهای زرد
رفتار بازار جهانی نیز در شکلگیری بر فضای احتیاطی شکلگرفته، بیتاثیر نبوده است. اگرچه جنگ ایران و آمریکا ریسک بزرگی به بازار فلزات وارد کرد، اما بازار جهانی روی هنوز وارد یک ابرچرخه صعودی نشده است. دلیل اصلی این موضوع، ضعف تقاضای صنعتی در چین است. اقتصاد چین همچنان با بحران بخش مسکن، کاهش سرمایهگذاری صنعتی و افت نسبی صادرات مواجه است و همین مساله مانع جهش شدید مصرف فلزات پایه شده است. در واقع بازار جهانی روی اکنون از دو عامل متضاد تاثیر میپذیرد؛ از یک سو اختلال در عرضه و افزایش هزینههای انرژی از قیمتها حمایت میکند و از سوی دیگر نگرانی از رکود جهانی مانع جهش شدید تقاضا میشود.
با این حال، روند نمودار جهانی نشان میدهد که بازار بینالمللی روی از فاز ترس اولیه عبور کرده و به تدریج وارد مسیر بازیابی شده است. رشد قیمت از محدوده حدود 3 هزار و 50 دلار به سطوح بالاتر از 3 هزار و 400 دلار بیانگر آن است که معاملهگران جهانی همچنان نسبت به ریسک کمبود عرضه حساس هستند. کاهش موجودی انبارهای بورس فلزات لندن، افت نرخهای فرآوری کنسانتره و افزایش هزینه ذوب در اروپا و آسیا از مهمترین عوامل حمایتکننده قیمت جهانی بودهاند. اما این رشد هنوز آنقدر قدرتمند نشده که انتظارات تورمی سنگینی در بازار ایران ایجاد کند.
یکی دیگر از عوامل مهم در کاهش رقابت بازار داخلی، وضعیت عرضه تولیدکنندگان ایرانی است. برخلاف برخی مقاطع تاریخی که نگرانی درباره محدودیت تولید یا کاهش عرضه وجود داشت، در ماههای اخیر بخش بزرگی از تولیدکنندگان شمش روی عرضههای منظم و مستمری در بورس کالا داشتهاند. این تداوم عرضه، ذهنیت کمبود را در بازار تضعیف کرده است. زمانی که خریدار اطمینان داشته باشد در هفتههای آینده نیز امکان تامین کالا وجود دارد، انگیزهای برای رقابت هیجانی باقی نمیماند. هرچند قبل از جنگ به دلیل نوسانات نرخ دلار، تقاضای شمش روی در تالار نقرهای بیش از 3 برابر عرضه بود، اما کاهش تقاضا از سوی صنایع و رکود نسبی، مانع از جهش تقاضا شده است. بخشی از ظرفیت تولید صنایع پاییندستی فعال نیست یا با حداقل ظرفیت کار میکند. بنابراین اگرچه در ظاهر تعداد خریداران در بازار وجود دارد، اما حجم واقعی مصرف کاهش یافته است. بسیاری از کارخانهها تنها برای پوشش نیاز کوتاهمدت خرید میکنند و از انباشت موجودی پرهیز دارند. این رفتار محافظهکارانه باعث شده هر موج افزایش قیمت خیلی سریع با کاهش تقاضا روبهرو شود.
حساسیت به اخبار
در عین حال، بازار روی ایران اکنون بیش از گذشته به تحولات سیاسی حساس شده است. هر خبر مرتبط با احتمال آتشبس، مذاکرات منطقهای یا کاهش تنشها میتواند انتظارات تورمی را تعدیل کند و خریداران را به عقبنشینی وادارد. در مقابل، تشدید درگیریها یا جهش دوباره دلار میتواند به بازگشت مقطعی رقابتها منجر شود. با توجه به وابستگی قیمت شمش روی به نرخ دلار در بازار آزاد، گواهی سپرده این فلز گرانبها در بازار فیزیکی بورس کالا طی هفته گذشته با جهش قیمتی بیش از 8 درصدی مواجه شد. این در حالی است که بازار فیزیکی در هفته گذشته با فقدان عرضه شمش روی همراه بود و قیمتها صرفا در بازار گواهی کشف شد. با وجود این، چشمانداز میانمدت بازار همچنان صعودی ارزیابی میشود؛ اگر قیمت جهانی روی در سطوح بالای 3هزار و 300 دلار تثبیت شود و نرخ دلار داخلی نیز روند افزایشی خود را حفظ کند، احتمال بازگشت تدریجی قیمت شمش روی به کانالهای بالاتر وجود دارد. موجهای قدرتمند قیمتی، نیاز به بازگشت تقاضای واقعی صنعتی دارد. آنچه امروز در بازار شمش روی ایران دیده میشود، تصویر یک بازار محتاط به دلیل نااطمینانی است؛ بازاری که تحت فشار همزمان جنگ، رکود و نوسانات جهانی قرار گرفته است. قیمت جهانی در حال افزایش است، دلار در بازار داخلی در سطوح بالایی قرار دارد، اما موتور تقاضا هنوز روشن نشده است. تا زمانی که صنایع پاییندستی به چشمانداز روشنی از تولید و فروش نرسند، به احتمال زیاد بازار شمش روی همچنان در همین وضعیت نوسانی، کمرمق و وابسته به اخبار سیاسی باقی خواهد ماند.
