نقش هوش مالی در بقا و رشد کسب و کارها
برای کارآفرینان، دانش مالی یک شایستگی ضروری محسوب میشود و موفقیت یک کسبوکار به توانایی مدیریت مالی آن بستگی دارد. هوش مالی به عنوان یک ابزار قدرتمند برای دستیابی به اهداف استراتژیک و مدیریت شرکتها در سطح جهانی شناخته شده است و استفاده صحیح از آن میتواند مزایای قابلتوجهی برای فرد و سازمان به همراه آورد. همچنین طبق تحقیقات، فقط ۲۰ درصد موفقیت یک فرد با مهارتهای سخت (دانش و مهارتهای فنی) تعیین میشود و ۸۰ درصد باقیمانده توسط مهارتهای نرم از جمله توانایی مدیریت خود و دیگران مشخص میشود.
هوش مالی نقش موثری در تصمیمات سرمایهگذاران دارد و میتواند میزان ریسک در یک تصمیم اقتصادی را مشخص کند. این هوش به کارآفرینان توانایی میدهد تا امور مالی خود را به گونهای مدیریت کنند که داراییهای آنان پیوسته رشد یابد و حتی به استقلال مالی دست یابند. هوش مالی به عنوان فانوس دریایی مسیر کارآفرینی عمل میکند و با شفافسازی ابعاد مالی کسبوکار، ارزیابی امکانسنجی و ثبات مالی یک سرمایهگذاری را ممکن میسازد. در نهایت، توسعه هوش مالی مانند درک زبان عددی دنیای کسبوکار است که به درک گزارشها، ایجاد پرسشهای هوشمندانه و انجام تصمیمگیریهای آگاهانه منجر میشود.
هوش مالی و کارآفرینی
هوش مالی معیاری برای سنجش توانایی فرد در سازماندهی و مدیریت امور مالی، توانایی کسب درآمد و مدیریت پول و داراییها به منظور حداکثرسازی آنها در کوتاهترین زمان و حفظ این داراییهاست. این هوش بر جنبههای مدیریت مالی، حسابداری، سرمایهگذاری، حقوقی و بازاریابی تمرکز دارد. به بیان دیگر، هوش مالی عبارت است از داشتن رفتاری موثرتر نسبت به سایرین در زمینههای مالی و اقتصادی و شامل عملکرد هوشمندانه نسبت به مسائل اقتصادی میشود. هوش مالی به معنای توانایی افراد برای رسیدن به پول در کمترین زمان یا حل مشکلات مالی با استفاده از این مهارت است.
کارآفرینی و ایجاد کسبوکار جدید، فعالیتی مبتنی بر برنامهریزی بوده و موتور محرک توسعه اقتصادی کشور محسوب میشود. یکی از الزامات کارآفرینی، توانمندی افراد در زمینه تصمیمات مالی و سرمایهگذاری است؛ دانشآموختگانی که قصد ایجاد کسب و کار جدید را دارند، باید دانش و مهارت کافی را داشته باشند.
هوش مالی برای کارآفرینان از اهمیت بالایی برخوردار است زیرا:
۱. منجر به بهبود تصمیمگیری مالی میشود.
۲. سودآوری را افزایش میدهد.
۳. دسترسی به سرمایه را تسهیل میکند.
۴. ثبات مالی را برای کسبوکار به ارمغان میآورد.
نتیجهگیری
با توجه به مطالب ارائهشده، هوش مالی به عنوان یک قابلیت حیاتی و تعیینکننده در مسیر کارآفرینی شناخته میشود. فقدان یا ضعف این هوش میتواند حتی با وجود ایدههای نو و انگیزه بالا، کسبوکار را با چالشهای جدی از جمله مدیریت ناکارآمد جریان نقدی، ناتوانی در ارزیابی سودآوری واقعی، تصمیمگیریهای نادرست سرمایهگذاری و در نهایت شکست مالی مواجه سازد. در مقابل، کارآفرینانی که از سطح مطلوبی از هوش مالی برخوردارند، نه تنها قادرند منابع مالی خود را به صورت بهینه تخصیص دهند و ریسکها را مدیریت کنند، بلکه میتوانند فرصتهای رشد را شناسایی کرده، اعتماد سرمایهگذاران را جلب کنند و در بلندمدت به ثبات و استقلال مالی دست یابند. بنابراین، تقویت هوش مالی را میتوان سنگ بنای توسعه پایدار کارآفرینی و عامل کلیدی در عبور از چالشهای اقتصادی دانست.
در ادامه چند پیشنهاد جهت بهرهبرداری ارائه میشود:
ادغام آموزش هوش مالی در نظام آموزشی: ضروری است مفاهیم پایه هوش مالی (بودجهبندی شخصی و کسبوکار، آشنایی با صورتهای مالی ساده، اصول سرمایهگذاری و مدیریت ریسک) از مقاطع تحصیلی متوسطه و به طور اجباری در کلیه رشتههای دانشگاهی، به ویژه در دورههای کارآفرینی و کسبوکار، گنجانده شود. این آموزش باید کاربردی و مبتنی بر حل مسائل واقعی اقتصادی باشد.
توسعه برنامههای توانمندسازی مالی برای کارآفرینان موجود: دولت و نهادهای حامی کسبوکار باید کارگاهها، دورههای آموزشی کوتاهمدت و مشاورههای تخصصی رایگان یا یارانهای را برای صاحبان کسبوکارهای خرد و کوچک طراحی و اجرا کنند. این برنامهها باید بر جنبههای عملی مانند نحوه نگهداری سوابق مالی ساده، تحلیل هزینه-فایده، تنظیم طرح مالی و روشهای تامین مالی متمرکز باشند.
ایجاد پلتفرمهای دیجیتال دسترسیپذیر: توسعه اپلیکیشنها و نرمافزارهای بومی، ساده و کمهزینه که به کارآفرینان در ثبت روزانه درآمد و هزینه، تهیه گزارشهای مالی اولیه و نظارت بر شاخصهای کلیدی سلامت مالی کسبوکارشان کمک کند، میتواند شکاف دانش فنی را پر کند. این ابزارها باید با نیازهای بازار محلی همخوانی داشته باشند.
مشوقهای مالیاتی و اعتباری برای رعایت اصول مالی: دولت میتواند با طراحی مشوقهایی مانند نرخهای سود ترجیحی، تسهیلات یا تخفیفهای مالیاتی برای کسبوکارهایی که صورتهای مالی استانداردشده ارائه میدهند یا از سیستمهای حسابداری رسمی استفاده میکنند، انگیزهای قوی برای ارتقای شفافیت و انضباط مالی در جامعه کارآفرینی ایجاد کند.
ترویج فرهنگ گفتوگو درباره مسائل مالی: رسانههای ملی و شبکههای اجتماعی میتوانند با تولید محتوای آموزشی جذاب، معرفی الگوهای موفق کارآفرینی با محوریت مدیریت مالی هوشمند و عادیسازی بحث درباره مدیریت پول، در افزایش آگاهی عمومی و تغییر نگرش نسبت به اهمیت هوش مالی نقش موثری ایفا کنند.
* دکترای مدیریت مالی و مدرس دانشگاه
