به یاد خالق «عروس آتش» در هشتادوپنجمین سالگرد تولدش
اشک سینایی برای ثروتهای بربادرفته
سالها پیش سینایی در اولین نمایش مستند «دستگاه» گفته بود: «ما نسبت به آنچه داریم و مربوط به تاریخ است بیاعتنا هستیم. نمیخواهم امشب را به درد و دل بگذرانم. من هر جا که میروم میگویم همانجایی هستم. اما آن چیزی که یک انسان را میسازد، دوران شکلگیریاش است و دوران کودکی من در ساری شکل گرفت و آنجا شهر من است.»
او افزود: «من معتقدم زندگی را باید ساخت. اگر آن را نسازید، خودش ساخته نمیشود. دوازده سال پیش در روز تولدم در خانه هنرمندان بدون آنکه کسی چیزی بداند دو شب شعر و کنسرت گذاشتم، نه به خاطر اینکه نوازنده و شاعر بینظیری هستم. فقط به خاطر آنکه به زندگیام رنگ بدهم و نگذارم این زندگی و ایام بیهوده بگذرد.»
فیلم «دستگاه» درباره یک دستگاه پزشکی بود که بیش از ۸۰ سال پیش نصیر سینایی پدر خسرو سینایی که طبیب بوده است آن را از فرانسه برای مداوای بیماران وارد ایران میکند و بعد از گذشت سالها، خسرو سینایی تصمیم میگیرد که آن را به موزه علوم پزشکی هدیه کند.
خسرو سینایی در همان جلسه در بخشی از سخنانش گفته بود که «چرا بهترین فیلمسازان ما را باید اول دیگران کشف کنند؟ چرا ما جرات نداریم که بگوییم فلان فیلمساز خوب است و آن را به دنیا معرفی کنیم؟! منتظر میشویم فیلمساز با هزار مشکل، اثرش را به خارج برساند و اگر آنها گفتند فیلمساز خوبی است ما نیز میگوییم خوب است! و این درد بزرگ ما نهتنها در فیلمسازی بلکه دربارهی هر آنچه داریم، هست! این نگاه را باید کنار گذاشت.»
خالق «عروس آتش» همچنین یادآور شده بود: «روزی یکی از مسوولان از من پرسید، سینایی سرانجام چه وقت میخواهی حرفهای شوی؟! گفتم، امیدوارم به آن مفهومی که مد نظر شماست، حرفهای نشوم. ۴۶ سال است که سعی کردم حرفهای نشوم. قبل از هر چیزی عشق به خلق یک اثر، مهم است. «دادگاه تلویزیونی»، «سپید جامه»، «صورتگران عصر خون»، «دو روی سکه» و «قطار زمستانی» سالها پیش نوشته شدهاند، همه گفتند چه فیلمنامههای خوبی اما متاسفانه اینبار هم پول نیست، اینجاست که آدم فیلمهای این چنین («دستگاه») میسازد تا بگوید اگر پول ندارید، عشق من به فیلمسازی همچنان وجود دارد. من در دو اتاق هم فیلم میسازم. تمام این فیلمها ساخته نمیشود. شاید به نفع من است و من را به سمت ساخت چنین فیلمهایی هل میدهد. ۴۶ سال به حرف این و آن گوش کردم اما از این به بعد آن کاری را که میخواهم، انجام میدهم. چه خوب، چه بد من امتحانم را پس دادهام. مهم این است که ما در این مملکت نیاز داریم تا به خاطر مسائل فرهنگی دور هم جمع شویم و با هم صحبت کنیم.»
خسرو سینایی با اشاره به مستند «دستگاه» میگفت: «اشک من در این فیلم تنها به خاطر پدرم نبود، اشک من در این فیلم به خاطر همه چیزهایی است که در این مملکت داریم و در حال از بین رفتن است یا از دست رفته و در تاریخ نیست. من هرگاه به ثروتهای این مملکت فکر میکنم اشک میریزم، پدر من نماد چیزی است که در این مملکت نابود و فراموش میشود و ما قدر آن را نمیدانیم.»
خسرو سینایی، مستندساز و کارگردان سینما، سال ۱۳۱۹ متولد شد و فیلمسازی خود را از سال ۱۳۴۶ آغاز کرد. او سال ۶۲ مستند «مرثیه گمشده» با روایت مهاجرت هزاران لهستانی به ایران را ساخت که جایزهای از رئیسجمهور کشور لهستان هم گرفت. یکی از مطرحترین فیلمهای سینمایی این کارگردان «عروس آتش» بود که سال ۷۸ ساخته شد و سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه را در جشنواره فیلم فجر دریافت کرد.
یکی از آخرین مستندهای خسرو سینایی «جزیره رنگین» بود که سال ۹۳ با محوریت جزیره هرمز و خاکهای رنگی این منطقه ساخته شد. او این فیلم را یک اثر توریستی نمیدانست بلکه معتقد بود این فیلم یک پیشنهاد است که میتواند تلنگرهای ظریفی به اذهان بزند تا بدانیم مملکت زیبایی داریم و خوب است آن را بشناسیم تا همه چیز فقط در تهران متمرکز نباشد.
«کویر خون»، «مثل یک قصه»، «گفتوگو با سایه» و «هیولای درون» از دیگر آثار این فیلمساز هستند. خسرو سینایی به علت عفونت ریه و مبتلا شدن به کرونا مردادماه سال ۱۳۹۹ درگذشت.
