فراز و فرودهای صنعت بیمه در سال ۱۴۰۲

همچنین در مقایسه با کشور‌های منطقه نظیر ترکیه (۱.۷درصد)، عربستان (۱.۶درصد)، کویت و قطر (یک‌درصد)، عمان (۱.۳درصد) و پاکستان (۰.۷درصد) عملکرد مطلوب‌تری را به لحاظ ضریب نفوذ بیمه دارد. حق بیمه تولیدی کشور در حالی رشد ۵۸.۸درصدی را تجربه کرده که در مقایسه با سال گذشته ۱۰‌درصد افزایش داشته و سهم حق بیمه‌های زندگی در کشور از ۱۴‌درصد به ۱۳.۸‌درصد رسیده است. بیمه پاسارگاد با ۲۳‌درصد سهم از پرتفوی بیمه زندگی صنعت و ۵۶‌هزار میلیارد ریال حق بیمه صادره در حوزه بیمه‌های زندگی در سال گذشته پرچمدار بوده است.

در سال ۱۴۰۲ با تاسیس سه‌شرکت بیمه دیگر، مجموع تعداد شرکت‌های بیمه فعال در کشور با رشد ۸درصدی به ۴۱شرکت رسید. گزارش عملکرد سال ۱۴۰۲ صنعت بیمه حاکی از رشد معادل ۵۳ و ۵۶درصدی حق بیمه تولیدی و خسارت پرداختی نسبت به سال گذشته است. مجموع حق بیمه تولیدی و خسارت پرداختی صنعت بیمه در سال ۱۴۰۱ بالغ بر ۲هزار و ۷۹۷‌هزار میلیارد ریال (۲۷۹همت) و یک‌هزار و ۶۴۰‌هزار میلیارد ریال (۱۶۴همت) بوده است که سهم بخش غیردولتی از حق بیمه تولیدی و خسارت پرداختی به ترتیب ۷۴ و ۷۲‌درصد است. بررسی سهم شرکت‌های بیمه در بازار حاکی از آن است که شرکت بیمه ایران با ۲۶درصد، دانا ۱۲درصد، آسیا ۱۰درصد، البرز ۷درصد، دی ۶‌درصد و پاسارگاد ۵‌درصد در مجموع ۶۶‌درصد از حق بیمه تولیدی بازار را به خود اختصاص داده‌اند و باقی‌مانده حق بیمه، توسط دیگر شرکت‌های بیمه تولید شده است.

مقایسه حق بیمه تولیدی و خسارت پرداختی در سال ۱۴۰۲ از پیشی‌گرفتن نرخ رشد خسارت پرداختی (۶۱درصد) نسبت به حق بیمه تولیدی (۵۹درصد) حکایت دارد. براساس داده‌های آماری، نیمی از خسارت پرداختی بازار توسط شرکت بیمه ایران (۲۸ درصد)، دانا (۱۲‌درصد) و آسیا (۱۱درصد) پرداخت شده است. بیمه‌های دی (۷درصد)، البرز (۶درصد) کوثر و پارسیان (هر کدام با ۵درصد) و سینا و پاسارگاد (هر کدام با ۳درصد) در جایگاه‌های بعدی قرار دارند.

براساس گزارش آمار عملکرد صنعت بیمه در سال ۱۴۰۲، بالغ بر ۷۴میلیون فقره بیمه‌نامه صادر شده که نسبت به سال گذشته ۶‌درصد رشد داشته است. این موضوع بیانگر این است که بخشی از افزایش حق بیمه تولیدی ناشی از افزایش تعداد بیمه‌نامه‌های صادره بوده است. رشد ۶درصدی تعداد بیمه‌‌‌نامه‌‌‌های صادره در بازار عمدتا ناشی از رشد تعداد بیمه‌نامه صادره در رشته شخص ثالث و مازاد با سهم ۷۶درصدی از مجموع تعداد بیمه‌‌‌نامه‌‌‌های صادره است. رشته زندگی (عمر) با سهم ۳درصدی از مجموع تعداد بیمه‌نامه‌های صادره نسبت به سال گذشته با کاهش ۱۹درصدی روبه‌رو بوده است.

تعداد خسارت پرداختی صنعت بیمه کشور در بازه زمانی موردنظر، ۸۵میلیون فقره خسارت بوده که تعداد موارد پرداخت خسارت نسبت به سال پیش از این، ۱۲‌درصد رشد داشته است. افزایش تعداد موارد پرداخت خسارت، عمدتا به دلیل رشد تعداد پرونده‌های خسارت در رشته درمان با سهم ۹۴.۳‌درصدی و رشد ۱۱درصدی بوده است.

همچنین بررسی‌‌‌ شاخص «نسبت کارمزد به حق بیمه» نشان می‌دهد در سال ۱۴۰۲ مجموع کارمزد پرداخت‌شده به شبکه فروش صنعت بیمه (نمایندگان و کارگزاران)، ۱۶۸‌هزار میلیارد ریال (۱۶همت) بوده که نسبت به مدت مشابه سال قبل، با رشد ۵۷درصدی همراه شده است. در بین شرکت‌های بیمه، بیمه ایران، آسیا و پاسارگاد بیشترین میزان کارمزد پرداختی را داشته‌اند. با توجه به حجم فعالیت و ترکیب متفاوت شرکت‌های بیمه، مقایسه ریالی کارمزد پرداختی به کارگزاران و نمایندگان می‌‌‌تواند نتایج گمراه‌‌‌کننده‌‌‌ای داشته باشد. به همین دلیل بهتر است که این هزینه را به عنوان نسبتی از حق بیمه تولیدی در نظر بگیریم. شاخص نسبت کارمزد پرداختی به حق بیمه بازار در بازه زمانی گزارش ۶‌درصد است که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته روند کاهشی داشته است.

رتبه‌‌‌بندی شرکت‌ها به لحاظ شاخص «نسبت هزینه‌‌‌های اداری و عمومی به حق بیمه» نشان می‌دهد که این شاخص در سال ۱۴۰۲ در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته با روند کاهشی مواجه شده که حاکی از بهبود عملکرد شرکت‌ها در این شاخص بوده است. میانگین صنعت در این شاخص ۶.۳‌درصد بوده که بیمه‌های سینا و آسیا به میانگین صنعت نزدیک‌تر بوده‌اند. صنعت بیمه از محل فعالیت شرکت‌های بیمه‌ای، بالغ بر ۱۱۳‌هزار میلیارد ریال (۱۱همت) سود خالص کسب کرده است که در این بین چهار شرکت بیمه‌ای نیز زیان‌ده بوده‌اند. این شاخص در مقایسه با سال گذشته کاهش ۳۲درصدی را نشان می‌دهد. شرکت‌های بیمه البرز، پاسارگاد و کوثر به ترتیب بیشترین سود خالص را کسب کرده‌اند.

بررسی شاخص «دارایی‌‌‌ها» نشان می‌دهد مجموع دارایی‌های شرکت‌های بیمه در سال ۱۴۰۲، ۴۱۰همت بوده که این عدد در مقایسه با سال پیش از آن با رشد ۳۵درصدی همراه شده است. در میان شرکت‌های بیمه غیردولتی، بیمه پاسارگاد همچون دوره‌‌‌های گذشته، با دارایی بالغ ۴۲همت، بیشترین دارایی را به خود اختصاص داده است و شرکت‌های بیمه آسیا و دانا در رتبه‌‌‌های بعدی قرار دارند. آنچه از میزان کمّی دارایی‌‌‌های یک شرکت در صنعت بیمه مهم‌تر است، کیفیت دارایی‌‌‌ها یا به عبارت دیگر ترکیب دارایی‌‌‌های آن است که حاکی از افزایش چابکی و پویایی شرکت‌ها در ایفای تعهداتشان است. در سال ۱۴۰۲ شرکت‌های بیمه در مجموع بالغ بر ۱۵۷همت سرمایه‌گذاری کرده‌اند. بیمه پاسارگاد با بیش از ۲۷همت سرمایه‌گذاری و سهم ۱۷.۵درصدی از حجم سرمایه‌گذاری‌های صنعت در رتبه اول در میان شرکت‌های غیردولتی ایستاده است و پس از آن شرکت‌های بیمه آسیا و البرز در جایگاه بعدی قرار دارند.

تعداد نمایندگان فعال صنعت بیمه (اعم از عمومی و عمر) با ۳‌درصد رشد نسبت به سال گذشته به ۱۰۲‌هزار و ۸۱۱نمایندگی در سراسر کشور رسیده است. از مجموع تعداد نمایندگان بیمه فعال، ۴۲.۶‌درصد را نمایندگان عمومی (جنرال) تشکیل می‌دهند و ۵۷.۴‌درصد دیگر، نمایندگان تخصصی بیمه عمر هستند. شرکت بیمه پاسارگاد با بیش از ۴۷‌هزار نماینده فعال بیش از یک‌‌‌سوم کل نمایندگی‌های فعال کشور را در اختیار دارد. هر نماینده بیمه به صورت متوسط سالانه حدود ۲۷میلیارد ریال حق بیمه تولیدی داشته است. طی سال مورد بررسی، تعداد نمایندگان بیمه عمر فعال در شرکت بیمه پاسارگاد (با ۴۳.۶‌هزار نماینده عمر) به‌تنهایی ۷۴‌درصد سهم از کل این تعداد در بازار بیمه را داراست.

بررسی توزیع تعداد نمایندگان بیمه فعال طی سال ۱۴۰۲ حاکی از آن است که ۶۵.۸درصد تمرکز آنها تنها در ۱۰استان تهران، خراسان‌رضوی، البرز، مازندران، اصفهان، فارس، آذربایجان‌شرقی، گیلان، خوزستان و آذربایجان‌غربی بیشتر بوده و از متوسط ۳۳۰۷.۳نماینده برای هر استان بالاتر است. در مقابل، تعداد مذکور در ۲۱استان دیگر، ۳۴.۲‌درصد سهم باقی‌‌‌مانده را به خود اختصاص داده‌‌‌اند. کمترین میزان تعداد نمایندگی‌ها در استان‌‌‌های سیستان و بلوچستان، خراسان‌جنوبی و کهگیلویه و بویراحمد است که به نظر می‌رسد توسعه نمایندگی‌ها در این استان‌ها نه‌تنها به افزایش ضریب نفوذ بیمه منجر می‌شود، بلکه موجب بهبود وضعیت زندگی مردم نیز خواهد شد.

علاوه بر نمایندگی‌ها، شرکت‌های بیمه با رشد ۱.۹درصدی در مجموع، یک‌هزار و ۴۴۰شعبه در سراسر کشور راه‌اندازی کرده‌اند. بررسی توزیع تعداد شعب در شرکت‌های بیمه طی سال ۱۴۰۲ حاکی از آن است که بیش از نیمی از شعبه‌ها در شرکت‌های بیمه ایران، آسیا، پاسارگاد، دانا، پارسیان، نوین، البرز و سینا بوده است. همچنین بیش از ۵۳‌درصد شعبه‌ها در استان‌های تهران، مازندران، خراسان‌رضوی، اصفهان، خوزستان، گیلان، آذربایجان‌غربی، آذربایجان‌شرقی و فارس متمرکز بوده‌اند.

منبع: سالنامه آماری بیمه مرکزی ج.ا.ایران