تیکآف شوینده‌‌‌ها در محدودیت‌ها
دنیای‌اقتصاد - عباس بیات : صنعت شوینده در دهه ۳۰ وارد کشور شد و با رشد فرهنگ جامعه روزبه‌روز اهمیت بیشتری در میان مردم پیدا کرد. کالاهای زودمصرف عمدتا به کالاهایی اطلاق می‌شود که قیمت فروش نسبتا پایینی دارند و با سرعت بیشتری به فروش می‌‌‌رسند. از همین‌رو محصولات شوینده نیز جزو کالاهای زودمصرف محسوب می‌‌‌شوند. ارزیابی صورت‌های مالی صنعت شوینده نشان می‌دهد که در بازه سالانه طی دوسال اخیر، چه از لحاظ تولید و چه از لحاظ میزان فروش، با کاهش همراه بوده است. عامل اصلی افت تولید و شتاب رشد فروش این صنعت، قیمت‌گذاری دستوری محصولات آنها در کنار وارداتی بودن یک‌سوم ماده‌‌‌اولیه اصلی این صنعت است. با این حال طی سال‌جاری با توجه به آرام شدن تلاطمات ارزی و تامین ماده‌‌‌اولیه، وضعیت این صنعت برخلاف دوسال گذشته مطلوب بوده است.
در هفت‌ماه نخست امسال، مجموع تولید و فروش صنعت شوینده به‌‌‌ترتیب با رشد ۹ و ۳۹درصدی همراه بوده است. طی هفتمین ماه سال نیز عملکرد مطلوب تداوم داشته و طی این ماه تولید و فروش این صنعت رشد ۱۹ و ۴۶درصدی را به ثبت رسانده است. وضعیت سودآوری صنعت شوینده نشان می‌دهد که متوسط سه‌حاشیه سود این صنعت از ۳۰درصد سال ۹۸ به ۱۷درصد طی سال اخیر نزول یافته است. با این حال طی تابستان امسال وضعیت سودآوری شوینده‌‌‌ها بهبود یافته و نسبت به میانگین ۱۳فصل اخیر با ۳درصد افزایش همراه بوده است. عامل اصلی بهبود سود فصلی به متوسط افزایش نرخ مهر و هفت‌ماه امسال بازمی‌گردد که به‌‌‌ترتیب ۶ و ۳۳درصد نسبت به مدت مشابه قبل خود رشد یافته است.
صنعت ۵۲همتی بازار سهام
شرکت‌های شوینده بازار سهام شامل ۹شرکت هستند که در مجموع ارزش بازاری بالغ بر ۵۲هزار و ۶۰۰میلیارد تومان از بازار سهام را تشکیل می‌دهند. بااهمیت‌‌‌ترین شرکت در این صنعت به لحاظ ارزش بازار، نماد «پاکشو» است که با ارزش بازار نزدیک به ۳۴هزار میلیارد تومان در بازار سهام مورد معامله قرار می‌گیرد. نسبت قیمت به سود هر سهم این صنعت در حدود ۱۰.۶۱واحد است که عمدتا سهم‌‌‌های این صنعت جزو صنایع رشدی بازار سهام محسوب می‌‌‌شوند. کمترین میزان نسبت قیمت به سود مربوط به شرکت «قرن» با عدد ۷واحد است و به این معناست که در صورت ورود پول به صنعت محصولات پاک‌کننده می‌‌‌توان انتظار استقبال بیشتر سهامداران از شرکت گلتاش را داشت.
بازگشت رونق به خطوط تولید شوینده‌‌‌ها؟
بررسی روند رشد تولیدات صنعت محصولات پاک‌کننده در بازه سالانه نشان می‌دهد که این روند همواره کاهشی بوده است و مجموع تولیدات طی دوسال اخیر متوسط کاهش ۵درصدی را تجربه کرده‌اند. میانگین افزایش تولیدات این صنعت از سال ۹۰ تنها ۲درصد بوده است که این رشد کم همراه با روند منفی تولیدات در دو سال اخیر به بحث معضل ماده اولیه این صنعت بازمی‌گردد. مجموع مبلغ مواداولیه مصرفی این صنعت نشان می‌دهد که در پنج‌سال اخیر همواره متوسط ۳۱درصد آن از محل واردات تامین شده است. از آنجا که نرخ‌‌‌گذاری این صنعت دستوری است افزایش نرخ ارز موجب می‌شود تامین ماده‌‌‌اولیه محصولات شوینده با مشکل مواجه شود که در نتیجه تامین ماده‌‌‌اولیه جهت تولید با چالش مواجه می‌شود.
با وجود این، طی هفت‌ماه سال‌جاری با توجه به آرام گرفتن وضعیت بازار ارز در کشور، هزینه‌‌‌های تامین ماده‌‌‌اولیه شوینده‌‌‌ها تا حدی تسکین یافته است. این عامل در کنار تامین ماده‌‌‌اولیه این صنعت موجب شد تا وضعیت تولیدات شوینده‌‌‌ها برخلاف دوسال گذشته با رشد مواجه شود. بر این اساس در هفت‌ماه امسال مجموع تولیدات آنها ۴۵۲هزار تن بود که نسبت به مدت مشابه سال قبل با افزایش ۹درصدی همراه شد. شرکت «ساینا» طی سال‌جاری وضعیت بسیار مطلوبی به لحاظ تولید داشته است و با ثبت تولید ۱۹هزار و ۳۳۸تن و افزایش ۱۲۶درصدی در هفت‌ماه امسال نسبت به مدت مشابه قبل، توانسته است سردمدار رشد تولید در سال‌جاری شود. وضعیت افزایشی تولید در گزارش‌های ماهانه نیز مشاهده می‌شود و مجموع تولیدات این صنعت طی هفتمین ماه سال‌جاری رشد ۱۹درصدی را نسبت به مهرماه سال قبل به ثبت رساند.
درخشش «کیمیاتک» از منظر تعامل با خریدار
یکی از ریسک‌‌‌های بزرگ موجود در صنعت شوینده، بحث قیمت‌گذاری دستوری این صنعت است. از آنجا که یک‌سوم مواداولیه موردنیاز تولید محصولات شوینده از بستر واردات تامین می‌شود، قیمت دستوری عاملی است که شرکت‌های شوینده نتوانند همگام با رشد ارز و در نتیجه افزایش هزینه‌‌‌ها قیمت محصولات خود را افزایش دهند. به جهت ارزیابی نرخ‌های فروش محصولات صنعت شوینده، مهم‌ترین محصولات این صنعت که بیشترین میزان درآمد را برای شرکت‌های به دنبال داشته در نظر گرفته شده است.
بر این اساس طی هفت‌ماه امسال متوسط افزایش ۳۳درصدی در محصول اصلی این صنعت نسبت به مدت مشابه سال قبل به وقوع پیوسته است. بیشترین میزان رشد نرخ فروش در این بازه به شرکت «کیمیاتک» تعلق دارد که در مدت یادشده محصول اصلی خود یعنی محصولات بهداشتی را نسبت به مدت مشابه قبل با ۵۳درصد افزایش به فروش رساند. متوسط افزایش نرخ محصول اصلی در مهرماه سال‌جاری نسبت به میانگین امسال ۶درصد بوده که در این ماه نیز بیشترین جهش نرخ فروش به شرکت «کیمیاتک» با رشد ۲۰درصدی تعلق دارد.
«ساینا» یکه‌تاز تولید و فروش
وضعیت روند فروش صنعت شوینده نشان می‌دهد که شرکت‌های فعال در این صنعت در مدت ۱۲سال گذشته با ثبت متوسط فروش ۵هزار و ۹۷۲میلیارد تومان توانسته‌اند به‌طور میانگین هر سال ۳۷درصد فروش خود را افزایش دهند. بالاترین میزان رشد درآمد این صنعت طی سال ۹۸ با رشد ۷۹درصدی به ثبت رسیده است. روند درآمدی شوینده‌‌‌ها از سال ۹۰ کاهشی بوده و طی ۱۲ماه سال گذشته رشد ۳۲درصدی به وقوع پیوسته که نسبت به میانگین ۱۲ساله کاهش ۵درصدی داشته است. عمده‌‌‌ترین عامل افت شتاب درآمدی این صنعت در بازه سالانه به بحث افت تولیدات آنها بازمی‌گردد. با این حال در بحث درآمد فروش همچون تولید، وضعیت مطلوبی مشاهده می‌شود و عملکرد ضعیف دوسال گذشته تا حد زیادی جبران شده است.
بر این اساس طی سال‌جاری مجموع فروش محصولات شوینده بورسی ۱۳هزار و ۶۵۷میلیارد تومان به ثبت رسیده که نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش ۳۹درصدی را تجربه کرده‌اند. عملکرد فروش محصولات شوینده در مهرماه نیز تداوم داشته و مجموع فروش شوینده‌‌‌ها با جهش ۴۶درصدی نسبت به مهرماه سال قبل همراه بوده است. با توجه به میانگین رشد نقطه به نقطه ۴۱درصدی طی سال‌جاری می‌‌‌توان عملکرد مهرماه شوینده‌‌‌ها را مطلوب قلمداد کرد. همان‌طور که در بحث تولیدات، شرکت «ساینا» بهترین عملکرد تولید را در میان هم‌‌‌گروهی‌‌‌های خود به ثبت رساند، در رشد درآمد نیز این شرکت پرچمدار بوده است. بر این اساس در مدت هفت‌ماه سال‌جاری، مجموع مبلغ فروش این شرکت ۴۰۷میلیارد تومان به ثبت رسیده که در مقایسه با مدت مشابه سال قبل جهش ۱۷۰درصدی را تجربه کرده است.
سهم کم صادرات در پرتفوی منابع شوینده‌‌‌ها
از آنجا که محصولات تولیدی شوینده ایران با توجه به نبود ماده‌‌‌اولیه استاندارد، حداقل کیفیت لازم برای صادرات را ندارند، صادرات اغلب درصد کمی از مبلغ فروش این صنعت را تشکیل داده است. بر این اساس به‌طور متوسط ۸درصد از درآمد فروش شوینده‌‌‌ها طی پنج‌سال اخیر از محل صادرات کسب شده است. با این حال طی سال‌جاری درآمد صنعت شوینده از محل صادرات کاهش یافته و به‌طور متوسط با افت ۳درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل از درآمد صادراتی این صنعت کاسته شده است. بیشترین میزان صادرات این صنعت به شرکت «شپاکسا» تعلق دارد که طی پنج‌سال اخیر ۱۶درصد از درآمد خود را از محل صادرات کسب کرده است. درخشش «شپاکسا» به لحاظ صادرات به همین‌جا ختم نمی‌شود و در بازه ماهانه نیز با ثبت سهم ۲۱درصدی مبلغ فروش حاصل از صادرات بیشترین میزان صادرات را از آن خود کرده است.
کام‌بک سودآوری فصلی صنعت شوینده
با توجه به وجود قیمت‌گذاری دستوری، وضعیت سودآوری شوینده‌‌‌ها نامطلوب بوده و همواره حاشیه سود آنها کاهشی است. بر این اساس در بازه سالانه متوسط حاشیه سودهای ناخالص، عملیاتی و خالص این صنعت طی ۱۲سال اخیر به‌‌‌ترتیب ۳۱، ۲۳ و ۱۸درصد به ثبت رسیده است. وضعیت حاشیه سود صنعت شوینده تا سال ۹۸ بسیار مطلوب بود، به‌‌‌طوری که متوسط سه‌حاشیه سود این صنعت در سال مذکور ۳۰درصد به ثبت رسید. با این حال روند سودآوری از این سال کاهش یافت و در سال ۱۴۰۱ به ۱۷درصد رسید. عامل اصلی افت سودآوری، نرخ‌‌‌گذاری دستوری محصولات این صنعت در کنار وجود معضل ماده‌‌‌اولیه است. با این حال در بازه فصلی وضعیت کاملا با گزارش‌های سالانه متفاوت است. طی بهار و تابستان سال‌جاری متوسط حاشیه سود صنعت شوینده به‌‌‌ترتیب ۲۲ و ۲۳درصد به ثبت رسیده که حدود ۳درصد از میانگین ۱۳فصل اخیر بالاتر است.
متوسط حاشیه سودهای فصلی سال‌جاری این صنعت در قیاس نقطه به نقطه نسبت به مدت مشابه سال قبل در بهار و تابستان به‌‌‌ترتیب رشد ۱۱ و ۳درصدی را تجربه کرده‌اند که در این مقیاس نیز عملکرد خوب سال‌جاری صنعت شوینده مشهود است. عامل اصلی رشد سود امسال این صنعت به بحث کنترل قیمت ارز و تامین ماده‌‌‌اولیه آنها و همین‌طور دریافت مجوز افزایش نرخ بازمی‌گردد. از میان ۹شرکت بورسی صنعت شوینده، شرکت «کیمیاتک»، چه در بازه سالانه و چه در بازه فصلی، نسبت به شرکت‌های هم‌‌‌گروه خود عملکرد بهتری را از لحاظ سودآوری به ثبت رسانده است. بر این اساس شرکت آریان کیمیاتک طی سال ۱۴۰۱ با ثبت متوسط سود ناخالص، عملیاتی و خالص ۳هزار و ۵۱۵میلیارد تومان و حاشیه سود ۳۱درصد بیشترین میزان سود در بازه سالانه را از آن خود کرده است. این شرکت در بازه فصلی طی تابستان امسال با ثبت میانگین سود یک‌هزار و ۳۱۵میلیارد تومان و حاشیه سود ۳۳درصدی بیشترین میزان سودآوری در این بازه را به خود اختصاص داده است.
